De feiten: Amerikaanse delegatie zonder vicepresident JD Vance in München
De westerse wereld komt vanaf vrijdag 13 februari samen om de geopolitieke onrust te bespreken. Tientallen regeringsleiders zijn aanwezig op de jaarlijkse Veiligheidsconferentie in München.
Vorig jaar op deze top liet de Amerikaanse vicepresident JD Vance Europese landen ruw kennismaken met de nieuwe regering van Donald Trump.
In München haalde Vance toen hard uit naar Europa. Dat zou minder de nadruk moeten leggen op externe bedreigingen, zei hij. Het gevaar voor de democratie in Europa komt volgens hem vooral van binnenuit, bijvoorbeeld door censuur.
JD Vance afwezig in München
Vance is er dit jaar niet bij. Maar de Amerikanen hebben een grote delegatie op de conferentie. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio is de belangrijkste afgevaardigde, maar ook tientallen Amerikaanse Congresleden zijn aanwezig.
In totaal bezoeken meer dan vijftig regeringsleiders de top. Namens Nederland is demissionair premier Dick Schoof aanwezig met VVD-ministers David van Weel (Buitenlandse Zaken) en Ruben Brekelmans (Defensie).
Wereldorde ‘wordt vernield’
Dit jaar willen Europese landen laten zien dat ze kunnen omgaan met de nieuwe geopolitieke werkelijkheid. Aan de vooravond van de top zette de organisatie al de toon, met het rapport Under destruction (‘wordt vernield’, een variant op under construction, ‘wordt verbouwd’).
Volgens het rapport breken de Amerikanen de wereldorde af die in 1945 juist onder hun leiding is ontstaan, omdat ze vinden dat de huidige wereldorde niet meer voor hen werkt.
EW’s visie: Zonder macht kan Europa harde woorden niet waarmaken
Door: Victor Pak, redacteur PolitiekGemakzuchtig traden Europese landen de herverkiezing van Donald Trump tegemoet. De heersende gedachte was dat zijn tweede presidentstermijn weer vier jaar lang een onstuimig ritje in de achtbaan zou worden, maar dat Europa en de wereld dat wel zouden overleven.
Vorig jaar in München hielp JD Vance de Europeanen uit die droom. De speech van de Amerikaanse vicepresident maakte duidelijk dat de wereld fundamenteel zou veranderen.
Alliantie niet meer bijzonder voor Amerikanen
Europa acht de trans-Atlantische relatie vanzelfsprekend, maar voor de Amerikanen ligt dat anders. Begin dit jaar dreigde een scheuring in de NAVO, toen Trump dreigde Groenland in te nemen.
Europeanen en Amerikanen zijn verder dan ooit uit elkaar gedreven. Langzaamaan ontwikkelt zich een nieuw geopolitiek besef in de Europese hoofdsteden. Met meer assertiviteit als speerpunt, maar nog niet met de macht om de grote woorden waar te maken.
Economisch, militair en diplomatiek is Europa ondergeschikt
Dat blijft voorlopig de kille werkelijkheid. Economisch, militair en diplomatiek zijn de Europese landen ondergeschikt aan de Verenigde Staten en China.
Dat is onder meer te zien in de Oekraïne-oorlog. Geavanceerd wapentuig moet nog altijd van de Amerikanen komen, ook al moeten Europese landen die betalen.
Europa moet zich bewust zijn van het wankele geopolitieke evenwicht. Ondanks alle onvrede over hoe de Amerikanen de huidige wereldorde afbreken, kan Europa het zich niet permitteren hen van zich te vervreemden. Het blijft de moeite waard om in deze moeizame relatie te investeren.
Wie zegt wat over de Veiligheidsconferentie van München?
Bron: CNN, DW- Conferentie-voorzitter Wolfgang Ischinger tegen de Duitse omroep Deutsche Welle: ‘Het staat niet in de Bijbel geschreven dat 450 miljoen Europeanen 350 miljoen Amerikanen nodig hebben om zich te verdedigen tegen 140 miljoen Russen. Waarom kunnen we niet voldoen aan de Amerikaanse eis om meer voor onszelf te doen om capabeler en zelfstandiger te worden? Dat zouden we moeten doen.’
- De Deense voormalig NAVO-secretaris-generaal Anders Fogh Rasmussen zei tegen CNN dat het tijd is dat ‘in opstand te komen tegen president Trump. Zijn manoeuvreerruimte is beperkt. Ik heb leden van het Congres ontmoet, en ik zie sterke steun bij Republikeinen en Democraten voor de NAVO, voor de trans-Atlantische alliantie. Er is een sterke gezamenlijke oppositie tegen een aanval op Groenland.’
Verdere verdieping: Iraanse oud-kroonprins op veiligheidsconferentie
Ook vertegenwoordigers van het Iraanse regime waren uitgenodigd. Maar in januari trok de organisatie van de conferentie de uitnodigingen in, vanwege het bloedige Iraanse optreden tegen de eigen bevolking.
Mogelijk zijn tienduizenden Iraniërs de afgelopen weken vermoord, nadat zij de straat opgingen tegen de dictatuur van de ayatollahs.
Reza Pahlavi is wel in München. Hij was de kroonprins van Iran tijdens de islamitische machtsgreep in 1979 tegen zijn vader, sjah Mohammed Reza Pahlavi. Pahlavi vluchtte naar de Verenigde Staten en profileert zich als nu mogelijke leider van het land als ayatollah Ali Khamenei is afgezet.
Mogelijke aanval op Iraanse regime
Of dat daadwerkelijk gaat gebeuren, is onduidelijk. President Trump dreigde tijdens de protesten dat de Verenigde Staten zouden ingrijpen om de massamoord te stoppen. Hij moedigde de Iraniërs zelfs aan te blijven demonstreren, omdat ‘hulp onderweg’ zou zijn.
Inmiddels lijkt Trump een deal met het Iraanse regime te willen sluiten. Daarover zijn diplomatieke besprekingen aan de gang. Wel dreigde Trump deze week een tweede vliegdekschip naar Iran te sturen voor een mogelijke aanval op het regime.