Om Irans uranium te stelen, is een van de grootste invallen in de militaire geschiedenis nodig.
Vorig jaar beweerde de Amerikaanse president Donald Trump dat hij het Iraanse nucleaire programma had ‘verpletterd’. Die claim bleek moeilijk vol te houden, aangezien Iran een aanzienlijk deel van zijn 400 kilo hoogverrijkt uranium (highly enrichted uranium, HEU) had weten te behouden – genoeg voor ongeveer tien kernwapens als het nog iets verder wordt verrijkt.
‘Mensen zullen erheen moeten gaan om het op te halen,’ verklaarde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio. Dat zou een ongekende militaire operatie diep in Iran vereisen. Is dat mogelijk?
De eerste uitdaging is vaststellen waar het HEU zich bevindt. Op 9 maart zei Rafael Grossi, hoofd van het Internationaal Atoomenergieagentschap van de Verenigde Naties, dat het zich ‘voornamelijk’ in Isfahan in centraal Iran bevindt, vermoedelijk in tunnels waarvan de ingangen in februari zijn afgesloten.
Operatie op verre afstand
Een deel bevindt zich ook nog in verrijkingsinstallaties in Natanz en Fordo, waarvan de laatste diep in een berg ligt en vorig jaar juni werd gebombardeerd. Zelfs als Amerikaanse en Israëlische doelen zich beperken tot Isfahan, zou het opsporen van uranium een enorme onderneming zijn.
De MH-47G Chinook-helikopters van het 160ste Special Operations Aviation Regiment – de eenheid die de Venezolaanse leider Nicolás Maduro gevangen nam –zouden mogelijk Isfahan kunnen bereiken, minstens 500 kilometer landinwaarts van de Perzische Golf.
Maar voor de terugvlucht zouden ze moeten bijtanken, en behoeven ze extra militaire ondersteuning.
Een grootschalige en langdurige militaire inzet
Op 7 maart zei Trump dat grondtroepen alleen zouden worden ingezet als Iran ‘zo verwoest zou zijn dat het zich op de grond niet meer kan verdedigen’. Om dat te bereiken, zouden de Verenigde Staten eerst Iraanse bases in de buurt van het doelwit bombarderen.
Vervolgens zouden luchtlandingstroepen een nabijgelegen vliegveld moeten innemen. De Badr-luchtmachtbasis ligt op 10 kilometer van de nucleaire installaties van Isfahan.
Of praktischer: een geïmproviseerde landingsbaan aanleggen. Apparatuur voor het omgaan met nucleaire wapens, graafmachines om aarde en puin van tunnel-ingangen te verwijderen, en ander zwaar materieel zou dan per parachute op pallets kunnen worden aangevoerd.
Op zijn minst zou een grote gevechtsgroep (een bataljon met extra specialistische eenheden, meer dan duizend manschappen) het gehele nucleaire complex vervolgens moeten beveiligen, terwijl zij vijandige troepen uitschakelt.
De Amerikaanse troepen zouden dan voortdurend luchtdekking nodig moeten hebben om naderende Iraanse troepen te detecteren en aan te vallen: real-time satellietbeelden, cirkelende drones, verkennings- en gevechtsvliegtuigen.
Dat zou een constante inzet vereisen van tientallen tankvliegtuigen om voldoende luchtmacht langdurig in de lucht te houden, misschien wel dagenlang.
Israël als uitvoerder, VS als facilitator
Israëlische speciale eenheden en gevechtsingenieurs hebben momenteel meer relevante en recente ervaring met dit soort operaties dan hun Amerikaanse tegenhangers, aangezien zij uitgebreid hebben gewerkt in de enorme tunnel-netwerken van Hamas en Hezbollah.
Hun inzet zou Trump ook in staat stellen te beweren dat hij geen Amerikaanse grondtroepen heeft ingezet. Maar dit zou de luchttransport van Israël zwaar belasten. Als Israëlische troepen worden ingezet, zouden zij gebruik moeten maken van de omvangrijke Amerikaanse vloot transportvliegtuigen.
Het Amerikaanse Joint Special Operations Command (JSOC) beschikt eveneens over relevante expertise, aangezien het zich jarenlang heeft voorbereid op het veiligstellen of in beslag nemen van Pakistaanse kernwapens in geval van een crisis.
Eenheden van de Amerikaanse Delta Force en Seal Team Six oefenden het binnendringen van ondergrondse schuilplaatsen op een locatie nabij Las Vegas, bijgestaan door de gespecialiseerde Nuclear Disablement Teams van het Amerikaanse leger.
Uitdagingen voor de VS
Een van de grootste uitdagingen, aldus een voormalig JSOC-agent, is het zich verplaatsen, communiceren en overleven onder de grond. Als Trump serieus van plan is Isfahan binnen te vallen, laat staan Natanz en andere locaties, zullen de teams maandenlang moeten oefenen.
De volgende uitdaging zou de omgang met het HEU zijn. Dit wordt waarschijnlijk opgeslagen als uraniumhexafluoride (UF6), een gasvormige verbinding van uranium, in meerdere containers, om een onbedoelde kettingreactie te voorkomen.
Daniel Salisbury van de denktank International Institute for Strategic Studies schat dat de volledige voorraad ongeveer negentien duikflessen zou vereisen. De containers moeten uit elkaar worden gehouden en zorgvuldig worden opgeslagen.
Een mogelijkheid zou zijn om het ter plaatse op te blazen. Het UF6 zou dan ‘overal terechtkomen, zich afzetten op muren, rotsen, puin enzovoort, en vrij moeilijk te bergen zijn,’ zegt Matthew Bunn van de Universiteit van Harvard. Daarbij zou ook giftig waterstoffluoride vrijkomen.
Een tweede mogelijkheid zou zijn om het materiaal te ‘verdunnen’, stelt hij voor, maar de apparatuur daarvoor zou per vrachtwagen moeten worden aangevoerd en er zou nog steeds nucleair materiaal achterblijven.
De derde optie zou zijn om het HEU te extraheren en weg te voeren. Maar als er tijdens het transport vocht in de cilinders komt, waarschuwt François Diaz-Maurin (redacteur bij Bulletin of the Atomic Scientists), zou dat een reactie kunnen veroorzaken met het uraniumgas, waardoor giftig uraniumfluoride en fluorwaterstofzuur ontstaat, wat mogelijk een explosie kan veroorzaken.
Gaat Trump voor operatie in Hollywood-stijl?
Een operatie in Hollywood-stijl zou Trump aanspreken, die heeft gesproken over de vernedering die Amerikanen van zijn leeftijd nog steeds voelen door de gijzelneming van Amerikaanse gijzelaars in Teheran in 1979.
Het zou hem een spectaculaire ontknoping van de oorlog opleveren, waardoor hij de overwinning zou kunnen claimen, zelfs als het Iraanse regime aan de macht zou blijven.
Maar Trump zal zich ook herinneren hoe een mislukte poging om de gijzelaars uit de Amerikaanse ambassade te redden, Operatie Eagle Claw, het presidentschap van Jimmy Carter ten val bracht. Het uitvoeren van al deze stappen in Natanz en Fordo zou bovendien neerkomen op een van de grootste invallen in de militaire geschiedenis.
‘Het lijdt geen twijfel dat de Verenigde Staten dit kunnen,’ zegt een westerse oud-legerleider. ‘Ze hebben waarschijnlijk het enige leger ter wereld dat hiertoe in staat is. Maar je moet het ofwel op zeer kleine schaal en uiterst heimelijk uitvoeren, ofwel op grote schaal – je verandert dat deel van Iran dan in feite voor een tijdje in de Verenigde Staten van Amerika.’