Het Boekenweekgeschenk is dit jaar heerlijk leesbaar. Piaggio valt ook te prijzen omdat het lieve verhaal van Peter de Smet heel inclusief is: het voert voor de verandering eens normale Nederlanders ten tonele.
‘Er komt weer geen normaal mens in voor.’ Deze gevleugelde uitdrukking van Gerard Reve is niet alleen van toepassing op het eigen werk van de schrijver die onder meer fantaseerde over seksuele handelingen met een als ezel gereïncarneerde god. Romanciers hebben een voorkeur voor buitengewone, kleurrijke figuren.
Literatuur moet tegenwoordig ook heel inclusief zijn. Dat wil zeggen dat zij volop aandacht dient te besteden aan het wel en vooral wee van minderheden. Van nazaten van tot slaaf gemaakten tot stakkers die worstelen met hun seksuele identiteit.
Personages van Groen zijn heel herkenbaar
Het verfrissende van het werk van Hendrik Groen is dat het normale Nederlanders ten tonele voert. Pogingen om iets van het leven te maken werd in 2014 een bestseller omdat veel lezers de met verve beschreven bejaarden in een verzorgingshuis in Amsterdam heel herkenbaar vonden.
Geen personages die het gevoel hebben in het verkeerde lichaam te zijn geboren of zich druk maken om de opwarming van de aarde of regimes in het Midden-Oosten, maar doorsnee Nederlanders die op hun oude dag bingo spelen.
Alledaagse taferelen domineren ook in de latere boeken van Groen. Groeten uit Benidorm bijvoorbeeld is een levendig portret van zestigers die regenachtig Nederland verruilen voor zonnig Spanje, maar hun ouderwetse, oer-Hollandse voorkeuren niet kunnen opgeven. En Rust en vreugd, dat nu in een zeer geslaagde tv-bewerking op zondag te zien is, heeft een klassiek volkstuincomplex als decor.
Pas afgelopen maand trad succesauteur uit anonimiteit
Bijzonder aan het succes van Groen was dat het louter was gebaseerd op de aantrekkelijkheid van zijn werk. De auteur was geen bekende Nederlander en verscheen niet in de openbaarheid om zijn boeken te promoten.
Pas afgelopen maand kwam de man achter het pseudoniem Hendrik Groen uit de boekenkast, zoals hij dat zelf noemt. Peter de Smet blijkt een 71-jarige Amsterdamse pensionado die de kost verdiende als conciërge bij een muziekschool. Hij verliet de anonimiteit om de aandacht te vestigen op Piaggio, het Boekenweekgeschenk van dit jaar.
Piaggio laat zien dat lezen plezierig kan zijn
De literaire critici reageerden vrij zuinig of ronduit negatief op het boekje. Zij hebben Groen ook nooit tot de Literatuur gerekend. Maar Piaggio is een heerlijk leesbaar, lief verhaal over een ex-kapster en een ontslagen schoenenverkoper van een zekere leeftijd die, nadat ze elkaar op een feestje hebben ontmoet, in een klein Italiaans autootje op reis gaan en merken dat amoureuze gevoelens niet zijn voorbehouden aan de jeugd.
Grote drama’s doen zich niet voor. De dood van een huisdier lijkt het ergste wat er voorvalt, maar dit blijkt ook mee te vallen. Gekke neigingen hebben Anton en Marieke niet. ‘Als er een verkiezing kwam voor de gewoonste man en vrouw van Nederland, zouden we allebei een goede kans maken,’ merkt zij op.
Het is duidelijk: het humorvolle feelgoodboekje van De Smet/Groen valt niet te vergelijken met een Kunstwerk als Alkibiades van Ilja Leonard Pfeijffer. Maar het is wel uitermate geschikt om duidelijk te maken dat lezen een plezierige activiteit kan zijn. En dat is toch een belangrijke doelstelling van de Stichting CPNB, die De Smet wist te verleiden tot het schrijven van Piaggio.
De boodschap van Hendrik Groen: zeur niet
In de talrijke interviews die De Smet de afgelopen weken gaf, toont hij zich een aangenaam pretentieloze man. Hij houdt van grappige, niet te lange verhalen en wil deze ook zelf schrijven. Zijn personages tobben wat af, maar het gaat om klein leed. Jullie bij de krant houden je bezig met politiek en klimaatverandering en zo, zei hij tegen de Volkskrant, maar zulke gewichtige zaken interesseren de meeste Nederlanders niet of nauwelijks.
Anders dan een politiek orakel als Pfeijffer meent de literair kampioen van de gewone man gelukkig niet de wijsheid in pacht te hebben. De Smet wil nog wel laten zien dat het rijke Nederland relatief slecht voor oude mensen zorgt, zo vertelde hij in dagblad Trouw. Maar zijn belangrijkste boodschap is: probeer wat van het leven te maken en zeur niet. Dat klinkt, zeker voor een schrijver, opmerkelijk verstandig.