De aanval van de Verenigde Staten en Israël op het Iraanse regime roept een debat op over internationaal recht, terwijl het regime zelf al decennialang datzelfde recht schendt. In zo’n werkelijkheid bepalen macht en veiligheid uiteindelijk de internationale verhoudingen, schrijft Afshin Ellian.
Verwar de Islamitische Republiek niet met Iran. Het Iraanse regime werd op 28 februari door de Verenigde Staten en Israël aangevallen. Een paar weken eerder demonstreerden miljoenen Iraniërs op verzoek van prins Reza Pahlavi tegen het regime. Duizenden werden afgeslacht.
Het regime zelf zegt dat er ruim 3.000 doden vielen op 8 en 9 januari. De getallen lopen uiteen. Volgens president Donald Trump en diverse instanties zijn er minstens 32.000 ongewapende burgers vermoord. Het regime begon een oorlog tegen de eigen bevolking. Dat zijn de feiten.
Wat wordt er bedoeld met internationaal recht?
De Nederlandse media worden er niet moe van om telkens deskundigen op het gebied van internationaal recht te laten zeggen dat de aanval tegen de Islamitische Republiek in strijd is met het internationaal recht.
Ook het Iraanse regime is van mening dat Israël en de Verenigde Staten het internationaal recht hebben geschonden. Wat bedoelen we hier met het internationaal recht?
Lees ook | Khameneis dood geeft Iraniërs hoop in vrijheidsstrijd
Het internationaal recht is een breed begrip. Maar hier gaat het om internationaal publiekrecht.
In het handboek Kern van het internationaal publiekrecht definieert hoogleraar André Nollkaemper (Universiteit van Amsterdam) die term als volgt: ‘Internationaal publiekrecht regelt de uitoefening van publiek gezag in de internationale gemeenschap. Het kent bevoegdheden toe aan entiteiten die publiek gezag uitoefenen (vooral staten en internationale organisaties) en biedt een juridisch kader waarbinnen zij deze bevoegdheden uitoefenen’.
Door het aangaan van verdragen onderwerpen soevereine staten zich uiteindelijk aan de regels van de internationaalrechtelijke traditie.
Ayatollah-regime schendt VN-verdrag
Verdragen komen vrijwillig tot stand. Iran is al sinds 1945 lid van de Verenigde Naties. Het ayatollah-regime heeft het VN-verdrag onverminderd van toepassing verklaard. Geeft het VN-verdrag toestemming aan de Iraanse staat om aanslagen te plegen of te bevorderen in de Verenigde Staten en Israël? Nee.
Geeft het VN-verdrag aan de Iraanse staat de toestemming om opzettelijk ongewapende burgers te doden? Nee. Geeft het VN-verdrag de Iraanse staat toestemming om terroristische groepen zoals Hamas, Islamitische Jihad, en talloze andere milities te financieren, te bewapenen of te trainen? Nee.
Lees ook | Sluiting Straat van Hormuz dreigt wereld in nieuwe energiecrisis te storten
Geeft het VN-verdrag de Iraanse staat toestemming om westerse toeristen en Iraniërs met een dubbele nationaliteit te arresteren (gijzelingsdiplomatie), om ze te ruilen voor geld of vrijlating van veroordeelde terroristen? Nee. Geeft het VN-verdrag de Iraanse staat toestemming om de Iraanse dissidenten (veelal met een westerse nationaliteit) in westerse landen te liquideren? Nee.
Tot slot: geeft het VN-verdrag de Iraanse staat de toestemming om Donald Trump tijdens zijn presidentscampagne met de dood te bedreigen? Nee.
Ayatollah-regime internationale paria
In juli 2024 werd de Pakistaanse man Asif Merchant gearresteerd wegens betrokkenheid bij een moordaanslag op Trump. Destijds was Joe Biden de president van de Verenigde Staten. Merchant is nu veroordeeld wegens poging tot het vermoorden van de (oud-)president van Amerika.
Ook plande Teheran een aanslag op de Iraans-Amerikaanse journalist en activist Masih Alinejad. Daarvoor gebruikte het regime criminele organisaties uit Oost-Europa, veelal met een Russische achtergrond. Ook deze mannen zijn veroordeeld.
Iraans regime gaat selectief om met internationaal recht
De Iraanse staat gaat selectief om met het internationaal publiekrecht en mensenrechten, en schendt daarmee systematisch het VN-verdrag.
Bij de Veiligheidsraad van de VN kunnen de Verenigde Staten en Israël niet hun gelijk halen. Wie systematisch en gewelddadig de soevereiniteit van andere landen schendt, geeft andere landen het recht om buiten het bestaande kader te treden. Na 47 jaar aan internationale terreur en nationale tirannie zijn er goede en gegronde redenen om de dader te bestraffen. En dat doen de Israëliërs en Amerikanen nu.
Lees ook | Jammer dat het in Iran op deze manier moest gebeuren
Toen mijn neef Framarz werd geëxecuteerd en in een massagraf werd begraven, kon zijn vader geen beroep doen op het internationaal recht. Hij moest onderduiken. Op 8 en 9 januari bestond het internationaal recht enkel als dode letter voor de tienduizenden Iraniërs die met oorlogswapens werden gedood.
Generaal Ahmad Vahidi is sinds enkele dagen de commandant van de Revolutionaire Garde. Vahidi staat op opsporingslijst van de internationale opsporingsdienst Interpol wegens directe betrokkenheid bij de dodelijke aanslag op het Joodse centrum AMIA in Buenos Aires op 18 juli 1994. Daarbij kwamen 85 Joden om het leven. Het internationaal recht was in het geval van Vahidi een abstract academisch begrip, en blijft dat nog steeds.
Het Iraanse regime heeft door zijn misdadige handeling al lang afstand genomen van het woord ‘recht’. De Islamitische Republiek wordt nu gestraft voor terroristische aanslagen in en buiten Israël, de Verenigde Staten en Europa.
Ayatollah-regime mag nooit over kernwapens beschikken
Bovendien beschikt het regime over 400 kilo tot 60 procent verrijkt uranium dat met verdere verrijking elf kernbommen kan opleveren. Een regime dat tienduizenden eigen burgers binnen twee dagen doodt, zou nooit over kernwapens mogen beschikken. Daarom moet het regime verdwijnen.
Lees ook | Hoe de Amerikaanse aanval op Iran de Arabische wereld verenigt
President Trump vroeg in januari aan de Iraanse demonstranten om door te gaan met demonstraties, en de instituties over te nemen. Hij waarschuwde het regime om de demonstranten niet te doden. Daarna beloofde hij de demonstranten dat hulp onderweg was.
Trump riep al dan niet bewust een internationaalrechtelijke notie in het leven: responsibility to protect.
Ayatollah-regime kent alleen macht en geweld
De internationale betrekkingen zijn gebaseerd op een realiteit van macht en wapens. Die machtsrealiteit bepaalt of de toepassing van geweld wenselijk en haalbaar is, zonder tussenkomst van internationaal recht.
In een ideale wereld, waarin de leden van de VN allemaal het internationaal recht (zoals de mensenrechten) nakomen, is er alleen ruimte voor de realiteit van het recht.
Het ayatollah-regime kent dat recht niet, maar alleen macht en geweld.