Eerder deze maand beloofde Donald Trump de Iraanse demonstranten te hulp te schieten als het ayatollah-regime geweld tegen hen zou gebruiken. Dat is inmiddels op grote schaal gebeurd, en publieke executies lijken aanstaande. Wat zei de Amerikaanse president precies, en hoelang nog blijft het bij woorden alleen?
‘Als Iran vreedzame demonstranten neerschiet en op gewelddadige wijze doodt, zoals zij gewend zijn te doen, zullen de Verenigde Staten hen te hulp schieten. We staan klaar om in actie te komen.’ Was getekend: Donald Trump, op vrijdag 2 januari.
Nog geen twee weken later zijn bij de protesten tegen het ayatollah-regime in Iran al duizenden doden gevallen door snoeihard ingrijpen van de veiligheidstroepen. Volgens de in Amerika gevestigde Iraanse ngo Human Rights Activists News Agency (HRANA) zijn er woensdagochtend 14 januari al zeker 2.600 doden gevallen.
‘We denken dat dit getal een conservatieve schatting is,’ zei HRANA tegen persbureau Associated Press.
Duizenden Iraanse demonstranten gedood
Het cijfer van 2.000 werd dinsdag 13 januari bevestigd door Teheran, dat ‘terroristen’ de schuld gaf van het hoge dodental. Omdat het Iraanse regime zelden toegeeft op grote schaal eigen burgers te doden, is aannemelijk dat het dodental veel hoger ligt.
Volgens bronnen rond de Iraanse regering zijn al zeker 12.000 en misschien tot wel 20.000 demonstranten gedood, meldt CBS News. Zeker nu de islamitische theocratie het internet in Iran al dagenlang grotendeels heeft uitgeschakeld, is het voor journalisten moeilijk om veel informatie te verkrijgen en te verifiëren.
Wel hebben sommige Iraniërs dankzij Elon Musk, die satelliet-technologie Starlink voor hen gratis toegankelijk heeft gemaakt, toch verbinding met internet. Op sociale media, vooral op Musks X, stromen gruwelijke beelden binnen, waaronder mortuaria waar de lijken liggen opgestapeld.
Lees ook | De EU is weer te laat met steun aan Iraanse opstandelingen
Treedt Trump op tegen Iraans regime?
Donald Trump kan gezien die gruwelijke berichten niet veel langer blijven toekijken. Althans, als hij niet wil overkomen als een president die, zoals Barack Obama deed in Syrië, rode lijnen stelt en daar bij overschrijding niet naar handelt. Niemand kan er meer omheen dat het Iraanse regime op grote schaal zijn eigen burgers doodt.
Zowel The Wall Street Journal als The New York Times berichtten begin deze week dat Trump in het Witte Huis is ingelicht over de opties die Amerika heeft om Iran te treffen. Washington overweegt directe militaire actie met luchtaanvallen, maar ook cyberaanvallen, het online versterken van anti-regimestemmen, evenals nog zwaardere sancties dan nu al gelden.
Lees ook | De EU is weer te laat met steun aan Iraanse opstandelingen
Publieke executies
Nu dreigen rechtbanken demonstranten ook nog eens massaal ter dood te veroordelen, met aanklachten dat zij ‘vijanden van God’ of infiltranten van Israël en de Verenigde Staten zouden zijn.
Wereldwijd zijn veel ogen gericht op Erfan Soltani, een 26-jarige man die ervoor moet vrezen als eerste betoger te worden geëxecuteerd.
Voor een maximaal afschrikwekkend effect is het goed mogelijk dat hij wordt opgehangen op een publieke plek. Dat is al decennia een veelgebruikte methode in Iran, waar vorig jaar al zeker 1.500 mensen de doodstraf kregen.
Lees ook | Staat Iran aan de vooravond van een historische machtswisseling?
Trump beloofde dinsdag 13 januari ‘zeer krachtige maatregelen’ als Iraanse demonstranten worden opgehangen.
Wat zei Trump precies?
Het moment dat hij zijn dreigementen waarmaakt, lijkt gezien zijn recente taalgebruik dichterbij te komen. Welke waarschuwingen gaf hij het regime in Teheran de afgelopen dagen? Een overzicht.
Dinsdag 13 januari:
- ‘ Als ze zoiets doen, zullen we zeer krachtige maatregelen nemen,’ zei Trump tegen CBS News over mogelijke ophangingen.
- ‘Iraanse patriotten, BLIJF PROTESTEREN – NEEM UW INSTELLINGEN OVER!!! Noteer de namen van de moordenaars en misbruikers. Ze zullen een hoge prijs betalen. Ik heb alle ontmoetingen met Iraniërs afgezegd totdat er een einde komt aan het zinloze doden van demonstranten. HULP IS ONDERWEG,’ schreef Trump eerder die dag op zijn sociale medium Truth Social.
Maandag 12 januari:
- Met het afzeggen van ontmoetingen Iraniërs verwees Trump naar maandag 12 januari. Toen zij hij tegen journalisten in regeringsvliegtuig Air Force One dat Iran hem had gebeld om te onderhandelen over een nucleair akkoord. ‘Iran wil onderhandelen, ja. We zullen misschien met hen om de tafel gaan zitten. Maar we zullen wellicht moeten optreden vanwege wat er vóór de bijeenkomst gebeurt.’ In juni, tijdens de twaalfdaagse oorlog tussen Iran en Israël, bombardeerden de Verenigde Staten drie nucleaire complexen in Iran.
Zondag 11 januari:
- ‘We bekijken een aantal zeer krachtige opties,’ zei Trump tegen verslaggevers in de Air Force One. Als Iran wraak neemt op een Amerikaanse aanval door Amerikaanse troepen in de regio aan te vallen, beloofde de president hen te ‘zullen treffen op een manier die ze nog nooit eerder hebben meegemaakt’.
-
Eerder die dag zei Witte Huis-woordvoerder Karoline Leavitt tegen Fox News dat diplomatie Trumps ‘eerste optie blijft’, maar dat hij ‘niet bang is om het dodelijke geweld en de macht van het Amerikaanse leger in te zetten als en wanneer hij dat nodig acht’. Leavitt vervolgde: ‘Luchtaanvallen zouden een van de vele, vele opties zijn die de opperbevelhebber ter beschikking staan. Hij heeft heel duidelijk gemaakt dat hij absoluut niet wil dat er mensen worden gedood in de straten van Teheran, en helaas is dat iets wat we op dit moment zien gebeuren.’
Zaterdag 10 januari:
- ‘Iran heeft zicht op VRIJHEID, misschien wel als nooit tevoren,’ schreef Trump op Truth Social. ‘De VS staan klaar om te helpen!!!’ Het bericht werd kort daarna gedeeld op X door het persoonlijke account van minister van Oorlog Pete Hegseth.