Lange tijd leek benzine vanaf 1 januari 2026 ruim 25 cent per liter duurder te worden doordat de accijnskorting uit 2022 zou aflopen. Door de oorlog in het Midden-Oosten en de stijgende olieprijs is de stand van zaken weer veranderd. Zeven vragen.
Internationale conflicten zijn voor automobilisten vaak direct merkbaar aan de pomp. Ook de oorlog in Iran zorgt ervoor dat automobilisten meer betalen voor benzine en diesel.
De vraag komt op of kabinet-Jetten iets moet doen aan de accijnskorting, maar is dat wel verstandig?
1. Wat is de accijnskorting?
De accijnskorting – een tijdelijke verlaging van de belasting op benzine en diesel – werd ingevoerd door het kabinet-Rutte IV tijdens de energiecrisis in 2022 die volgde op de Russische inval in Oekraïne.
Inmiddels heeft het kabinet-Jetten besloten ongeveer 70 procent van die korting te laten voortbestaan tot 2027, terwijl circa 30 procent wordt teruggedraaid.
Hierdoor stijgt de accijns iets.
Zonder de oorlog in Iran en het Midden-Oosten zouden automobilisten in 2026 wel een prijsstijging hebben ervaren, maar die zou veel kleiner zijn geweest dan eerder werd gevreesd.
Toch blijft de prijs aan de pomp onder druk staan, onder meer door Europees klimaatbeleid en grote onzekerheid op de internationale oliemarkt.
2. Hoeveel accijns zit er op benzine in 2026?
De accijns op benzine stijgt in 2026, maar slechts beperkt. De accijns neemt naar verwachting met ongeveer 5 tot 6 cent per liter benzine toe, in plaats van met ruim 25 cent.
In 2022 verlaagde de overheid tijdelijk de accijns om de hoge energieprijzen te dempen. Zonder verlenging van die maatregel zou benzine begin 2026 ongeveer 25 cent per liter duurder zijn geworden.
De politiek besloot echter een groot deel van de korting te verlengen tot 1 januari 2027.
Tegelijk wordt een deel van de korting teruggedraaid, waardoor benzine naar verwachting ongeveer 5 tot 6 cent per liter duurder wordt.
3. Wat betekenen Europese klimaatregels voor benzine en diesel?
De Europese Unie wil de CO2-uitstoot fors verminderen. Daarom komt er vanaf 2027 een nieuw emissiehandelssysteem (ETS-2) voor onder meer het wegverkeer.
Dat systeem werkt zo: bedrijven die benzine en diesel verkopen moeten CO2-rechten kopen voor de uitstoot van hun brandstoffen. Hoe meer uitstoot, hoe meer rechten er nodig zijn.
De verwachting is dat deze kosten grotendeels worden doorberekend aan consumenten.
Daardoor kunnen benzine en diesel in de komende jaren geleidelijk duurder worden, al is nog onzeker hoeveel dat precies zal zijn.
4. Hoelang blijft de onzekerheid rond Iran de benzineprijs beïnvloeden?
Naast belastingen speelt ook geopolitiek een rol. Spanningen in het Midden-Oosten kunnen invloed hebben op de wereldwijde olieprijs.
Iran is een belangrijke olieproducent en speelt een rol in de geopolitiek van de regio.
Wanneer de spanningen rond Iran oplopen – bijvoorbeeld door sancties of conflicten – kan dat onzekerheid veroorzaken op de oliemarkt.
Volgens energie-analisten kan die geopolitieke onzekerheid nog jaren een rol blijven spelen bij schommelingen in de olieprijs. Dat werkt uiteindelijk door in de prijs die automobilisten in Europa aan de pomp betalen.
5. Waarom staat de politiek voor een dilemma bij de brandstofprijzen?
De Nederlandse politiek zit klem tussen twee doelen.
Aan de ene kant willen partijen de benzine betaalbaar houden voor automobilisten. Aan de andere kant heeft Nederland Europese afspraken gemaakt om de CO2-uitstoot te verminderen.
Veel klimaatmaatregelen werken via prijsprikkels: fossiele brandstoffen worden duurder gemaakt zodat schonere alternatieven aantrekkelijker worden.
Daardoor kan beleid dat bedoeld is om het klimaat te beschermen tegelijkertijd leiden tot hogere prijzen aan de pomp.
Voor automobilisten betekent dat dat de benzineprijs niet alleen wordt bepaald door de olieprijs, maar steeds vaker ook door politieke keuzes in Den Haag en Brussel.
6. Waarom zijn benzine en diesel vaak goedkoper in Duitsland en België?
Veel Nederlandse automobilisten steken geregeld de grens over om te tanken. In Duitsland en België ligt de literprijs vaak lager dan in Nederland.
De belangrijkste reden is belasting. In Nederland bestaat een groot deel van de benzineprijs uit accijns en btw. Die belastingen liggen hoger dan in veel buurlanden.
In Duitsland is de accijns op benzine bijvoorbeeld lager dan in Nederland. Bovendien ligt de btw daar op 19 procent, terwijl Nederland 21 procent rekent. Daardoor kan de prijs aan de pomp sneller oplopen.
Ook in België zijn de accijnzen doorgaans iets lager dan in Nederland. Daarnaast is de concurrentie tussen tankstations daar vaak groter, waardoor prijzen sterker kunnen verschillen.
Toch zijn de prijsverschillen niet altijd even groot. Als de olieprijs sterk stijgt, zoals bij geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten, stijgen de brandstofprijzen in heel Europa mee.
7. Waarom verlaagt Nederland de accijns of btw niet om benzine betaalbaar te houden?
Geregeld klinkt de oproep om de accijns of btw op brandstof te verlagen, zodat automobilisten minder betalen aan de pomp. Toch gebeurt dat zelden structureel.
De belangrijkste reden is dat brandstofaccijns een belangrijke inkomstenbron is voor de overheid. Jaarlijks levert de belasting op benzine en diesel miljarden euro’s op voor de schatkist. Een blijvende verlaging zou dus een groot gat in de begroting slaan.
Daarnaast speelt het klimaatbeleid een rol. Nederland en de Europese Unie willen de uitstoot van CO2 verminderen.
Hogere prijzen voor fossiele brandstoffen worden gezien als een manier om mensen te stimuleren om minder te rijden of over te stappen op schonere alternatieven, zoals elektrische auto’s.
Daarom kiezen kabinetten er meestal voor om accijnzen slechts tijdelijk te verlagen, zoals tijdens de energiecrisis in 2022. Structureel lagere belastingen op benzine passen minder goed bij het huidige klimaat- en begrotingsbeleid.
Zo bespaart u op brandstof
Wilt u minder betalen aan de pomp? Met een paar eenvoudige aanpassingen kunt u zuiniger rijden:
- Rijd rustig: Hard optrekken en remmen kost extra brandstof.
- Controleer uw bandenspanning: Te zachte banden verhogen het verbruik.
- Vermijd onnodig gewicht: Haal spullen uit de kofferbak die u niet nodig hebt.
- Combineer ritten: Plan meerdere afspraken in één rit.
- Rijd minder korte afstanden: Een koude motor verbruikt meer brandstof.
- Tank voordelig: Prijzen verschillen per tankstation. De goedkoopste tankstations zijn vaak onbemand, zoals TinQ, Makro en Tango. Daar is brandstof meestal goedkoper dan bij bemande stations van bijvoorbeeld Shell, BP en Esso, omdat deze stations minder kosten hebben door het ontbreken van personeel en winkels.