De feiten: Abortuspil bestellen kan nu online
Bronnen: thuisabortus.nl, de Volkskrant, NRCEen groep artsen heeft een online portaal gelanceerd waarop vrouwen die ongewenst zwanger zijn, de abortuspil kunnen bestellen. Daardoor hoeven ze niet meer langs een abortuskliniek of ziekenhuis, of in sommige gevallen niet meer naar hun huisarts.
Online formulier invullen
De website thuisabortus.nl is een idee van belangenorganisatie Ava, die met het initiatief vrouwen meer keuzevrijheid wil geven in abortuszorg. Op de website kunnen vrouwen een formulier invullen.
De zwangere vrouw moet aanvinken dat ze alle vragen over haar gezondheid goed heeft begrepen en naar waarheid heeft ingevuld. Zo moet de zwangerschapsduur op het moment van invullen van het formulier korter dan negen weken zijn.
Langs de apotheek
Ook moet de zwangere aangeven dat ze de keuze voor de afbreking vrijwillig en zonder druk van buitenaf heeft gemaakt, en dat ze bekend is met de effecten van de abortuspil.
Het ingevulde formulier wordt binnen 24 uur behandeld door een team van huisartsen en gynaecologen. Als die aanvullende vragen hebben, nemen ze contact op. Zo niet, dan schrijven ze een recept uit naar de apotheek voor de abortuspil. De apotheek voert nog een identiteitscontrole uit.
Naar de abortuskliniek is oncomfortabel
Volgens de initiatiefnemers Peter Leusink (huisarts en seksuoloog) en Alina Chakh (voorzitter van Ava) is de website gericht op pril zwangere vrouwen die al weten wat ze willen en zich, om wat voor reden dan ook, niet comfortabel voelen bij een afspraak met de huisarts of de abortuskliniek.
Zo werkt de abortuspil
De abortuspil bestaat uit vijf tabletten: de eerste (mifepriston) wordt ingenomen met water en blokkeert de werking van het zwangerschapshormoon progesteron, waardoor het embryo stopt met groeien.
Daarna moet de vrouw vier tabletten (misoprostol) vaginaal inbrengen, die ervoor zorgen dat de baarmoeder samentrekt, waardoor het embryo wordt afgedreven. De pil wekt dus eigenlijk een miskraam op. De klachten – bloedverlies en krampen – doen ook daaraan denken.
Twee dagen na lancering van het online portaal staat op de homepage van Thuisabortus dat het vanwege het grote aantal aanvragen niet lukt om binnen 24 uur te reageren. ‘We zijn aan het opschalen, maar daarvoor hebben we wat tijd nodig. Je kunt binnen 48 uur reactie verwachten.’
Wie zegt wat over thuisabortus.nl?
- ‘Het is van groot belang dat vrouwen die hun zwangerschap willen afbreken geen drempels ervaren rondom de toegang tot abortuszorg. De initiatiefnemers van thuisabortus.nl willen met het bieden van online abortuszorg de toegang tot die zorg vergroten. Hoewel wij als KNMG het belang daarvan onderschrijven, vragen we ons wel af of de voorgestelde procedure voldoende zorgvuldig en juridisch houdbaar is,’ zegt artsenfederatie KNMG tegen EW.
- ‘Via verschillende (commerciële) routes kan een patiënt zelf aan medicatie komen, in dit geval via thuisabortus.nl. Dan hoort daar ook follow-up en controle bij door de voorschrijver. Wanneer dat niet is geborgd door de organisatie die de recepten verstrekt, ontstaan er gezondheidsrisico’s voor de patiënt,’ zegt het Nederlands Huisartsen Genootschap tegen EW.
- ‘ONGEZIEN (!) via een website een abortuspil versturen aan een vrouw (of man die stiekem liever geen kind wil), is niet de oplossing. Integendeel, het levert eerder problemen op. Een abortuspil is geen paracetamol,’ schrijft huisarts Bernard Leenstra op LinkedIn.
- ‘Omdat maar een beperkt aantal artsen de hiervoor benodigde bijscholing deed, weten vrouwen ook niet meer goed: is het bij mijn huisarts verkrijgbaar? Dit is duidelijk: hier kun je de abortuspil altijd krijgen,’ zegt Ava-voorzitter Alina Chakh tegen de Volkskrant over thuisabortus.nl.
- ‘Ernstig zorgwekkende ontwikkeling. Eerst werd de bedenktijd geschrapt, toen de abortuspil bij de huisarts, nu digitaal te bestellen. Hoezo zorgvuldig? Is dit aandacht in een noodsituatie? Hoe wordt het ongeboren leven beschermd? Stop dit. Vragen aangemeld,’ schrijft Mirjam Bikker, fractievoorzitter van de ChristenUnie, op X.
- ‘Je moet vrij nemen van je werk, kinderopvang regelen en je wordt vaak geconfronteerd met demonstranten voor de deur van een abortuskliniek. Nu kunnen vrouwen de pillen in alle rust thuis innemen. Zelf beslissen verhoogt de kwaliteit van zorg,’ zegt gynaecoloog Gunilla Kleiverda tegen NRC.
- ‘De artsen van thuisabortus.nl zijn niet bereikbaar voor patiënten bij complicaties en er zijn geen afspraken gemaakt over wie de zorg opvangt buiten kantooruren. Digitale zorg kan een goede aanvulling zijn, maar kan nooit het contact tussen de patiënt en de arts vervangen,’ zegt Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) tegen de NOS.
EW's visie: Online portaal Thuisabortus is mooi initiatief, maar onvoldoende uitgewerkt
Door: Laurien Onderwater, redacteur VooruitgangsgeloofHet online portaal Thuisabortus zou uitkomst moeten bieden voor vrouwen die zich niet comfortabel voelen bij een bezoek aan hun eigen huisarts of de abortuskliniek, wier huisarts de abortuspil niet verstrekt of die lang moeten reizen naar een kliniek.
Denk aan zwangere vrouwen die in (streng)gelovige gemeenschappen wonen, of iets afgelegener zoals op de Waddeneilanden. Voor hen kan Thuisabortus meer privacy, minder logistieke drempels en snellere toegang tot zorg betekenen.
Thuisabortus.nl verlaagt de drempel
Het waarborgen van toegankelijke en kwalitatieve abortuszorg moet inderdaad vooropstaan. En dat vrouwen zelf beslissen over hun lichaam, staat buiten kijf.
In Nederland heeft elke vrouw het recht haar zwangerschap af te breken als dat haar eigen keuze is. Artsen hebben een verantwoordelijkheid om vast te stellen dat die beslissing volledig vrijwillig is genomen.
En daar schuurt het bij Thuisabortus.nl. Want hoe kunnen de artsen op basis van een online ingevuld formulier zeker weten dat de vrouw die de aanvraag doet niet onder druk is gezet door haar partner, familie of omgeving?
Persoonlijk gesprek is juist belangrijk
Dat risico is er ook als een vrouw langs haar huisarts of een abortuskliniek gaat, maar wordt met de route via de website wel flink vergroot. Een persoonlijk gesprek biedt een arts mogelijkheid om door te vragen en eventuele twijfel te signaleren. Dat ontbreekt bij een digitaal formulier geheel.
Op de website van Thuisabortus valt te lezen dat als je behoefte hebt aan een gesprek of persoonlijke ondersteuning, de online dienst minder geschikt is. ‘Ga dan naar jouw huisarts of naar een abortuskliniek.’
Die zin is opmerkelijk. Juist de vrouwen voor wie Thuisabortus zegt een oplossing te bieden zullen minder snel alsnog aankloppen bij een huisarts of kliniek voor een gesprek.
Risico’s voor de patiënt
Bovendien zijn er zorgen rondom eventuele complicaties en de nazorg. Thuisabortus meldt dat het geen hulp biedt bij twijfel en geen persoonlijke nazorg levert. ‘In principe is dat een taak van jouw huisarts.’
Het Nederlands Huisartsen Genootschap heeft daarover een ander standpunt. De follow-up en controle horen bij de voorschrijver, in dit geval Thuisabortus.nl, reageert een woordvoerder desgevraagd. ‘Wanneer dat niet is geborgd door de organisatie die de recepten verstrekt, ontstaan er gezondheidsrisico’s voor de patiënt.’
Mag het eigenlijk wel?
Tot slot is de vraag of de werkwijze van het online portaal legaal is. In de Wet afbreking zwangerschap staat onder andere dat een zwangerschap niet eerder wordt afgebroken ‘dan nadat de vrouw de arts heeft bezocht en daarbij haar voornemen met hem heeft besproken’.
In de Geneesmiddelenwet staat onder artikel 67: ‘Het is eenieder verboden via internet geneesmiddelen voor te schrijven aan personen die de voorschrijver nog nooit persoonlijk heeft ontmoet, of die de voorschrijver niet kent of van wie de voorschrijver de medicatiehistorie niet beschikbaar heeft.’
Portaal roept vooral vragen op
Het toegankelijker maken van abortuszorg is blijkbaar nog steeds nodig in Nederland, en dat is te betreuren. Maar de vraag is of Thuisabortus in die behoefte voorziet. Het online portaal blijkt op een aantal punten (de beoordeling van vrijwilligheid, de organisatie van nazorg en de juridische basis) nog onvoldoende uitgewerkt, waardoor het nu meer vragen oproept dan beantwoordt.