De feiten: Komend weekend gaat de zomertijd in, wetenschappers pleiten voor afschaffing
In de nacht van 28 op 29 maart wordt de klok een uur vooruit gezet. Tot en met het laatste weekend van oktober leven we dan in de zomertijd, die een uur voorloopt op de standaardtijd, ook wel wintertijd genoemd.
Niet iedereen is daar blij mee.
Europees besluit blijft uit
Als het op de discussie zomer- versus wintertijd aankomt, zijn er drie kampen: kamp één wil zomer- en wintertijd behouden, kamp twee wil de zomertijd als standaardtijd en tot slot wil kamp drie dat zomertijd wordt afgeschaft en wintertijd de standaardtijd is. Vrijwel alle wetenschappers bevinden zich in dat derde kamp.
Ook in de Europese Unie gaan al langer stemmen op om het verzetten van de klok af te schaffen. In 2019 besloot de Europese Commissie dat de halfjaarlijkse wisselingen moesten stoppen, maar door de coronapandemie verdween het punt van de agenda. Sindsdien blijft een politiek besluit uit.
Nederland moet Engelse tijdzone aanhouden
Sommige wetenschappers pleiten er overigens voor om de zomertijd af te schaffen en de klok daarbij nog een uur terug te zetten, zodat Nederland zich in dezelfde tijdzone bevindt als Engeland. Dat is namelijk beter voor de gezondheid. De Engelse tijdzone zou het beste aansluiten bij onze biologische klok en bijdragen aan betere slaap.
Wie zegt wat over de zomertijd?
Bronnen: de Volkskrant, RTL Nieuws- ‘In de Tweede Wereldoorlog zijn er twee dingen gebeurd. Ten eerste zijn we ingelijfd in de tijdzone ten oosten van ons, waardoor we bijna een uur eerder moesten opstaan in Nederland. Maar er werd ook zomertijd ingevoerd en daardoor moesten we bijna twee uur eerder opstaan dan we zouden willen,’ zei Roelof Hut, chronobioloog aan de Rijksuniversiteit Groningen, eerder tegen EW.
- ‘En we moeten zéker geen continue zomertijd invoeren, zoals sommige mensen willen. Dan is het in de winter ’s ochtends een uur langer donker en gaan er nog meer mensen in de slaapstand het verkeer in dan nu. Levensgevaarlijk,’ zegt Joke Meijer, hoogleraar neurofysiologie aan de Universiteit Leiden, tegen de Volkskrant.
- ‘Het wisselen van de tijd is niet gezond. Bij een keuze voor een standaardtijd is het beter om ‘s ochtends meer licht te hebben,’ zegt Marijke Gordijn, chronobioloog aan de Rijksuniversiteit Groningen, tegen RTL Nieuws.
EW's visie: Kies de wintertijd als standaard
Bron: PNASDat we twee keer per jaar de klok verzetten is ten minste twee keer per jaar onderwerp van discussie. Voorstanders van zomertijd noemen vaak dat ene extra uurtje licht in de avond als groot voordeel. Maar datzelfde uur wordt ‘s ochtends ingeleverd.
Ritme twee keer per jaar verstoord
Veel mensen hebben last van dat ene uurtje, vooral wanneer de klok een uur vooruit wordt gezet (in het voorjaar dus). Dan moeten ze een uur eerder opstaan, als het buiten nog donker is. Hun biologische klok raakt verstoord, met een mini-jetlag als gevolg. Waar de één daar misschien nauwelijks last van heeft, is de ander dagenlang moe en minder scherp.
Tuurlijk, het lichaam is na een paar dagen gewend aan de ‘nieuwe’ tijd, maar dan nog verstoren we twee keer per jaar willens en wetens onze biologische klok, terwijl allang duidelijk is hoe belangrijk slaap en regelmaat zijn voor de gezondheid.
Zomertijd verstoort bioritme
Studies laten zien dat het vooruitzetten van de klok het biologische ritme verstoort, wat leidt tot een verhoogd risico op aandoeningen als overgewicht, diabetes type 2 en hart- en vaatziekten.
Een grootschalige studie, vorig jaar gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences, onderzocht hoeveel ziektegevallen in de Verenigde Staten kunnen worden voorkomen als een bepaalde tijd wordt aangehouden: zomer- en wintertijd, permanente wintertijd of permanente zomertijd.
De onderzoekers concluderen dat permanente wintertijd de grootste gezondheidswinst oplevert: jaarlijks mogelijk tot circa 300.000 minder beroertes en 2,6 miljoen minder mensen met obesitas.
Dat wetenschappers pleiten voor het afschaffen van de zomertijd en voor het permanent aanhouden van de wintertijd, is dan ook begrijpelijk.
Engelse tijdzone hoeft niet per se
Het idee om in Nederland permanent de Engelse tijdzone aan te houden is interessant, maar niet noodzakelijk. Het belangrijkste is dat we kiezen voor een tijd die beter aansluit bij ons natuurlijke ritme.
Dat betekent de zomertijd afschaffen en de wintertijd als standaardtijd aanhouden. Zo geven we ons lichaam het ritme waar het van nature voor gemaakt is, zonder twee keer per jaar een kunstmatige verstoring.
Tijd voor actie
Vorig jaar heeft het Europees Parlement opnieuw gesproken over de afschaffing van de zomertijd. Tijdens die zitting gaven alle aanwezige fracties aan dat het tweejaarlijkse verzetten van de klok moet stoppen.
Toch is er nog steeds geen bindende wet aangenomen, omdat de lidstaten binnen de Raad van de Europese Unie geen overeenstemming bereiken over welke tijd permanent moet gelden. Er is dus wéér gesteggel.
Inmiddels wordt menig mens vermoeider van de tweejaarlijkse discussie, dan van de daadwerkelijke tijdwissel.
Verdere verdieping: Zomertijd ingevoerd tijdens de Eerste Wereldoorlog
De Duitsers zetten in 1916 als eersten hun klok een uur vooruit. De Eerste Wereldoorlog woedde volop en was ontzettend duur: om schaarse energie te besparen, besloot het land om op 30 april de zomertijd in te voeren.
Lampen minder vroeg aan
Met een uur langer zonlicht hoefden de lampen minder vroeg aan. Veel Europese landen, waaronder Nederland, volgden snel het voorbeeld.
Na de Eerste Wereldoorlog werd de zomertijd afgeschaft, om tijdens de Tweede Wereldoorlog weer te worden ingevoerd.
Op bevel van de Duitsers ging Nederland van de Amsterdamse Tijd over op de Midden- Europese Tijd (MET), waarbij de klok 1 uur en 40 minuten vooruit werd gezet. Dan was het in Nederland dezelfde tijd als in Duitsland.
Na de oorlog werd de zomertijd wéér afgeschaft, maar in 1977 kwam ‘het uurtje langer licht’ terug. Dit keer vanwege de oliecrisis van 1973. Sindsdien houden we zomer- en wintertijd aan.