Start-ups en scale-ups zijn ongerust over de nieuwe regels bij box 3. ‘Mijn investeerder belde om te vragen of ik niet uit Nederland moet vertrekken.’
Investeerder Robert Verwaayen (48) van Keen Venture Partners kreeg afgelopen week flink wat berichten van bezorgde ondernemers. Onder start-ups en scale-ups is er grote onrust over de nieuwe box-3-regels.
Ondernemers vrezen dat werknemers met aandelen of vroege investeerders met minder dan 5 procent van de aandelen in het bedrijf (dus onder het aanmerkelijk belang), straks 36 procent belasting moeten gaan betalen over papieren winst.
Terwijl ze dat geld helemaal niet fysiek op hun bankrekening hebben staan.
Belasting box 3
De nieuwe box-3-regels gaan uit van een vermogensaanwasbelasting, en dat betekent dat een aandeelhouder belasting betaalt over de waardestijging van een bedrijf.
Dat geldt bijvoorbeeld als de waardering van een start-up bij een nieuwe financieringsronde omhoog gaat.
Hierbij gaat er geen geld naar de aandeelhouders, maar wordt alles gelijk geïnvesteerd in de groei van het bedrijf.
Box 3 en nieuwe regels: internationale ophef
De nieuwe regels leiden in binnen- en buitenland tot onbegrip en vragen, met name in de technologiesector.
‘Mijn investeerder uit de Verenigde Staten belde om te vragen of ik niet met mijn bedrijf uit Nederland moet vertrekken,’ zegt Robert Gaal (40), serie-ondernemer en initiatiefnemer van Vliegwiel, een collectief van start-upoprichters dat aandacht vraagt voor het ondernemingsklimaat.
Dat komt ook doordat mensen als Tesla-CEO Elon Musk en Shopify-CEO Tobi Lütke zich er op sociale media mee bemoeien.
Er is een wet aangenomen, maar die is eigenlijk niet compleet
‘Ze verspreiden veel desinformatie. Daardoor lijkt het alsof je als Nederlandse start-up in een soort achtergesteld belastingland zit. Dat is niet de positie waar je je als startend bedrijf in wilt bevinden.’ Gaal kon zijn investeerder voorlopig geruststellen.
‘Ik heb hem uitgelegd hoe het zit en dat er mogelijk nog het een en ander wordt aangepast.’
Uitzondering start-ups en scale-ups
Voor start-ups en scale-ups komt er namelijk een uitzondering. Maar de huidige definitie is volgens de sector te beperkt en vaag.
In de regels staat nu onder meer dat bedrijven met een omzet van maximaal 30 miljoen euro omzet en vijf jaar oud worden uitgezonderd van de vermogensaanwasbelasting.
‘Maar innovatieve techbedrijven hebben vaak een veel langere aanlooptijd voor ze winst maken, dus veel bedrijven zijn hier niet mee geholpen,’ zegt Bas Jorissen (36), fiscalist voor start-ups en scale-ups en oprichter van Archipel Tax Advice.
Lees ook: dit zeggen de politieke partijen over box 3 in de verkiezingsprogramma’s
Den Haag werkt nog aan een specifiekere en mogelijk bredere definitie. Totdat die is aangenomen, is er onzekerheid voor ondernemers. Gaal vindt dat kwalijk.
‘Er is een wet aangenomen, maar die is eigenlijk niet compleet. Wat precies een ‘start-up’ is moeten ze nog verzinnen. Dat duurt allemaal wel even, want er komt een consultatieperiode aan.’
Box 3: aandelen voor werknemers
Jonge groeibedrijven kunnen vaak geen hoge salarissen bieden. Om talent aan zich te binden, geven ondernemers daarom aandelen of aandelenopties aan werknemers.
Maar kunnen ze dat straks nog wel doen, vragen ondernemers zich af.
Bedrijven kunnen werknemers op diverse manieren een stukje bedrijfseigendom aanbieden. Dat kan met opties op aandelen, maar ook met directe aandelen.
Vooral werknemers met directe aandelen in het bedrijf zijn bang dat ze de dupe worden van de nieuwe regels.
Daar gingen de bezorgde berichtjes aan Verwaayen dan ook vooral over: ‘Ik kreeg vragen als: “Wat gebeurt hier, moeten mijn werknemers straks afrekenen voordat ze hun aandelen hebben verkocht?.” Werknemers vrezen dat ze straks geld moeten lenen om de fiscus te betalen.
Of dat ze hun aandelen moeten verkopen.’ Ondernemer Gaal noemt het desastreus als werknemers geld moeten lenen om belasting te betalen.
Buitenlands talent mogelijk weg bij strenge box 3-belasting
Door die onzekerheid kan het voor bedrijven ook moeilijker worden om buitenlands talent aan te trekken.
‘Die kiezen misschien voor een ander land, als ze verwachten dat ze tussentijds veel belasting moeten betalen over aandelen, terwijl ze het geld niet op hun rekening hebben,’ zegt belastingadviseur Jorissen.
Voor werknemers met aandelenopties in start-ups pakt het anders uit, die betalen vanaf 2027 pas belasting als ze hun aandelen verkopen. Moeten bedrijven dan voortaan alleen aandelenopties bieden? ‘Voor de meeste werknemers zijn aandelenopties prima.
Uiteindelijk gaat dit leiden tot minder investeren en meer sparen
Maar de laag onder de founders, de bestuurders of managers met beslissingsbevoegdheid, wil je meestal directe aandelen laten aanhouden,’ zegt Jorissen.
Vroege investeerders
Het kan ook vroege investeerders raken. ‘De angels, die extreem belangrijk zijn voor de beginfase van een bedrijf,’ zegt Verwaayen.
‘In onze sector noem je dat the art of the start. Ondernemers zijn net bezig en hebben wat geld nodig om op te starten.
Dat vinden ze vaak via familie, vrienden of vermogende kennissen. Ik zie deze fase als de broedplaats van de economie, onderdeel van het ecosysteem.’
Box 3 zorgt voor sparen als gevolg
Het risico van de nieuwe regels is dat deze private investeerders minder snel bereid zijn om te investeren, zegt Verwaayen. Het is een kleine groep, maar wel een extreem belangrijke. Verwaayen wil benadrukken dat het niet gaat om de hoogte van de belasting.
‘Daar heeft niemand problemen mee, het gaat om het moment van heffen.’ Uiteindelijk gaat dit leiden tot minder investeren en meer sparen, denkt Jorissen.
Druk op ondernemer
Daarnaast geeft het volgens Verwaayen en Jorissen nog een andere verkeerde prikkel. ‘Stel dat zo’n vroege investeerder 15.000 euro moet betalen aan de fiscus en dat heeft hij niet, dan wil diegene zijn aandelen misschien verkopen,’ zegt Verwaayen.
Ook kan er vanuit aandeelhouders druk komen om uit te keren, zegt Jorissen. ‘Dat kapitaal kan je dan niet steken in innovatie of groei, maar gaat naar de Belastingdienst.
Lees ook: hoe het nieuwe box 3-stelsel obligaties aantrekkelijker maakt
Dat staat haaks op het idee dat bedrijven meer moeten ondernemen met eigen vermogen.’
‘Juist in die start-upfase moeten ondernemers niet het gevoel hebben dat ze dividend moeten uitbetalen of aandelen moeten verhandelen,’ zegt Verwaayen.
Box 3 en durfinvesteerders
Venture capital wordt hier niet door geraakt, zegt Verwaayen. Durfinvesteerders hebben vaak meer dan 5 procent van de aandelen en anders neem je het risico voor lief.
Bovendien gelden er andere juridische constructies, waardoor durfinvesteerders alleen betalen bij afrekening.
Wel kan zo’n nieuwe belastingregel (buitenlandse) investeerders afschrikken, zegt Verwaayen. ‘Als aandeelhouders ieder jaar belasting moeten betalen en druk uitoefenen op een bedrijf, kiest een ondernemer misschien eerder voor winst maken.
Lees ook | Box 3 en uw aangifte: zo werkt het
Durfkapitaal eist geduld
Terwijl het geld eigenlijk geïnvesteerd zou moeten worden in groei. Durfinvesteerders investeren liever niet in bedrijven die op die manier onder druk staan. Durfkapitaal vraagt om geduld, deze wet dwingt het tegenovergestelde af.’
Ook past het volgens hem niet bij de tijdsgeest. ‘Europa moet innoveren, maar de Nederlandse overheid komt ondertussen wel even afrekenen.’
Lees ook | Box 3 wordt op papier eerlijker – maar tegen welke prijs?
Internationale reputatie
Jorissen pleit voor een vermogenswinstbelasting. ‘Eerder is er een motie aangenomen om op termijn een vermogenswinstbelasting in te voeren,’ zegt Jorissen.
Ook de Raad van State heeft daar een advies over gegeven.
Volgens de sector schaden de huidige regels in ieder geval de internationale reputatie van Nederland.
‘In de ogen van de overheid is er nog tijd om wat te doen, de nieuwe regels gaan pas in 2028 in. Maar Den Haag heeft onderschat wat voor sneeuwbal dit zou worden,’ zegt Jorissen.
‘Internationaal gaat nu rond dat Nederland belasting gaat heffen op papieren winst. Dat schrikt techbedrijven en investeerders af en dus is dit slecht voor het investeringsklimaat.’
Lees ook | Heb jij recht op box 3-compensatie? Dit moet je weten