Roelof Bouwman Premium Corner

Fabels over de Duitse bezetting zijn nog altijd springlevend

27 april 2021

Kampte Nederland in de oorlog met een permanent voedseltekort en zouden er meer Joden zijn gered als er meer verzet was geweest? Sommige mythes uit de oorlogsjaren zijn onverwoestbaar, constateert Roelof Bouwman.

Als er een hitparade zou bestaan van meest bestudeerde tijdvakken uit de Nederlandse geschiedenis, dan zouden de jaren 1940-1945 daarin ongetwijfeld op nummer één staan. Vanzelfsprekend is dat overigens nooit geweest.

Al in jaren tachtig werd afname belangstelling voor WO II voorspeld

Roelof Bouwman

Roelof Bouwman is historicus en journalist. Hij schrijft wekelijks over politiek, geschiedenis en media.

Al in de jaren tachtig – de Duitse bezetting was inmiddels vier decennia geleden, de meeste mensen hadden er geen persoonlijke herinneringen meer aan en rijkshistoricus Loe de Jong publiceerde het slotdeel van zijn magnum opus Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog – kon je overal horen voorspellen dat het met de belangstelling nu toch wel snel gedaan zou zijn.

Het tegendeel bleek waar. Elk jaar, vooral in de weken voorafgaand aan 4 en 5 mei, verschijnen in Nederland nog altijd stapels nieuwe boeken over de oorlog. Niet altijd bevatten ze baanbrekende, nog niet eerder geformuleerde inzichten, maar er zitten wel degelijk pareltjes tussen.

Helaas zijn sommige mythes uit de oorlogsjaren zo hardnekkig, dat er nauwelijks tegenop valt te schrijven.

Voedselschaarste in 1940-1945: een fabel

Een mooi voorbeeld is de fabel over de permanente voedselschaarste in de jaren 1940-1945. De Utrechtse historicus Gerard Trienekens maakte er in 1985 al korte metten mee, en daarna ook Hein Klemann in zijn overzichtsstudie Nederland 1938-1948. Economie en samenleving in jaren van oorlog en bezetting (2002).

Er zijn, toonde Klemann aan, tijdens de bezetting slechts geringe hoeveelheden voedsel (voornamelijk groenten) van Nederland naar Duitsland geëxporteerd. De agrarische productie bleef bijna volledig in eigen land. Mede als gevolg daarvan was er in Nederland tot de herfst van 1944 van honger nauwelijks sprake.

Wel was er in de eerste vier oorlogsjaren gebrek aan bepaalde voedingsmiddelen, waardoor de dagelijkse maaltijden een wat ander karakter kregen: minder vette dierlijke producten en meer kool, peulvruchten en bruinbrood. ‘Alles bijeen was het dieet zeker niet ongezond en kreeg de Nederlander voldoende binnen,’ aldus Klemann.

Laden…

Word abonnee en lees direct verder

Al vanaf 8 euro per maand leest u onbeperkt alle edities en artikelen van EW. Bekijk onze abonnementen.

Verder lezen?

U hebt momenteel geen geldig abonnement. Wilt u onbeperkt alle artikelen en edities van EW blijven lezen? Bekijk dan onze abonnementen.

Bekijk abonnementen

Er ging iets fout

Uw sessie is verlopen

Wilt u opnieuw

Premium Corner

Ingelogde abonnees van EWmagazine kunnen reageren
Bij het plaatsen van een reactie geldt een aantal voorwaarden. Klik hier voor de voorwaarden.

Reacties die anoniem worden geplaatst of met een overduidelijke schuilnaam zullen door de moderator worden verwijderd, evenals reacties die niets met het onderwerp van het artikel te maken hebben. Dit geldt evenzeer voor racistische of antisemitische reacties. De moderator handelt in opdracht van de hoofdredacteur.