Bart Collard

Scholen, leer leerlingen over Mohammed-cartoons

30 maart 2021

Steeds weer ontstaat ophef over spotprenten van de islamitische profeet Mohammed. Onlangs bood een Britse school excuses aan en schorste een docent die zijn leerlingen een Mohammed-cartoon had getoond. Scholen zouden precies het tegenovergestelde moeten doen, betoogt criminoloog Bart Collard in een artikel voor EW Podium.

De directie van de Batley Grammar School in het Engelse Yorkshire schorste een 29-jarige godsdienstdocent nadat hij, op 22 maart tijdens zijn les, een cartoon van de profeet Mohammed liet zien. Inmiddels is de docent ondergedoken.

Schooldirectie spuugt op vermoorde Charlie Hebdo-redactie en Samuel Paty

Bart Collard (1988) heeft een master Opsporingscriminologie afgerond. Momenteel volgt hij een master Contraterrorisme in Israël. Tevens werkt hij aan een proefschrift over islamitisch terrorisme aan de Universiteit Leiden.

Dit is een artikel van EW Podium. Daarop publiceert de redactie van EW elke week meerdere artikelen van jonge schrijvers, die vanuit hun eigen onderzoek, expertise of werkervaring willen bijdragen aan het publieke debat.

De directie spuugt daarmee op de vermoorde redactie van Charlie Hebdo en de onthoofde Franse docent Samuel Paty. Deze mensen betaalden met hun leven voor onze vrijheid, maar de school wil daar niets van weten. De school verzet zich tegen moslims die zich van de ketenen van Allah proberen te ontdoen, zoals de Amsterdamse Lale Gül. Wat gebeurde er in Yorkshire?

De kwestie leidde tot protesten voor de poorten van de school. Niet om de docent te steunen, maar om zijn strafrechtelijke vervolging te eisen voor poging tot aanzetten tot ‘religious hatred’. Eén van de demonstranten las een verklaring voor:

We, the Muslim community, object – and condemn the use of all and any religious offensive material in schools, as has happened at this Batley Grammar School this week. In this particular instance, the use of these materials was done in a deliberate, threatening and provocative manner, leaving the children concerned for their safety and well-being.

Zware woorden van onverdraagzame mensen met lange tenen

Deze mensen, die beweren te spreken namens alle moslims, tolereren geen afbeeldingen van Allah of zijn profeet. Wanneer zulke afbeeldingen worden getoond, dan komt de veiligheid van hun kinderen in het geding, zo beredeneren ze. Het zijn zware woorden van mensen met lange tenen, die louter verdraagzaam zijn tegenover een islamitisch wereldbeeld. Secularisme en vrije meningsuiting zijn hun onbekend.

Schoolhoofd Gary Kibble maakte de dwaling van de schorsing nog erger door het afleggen van een verklaring na aanhoudende protesten bij de school:

The school unequivocally apologizes for using a totally inappropriate image in a recent religious studies lesson. It should not have been used. […] It is important for children to learn about faiths and beliefs. This must be done in a respectful sensitive way.

Kibble vindt dat kinderen op een ‘respectvolle, gevoelige wijze’ moeten leren over islam. Dat is een deftige manier om de zwarte bladzijden uit de Koran, en dat zijn er nogal wat, te censureren. Waarheidsvinding en kritische overdenkingen moeten wijken. Cartoons over Mohammed of Allah zijn altijd ongepast, zo lijkt de gedachte te zijn. Die zijn kennelijk zo verheven dat ze worden beschermd tegen de Engelse grondrechten. Vrijheid van expressie is niet op hen van toepassing.

Lees verder onder de tweet

Ook in Nederland houden scholen hun ruggen niet recht

Vier maanden geleden, vlak na de moord op Samuel Paty, gebeurde iets soortgelijks in Nederland. Het bestuur van het Leidse Visser ’t Hooft Lyceum nam publiekelijk afstand van een schrijfopdracht met kritische vragen over islamitisch terrorisme. Religie, maar met name islam, lijkt een flinke bescherming te genieten tegen gedragingen die sommige moslims als kwetsend ervaren. Waarom houden die scholen hun ruggen niet recht?

Lees ook dit commentaar van René van Rijckevorsel: School moet juist pal staan voor docent die islamdiscussie aandurftHet Leidse Visser 't Hooft Lyceum in 2013. Foto: ANP.

Op de ‘pijnbank’ bij De Meiden van Halal vertelde cabaretier Hans Teeuwen in 2007 al: ‘Alles wat enige status heeft, heeft namelijk ook een vorm van macht. En macht corrumpeert altijd. Het moet geridiculiseerd kunnen worden. Als dat niet meer kan, dan krijg je enge toestanden.’ Daarnaast moet de waarheid altijd kunnen worden gezegd en wantoestanden aangekaart.

Of het nou gaat om de absurde woede van moslims met betrekking tot Mohammed, om misbruik van kinderen binnen de katholieke kerk, om hoe meisjes – ook Nederlandse meisjes – genitaal verminkt worden, of om kritiek op het coronabeleid van het kabinet-Rutte: alles wat macht heeft, moet bekritiseerd en geridiculiseerd kunnen worden. Als vertalers van De Goddelijke Komedie van Dante, in tegenspraak met Dante zelf, de profeet Mohammed niet in de hel plaatsen om geen moslims te kwetsen, is dat geen vertaling; het is geschiedvervalsing.

Het toegeven aan de mensen die gekwetst worden door die kritiek of ridiculisering, is in onze open samenleving een affront. Scholen moeten hun leerlingen opleiden tot vrijdenkers. Spotprenten van Mohammed of kritiek op machtshebbers kunnen daaraan bijdragen. Als je als school al geen cartoons durft te laten zien, dan geef je daarmee een verkeerd signaal af. Kennelijk is het tonen daarvan dus toch onfatsoenlijk of ongepast. Of is het juist levensgevaarlijk? Maar als dat zo is, waarom is het dan zo gevaarlijk? Waarom worden sommige moslims zelfs zo boos dat ze een serieuze geweldsdreiging vormen? Moet dat dan niet worden behandeld in die godsdienstlessen, of tijdens maatschappijleer?

Voor kwalijke Koranteksten dient geen ‘respect’ te bestaan

Lees ook dit commentaar van Gertjan van Schoonhoven: Maak van middelbare school geen laffe ‘safe space’Ophef rondom cartoon in klas

In tegenstelling tot de Batley Grammar School moeten scholen pal staan voor de liberale kernwaarden van onze samenleving. Ze moeten hun leerlingen leren wat vrijheid inhoudt en waarom dat zo’n belangrijk goed is. Als er aandacht wordt besteed aan verschillende godsdiensten of de multiculturele samenleving, dan is het onmogelijk om niet stil te staan bij de intolerantie die veel moslims ontlenen aan hun heilige boek: de Koran. Voor kwalijke Koranteksten dient geen ‘respect’ te bestaan. De ‘respectful sensitive way’ is niet om te zwijgen, maar om te benoemen dat niet alle moslims die teksten letterlijk volgen; dat sommige moslims een moeilijke strijd voeren tegen hun eigen geschriften, tegen hun eigen religie.

Dus schoolbestuurders, bekritiseert u alstublieft alles wat intolerant is. Het is aan u onze open samenleving te verdedigen. Geef uw leerlingen schietlessen voor het belangrijkste wapen in een seculiere, democratische rechtsstaat: het vrije woord. Toon hun dus vooral spotprenten. Leer hun schrijven en tekenen, ook over Mohammed. Leer hun om vrij te zijn.

Wil jij een reactie geven op dit artikel? Discussieer mee! Stuur een reactie van minimaal 200 woorden naar [email protected]. Inhoudelijke reacties die voldoen aan de algemene fatsoensnormen worden geplaatst onder dit bericht. Zie voorwaarden.