Al meer dan zestig jaar zien de Verenigde Staten het communistische Cuba als een veiligheidsrisico. Onder president Donald Trump loopt de spanning opnieuw op. Vijf vragen over Cuba en de Amerikaanse dreiging.
1. Waarom zien de Verenigde Staten in Cuba (nog steeds) een gevaar voor hun veiligheid?
Al sinds de jaren zestig is de relatie tussen de Verenigde Staten en Cuba op zijn zachtst gezegd onvriendelijk.
Toen de gebroeders Fidel en Raúl Castro in 1959 een door Amerika gesteunde president vervingen door een communistisch regime, besloten de Verenigde Staten het Caribische eiland politiek en economisch te isoleren.
Inmiddels hebben beide Castro-broers het presidentiële ambt verlaten. Meer dan zestig jaar later heeft president Miguel Díaz-Canel, nog steeds te maken met een volledig economisch embargo.
Trump riep nationale noodtoestand uit
Trump heeft de sancties bovendien verzwaard.
In januari 2026 vaardigde Trump een presidentieel decreet uit waarin hij Cuba omschrijft als een ‘buitengewone bedreiging’ voor de Verenigde Staten.
Hij wijst daarbij op de aanwezigheid van Russische, Chinese en Iraanse militaire middelen en afluisterapparatuur op het eiland. Ook beschuldigt Trump Cuba ervan internationale terroristische organisaties als Hezbollah en Hamas te steunen.
Om deze redenen riep Trump een nationale noodtoestand uit met betrekking tot Cuba. Daarmee legt hij niet alleen extra sancties op aan Cuba, maar ook heffingen op landen die het eiland van olie voorzien.
2. Wat betekenen de Amerikaanse ingrepen in Iran en Venezuela voor Cuba?
Nadat Trump president Nicolás Maduro liet ontvoeren en zo het chavistische regime in Venezuela naar zijn hand zette, ontvangt Cuba nauwelijks nog olie uit dat land. De afgelopen jaren zijn de stroomstoringen op het eiland zowel in frequentie als in omvang toegenomen.
Maduro’s vervanger, vicepresident Delcy Rodríguez, doet het volgens Trump uitstekend. Onder haar toezicht heeft de Amerikaanse president zeggenschap gekregen over alle steun aan Cuba, voornamelijk in de vorm van olie en geld.
Trump zal die zeggenschap waarschijnlijk gebruiken om in Cuba een vergelijkbare verandering in het regime door te voeren.
Iran dient vooral als waarschuwing voor Cuba. Hoewel de twee situaties sterk verschillen, maakt Trump duidelijk dat Cuba het volgende doelwit vormt in de categorie regime change. Na het regime in Iran zal ook dat in Cuba ‘ten onder gaan’, voorspelde Trump.
3. Hoeveel verandering kunnen de Verenigde Staten afdwingen via de huidige economische sancties?
Communistisch Cuba staat na decennia van zware economische isolatie nog overeind. Maar de Amerikaanse druk op de bondgenoten van Cuba vormt een enorme uitdaging voor Díaz-Canel.
Sinds de Venezolaanse boycot heeft Díaz-Canel ingrijpende maatregelen genomen. Eerst voerde hij een vierdaagse werkweek in, sloot hij toeristische faciliteiten en in februari zette hij de kerosinetoevoer voor vliegtuigen volledig stop.
Later die maand sloot hij scholen en ziekenhuizen en staakte de vuilophaaldiensten.
De olietoevoer blijft afnemen en het toerisme, lange tijd een belangrijke pijler van de Cubaanse economie, droogt op. Geen enkel land lijkt bereid Cuba te hulp te schieten bij de enorme tekorten.
Als de situatie voortduurt lijkt het onwaarschijnlijk dat Cuba dat economisch lang volhoudt. Trump verwacht dan ook dat het niet lang meer zal duren tot de regering bereid is om een, voor hem zeer voordelige, deal te sluiten.
4. Hoe reëel is een Amerikaanse militaire ingreep in Cuba?
Voorlopig lijkt een militaire ingreep niet op de agenda te staan. De Verenigde Staten richten hun aandacht op Iran. In de Golf van Mexico en de Caribische Zee ontbreekt dan ook de militaire opbouw die eerder zichtbaar was rond Iran en Venezuela. Ook blijft dreigende retoriek van Trump uit.
Trump en Marco Rubio, zijn minister van Buitenlandse Zaken, zeggen dat zij met de Cubaanse overheid onderhandelen over een ‘vriendelijke overname’. De Cubaanse regering ontkent dat. Maar volgens Reuters voeren Rubio en de kleinzoon van Raúl Castro waarschijnlijk wel gesprekken.
Hoe zo’n overname eruit zou zien, blijft voorlopig onduidelijk.
Dodelijk incident op zee, maar geen Amerikaanse interventie tegen Cuba
Dat bleek ook toen in februari vijf Amerikanen omkwamen bij een incident met een Cubaanse patrouilleboot. Zij zouden onderweg zijn geweest naar Cuba om daar te infiltreren.
Trump gebruikte het incident niet als aanleiding voor een militaire interventie. Rubio nam afstand van de overledenen en ontkende Amerikaanse betrokkenheid. In plaats van oproepen tot een luchtaanval, vroeg hij om nader onderzoek naar het incident.
5. Is Cuba het volgende doelwit van Trump?
Het uitblijven van een militaire genadeslag zegt weinig over Trumps wens om Cuba te ‘bevrijden’. In zijn ogen zal het communistische regime van Cuba uiteindelijk verdwijnen.
Gezien het alle versoberingen van het dagelijks leven op het Caribische eiland zou die inschatting zomaar juist kunnen zijn.
Als dat gebeurt, zou Trump de eerste van twaalf Amerikaanse presidenten worden die het Amerikaanse probleem met Cuba weet op te lossen. Een prestatie die hij ongetwijfeld aan zijn inmiddels uitgebreide regimewisselingsportfolio wil toevoegen.