Het aantal meldingen van bijwerkingen van afslankinjecties steeg de afgelopen vier jaar explosief. Dat blijkt uit cijfers die EW opvroeg bij Bijwerkingencentrum Lareb. Opvallend zijn de ernstige meldingen van uitdroging of nierfalen, zegt Lareb-directeur Agnes Kant.
Afslankmiddelen als Ozempic, Wegovy en Mounjaro zijn in korte tijd doorgedrongen tot vrijwel alle hoeken van de zorg. Niet alleen tot de spreekkamer van de huisarts en de polikliniek, maar ook tot private afslankklinieken.
Daarnaast bestellen gebruikers deze middelen steeds vaker online, buiten het reguliere zorgcircuit om. Wat begon als diabetesmedicatie, wordt inmiddels op grote schaal gebruikt om gewicht te verliezen.
Van Ozempic to Rybelsus: deze afslankmiddelen zijn de boosdoeners
Het gaat vooral om middelen met de werkzame stoffen semaglutide (merknamen Ozempic en Rybelsus bij diabetes, Wegovy bij obesitas) en tirzepatide (Mounjaro). Ook oudere vergelijkbare middelen zoals liraglutide (Victoza, Saxenda) en dulaglutide (Trulicity) worden nog steeds voorgeschreven.
Die snelle opmars is ook te zien in de cijfers van Bijwerkingencentrum Lareb, dat de afgelopen twee jaar een sterke toename ziet van meldingen over deze middelen. Dat betekent niet automatisch dat de geneesmiddelen onveiliger zijn geworden, benadrukt Lareb-directeur Agnes Kant (59).
‘Dat we nu meer meldingen krijgen bij de indicatie afvallen is logisch, want het gebruik daarvoor neemt sterk toe,’ zegt zij. ‘Als een middel veel vaker wordt gebruikt, is het ook logisch dat er meer meldingen komen.’
In het geval van Ozempic, bijvoorbeeld, steeg het aantal gebruikers van ruim 26.000 in 2020 naar meer dan 116.500 in 2024.
Toch laten de recente cijfers zien dat één categorie bijwerkingen meer aandacht verdient: maag- en darmklachten die in sommige gevallen leiden tot ernstige uitdroging en/of nierfalen.
Meldingen vooral uit recente jaren
In totaal ontving Lareb tot en met januari 2026 2.661 meldingen van vermoedelijke bijwerkingen bij zogeheten GLP-1-agonisten en tirzepatide. De cijfers gaan terug tot 2007, maar het grootste deel van de meldingen concentreert zich in de afgelopen jaren.
Vanaf 2019 neemt het aantal meldingen toe, met een duidelijke versnelling vanaf 2023, wanneer semaglutide (Ozempic, Wegovy) en later tirzepatide (Mounjaro) ook als afslankmiddel breed worden ingezet.
In 2024 en 2025 waren semaglutide en tirzepatide samen verantwoordelijk voor het grootste deel van de meldingen. Dat patroon loopt parallel aan het gebruik, dat in korte tijd explosief is gegroeid, ook buiten de reguliere medische setting.
Maag- en darmklachten domineren
Van alle meldingen gaat 45 procent (1.202 meldingen) over maag- en darmklachten. Misselijkheid wordt het vaakst genoemd (561 keer), gevolgd door diarree (273) en braken (255). In 435 gevallen waren de klachten aanleiding om het gebruik van het middel te staken.
Deze bijwerkingen staan bekend als ‘verwacht’ bij GLP-1-middelen, en worden ook vermeld in de bijsluiters. Maar de cijfers laten zien dat ze lang niet altijd mild verlopen.
Lareb ontving dertig meldingen van uitdroging en/of (acuut) nierfalen met een ernstig verloop. Bij het overgrote deel van deze meldingen waren uitdroging en/of (acuut) nierfalen het gevolg van maag-en darmklachten waarbij ziekenhuisopname nodig was.
Volgens Kant is dat een signaal dat niet moet worden onderschat. ‘Dat kan best heftig zijn,’ zegt zij. ‘Het gaat dan niet om een beetje misselijkheid, maar om situaties waarin mensen zo ontregeld raken dat opname in het ziekenhuis nodig is.’
Vooral bij gebruik voor gewichtsverlies
Maag- en darmklachten vormen een groot deel van de meldingen bij gebruik van deze middelen voor gewichtsverlies, vooral wanneer overgewicht samengaat met diabetes. In de meldingen van Lareb is niet altijd bekend waarvoor het middel wordt gebruikt.
Waar de indicatie wél bekend is, is een opvallend patroon zichtbaar. Bij meldingen waarbij zowel diabetes als overgewicht is opgegeven, bestaat 69 procent uit maag- en darmklachten, aanzienlijk meer dan bij diabetes alleen. Ook bij meldingen waarbij de indicatie onbekend is, ligt het aandeel van deze klachten relatief hoog.
Dat verschil is relevant, omdat het gebruik bij gewichtsverlies vaak in een andere context plaatsvindt dan bij reguliere diabeteszorg.
Mensen zonder ernstige onderliggende ziekte krijgen doorgaans minder intensieve medische begeleiding en zijn minder gewend aan bijwerkingen. Bovendien is bij gebruik via private klinieken of online kanalen niet altijd duidelijk hoe zorgvuldig de dosering wordt opgebouwd en welke nazorg beschikbaar is.
Zeldzame bijwerkingen afslankmiddelen
Uit de beschrijvingen van ernstige gevallen blijkt dat klachten snel na de start, maar ook later, na het verhogen van de dosis, kunnen ontstaan. Patiënten die in de eerste weken weinig problemen ervaren, krijgen na een ophoging alsnog te maken met diarree, braken en uitdroging.
GLP-1-middelen moeten langzaam worden opgebouwd, maar door de grote vraag en de brede inzet, ook buiten de reguliere diabeteszorg, gebeurt dat niet altijd even zorgvuldig.
Andere ernstige bijwerkingen krijgen vaak veel aandacht, maar komen in de meldingen veel minder vaak voor. Alvleesklierontsteking werd sinds 2007 46 keer gemeld, verdeeld over middelen als semaglutide, liraglutide en tirzepatide.
Oogproblemen zoals NAION of AION (oogzenuw-infarct) werden 11 keer gemeld. Ernstige allergische reacties kwamen slechts 3 keer voor. Deze risico’s zijn reëel, maar in aantal veel kleiner dan de maag- en darmklachten.
Geen volledig beeld van bijwerkingen afslankmiddelen
Meldingen geven signalen, maar geen volledig beeld van hoe vaak bijwerkingen optreden of hoe zwaar mensen eraan tillen. Kant zou dat graag beter in kaart brengen.
‘We zouden mensen veel grootschaliger moeten volgen om beter te begrijpen hoe bijwerkingen worden ervaren, hoe lang ze duren en hoe veel last mensen er van hebben.’
Lareb heeft daarvoor de Bijwerkingmonitor, maar die wordt beperkt ingezet. Kant: ‘We hebben het systeem wel, maar niet de mankracht om dit grootschalig te doen. Ik heb geprobeerd daarvoor subsidie te krijgen via ZonMw, maar dat is afgewezen. Ik heb het ook bij het ministerie van Volksgezondheid aangekaart, maar dat heeft tot nu toe niet geleid tot extra middelen.’