Duitsland is in shock na twee zware geweldsmisdrijven in het openbaar vervoer in minder dan een week tijd. Vijf vragen en antwoorden.
Vorige week werd een jonge vrouw in Hamburg meegesleurd voor een rijdende metro, maandag werd een treinconducteur in Zuid-Duitsland door een zwartrijder mishandeld, met dodelijke afloop. De gruweldaden passen in een trend van toenemend geweld op en rond het Duitse spoor, waarbij (illegale) immigranten flink oververtegenwoordigd zijn.
1. Wat is er gebeurd in Duitsland?
Duitsland is de afgelopen week twee keer opgeschrikt door dodelijk geweld in het openbaar vervoer. Maandagavond 2 februari is een 36-jarige conducteur in een trein die reed in de deelstaat Rijnland-Pfaltz zo zwaar mishandeld dat hij woensdagochtend in het ziekenhuis overleed aan zijn verwondingen.
De verdachte, een 26-jarige Griekse man zonder vaste verblijfplaats in Duitsland, zou uit de trein worden gezet omdat hij geen kaartje had. Op alle Duitse stations werd woensdagmiddag een minuut stilte gehouden.
In Hamburg werd donderdagavond 29 januari een 18-jarige vrouw slachtoffer van een zo mogelijk nog schokkendere daad. Terwijl zij op het perron van U-Bahnstation Wandsbek Markt wachtte op een binnenrijdende metro, greep een 25-jarige man haar beet en sleurde haar met zich mee voor de metro. Beiden overleefden het niet.
De dader had volgens dagblad Bild twee dagen eerder nog twee agenten aangevallen, maar werd al snel vrijgelaten. De man uit Zuid-Sudan verbleef sinds 2024, toen hij via een VN-beschermingsprogramma voor vluchtelingen naar Duitsland kwam, in een vluchtelingenopvang in Hamburg. Het slachtoffer, een vrouw van Iraanse afkomst, woonde in een beschermhuis voor vrouwen die op de vlucht zijn voor huiselijk geweld. De man en de vrouw kenden elkaar niet.
2. Staat het recente geweld op zichzelf?
Zeker niet. Alleen al het afgelopen jaar zijn elke paar maanden gruwelijke geweldsincidenten op trein- en metrostations in het nieuws gekomen.
In Friedland in de noordelijke deelstaat Nedersaksen, duwde een 31-jarige Iraakse asielzoeker, die al in maart 2025 het land had moeten verlaten omdat zijn asielverzoek was afgewezen, een 16-jarige vluchtelinge uit Oekraïne voor de trein. De jonge vrouw was in 2022 naar Duitsland gekomen, op de vlucht voor de Russische bombardementen op Mariupol.
De dader, Muhammad A., werd na zijn aanhouding overgeplaatst naar een psychiatrische inrichting nadat onderzoek had uitgewezen dat hij schizofreen was. Toch wordt dit jaar tijdens zijn proces onderzocht of hij Duitsland alsnog kan worden uitgezet.
Een andere 40-jarige schizofrene dader, de Duitse dakloze vrouw Lydia S. die in mei vorig jaar op het centraal station van Hamburg op 21 mensen probeerde in te steken, is deze week door de rechter veroordeeld tot permanente opname in een psychiatrisch ziekenhuis.
Achttien mensen raakten gewond bij de steekaanval, van wie vier levensbedreigend. Er vielen geen doden. Een Syrische vluchteling wist de stekende vrouw tegen de grond te werken.
Lydia S., die een strafblad had vanwege onder meer geweldpleging en brandstichting, werd in maart 2024 al gearresteerd toen ze in een trein bij Bremen medepassagiers aanviel. De politie vond toen een bijl in haar tas. Begin vorig jaar stak ze haar vader met een schaar. Hoewel ze geregeld werd behandeld in psychiatrische klinieken en ziekenhuizen, verbleef ze daar nooit langer dan een paar weken.
Bij ander steekgeweld, op het in april, viel wel een dode. Een 43-jarige Syriër stak een 29-jarige man dood met een keukenmes na een ruzie in de metro. De steker werd daarna door politieagenten doodgeschoten. Deze Shadi S. verbleef in een woongroep, waar hij was beland kort na het uitzitten van een gevangenisstraf voor zware mishandeling.
De politie in Berlijn waarschuwde een jaar eerder al districten in de hoofdstad voor een ‘grote kans op agressie en geweld’, vooral wanneer Shadi S. zich beledigd voelt in zijn eer als moslim. Dat staat in een brief die Bild in handen kreeg, waarin de politie wijst op zijn neiging tot ‘het onmiddellijke gebruik van fysiek geweld als het belangrijkste middel om conflicten op te lossen’ om vermeende ‘en soms religieus verhulde beledigingen van zijn eer’ te vergelden.
3. Wat zeggen de cijfers?
In het meest recente jaarverslag van de federale politie over geweld op en rond het spoor, dat in november verscheen, staat dat gewelddadige misdaad op Duitse treinstations en in treinen in 2024 met 6 procent toenam. Dat past in een trend van de laatste jaren, blijkt uit het rapport: sinds 2019 is er een stijging van liefst 51 procent. In totaal waren er in 2024 ruim 27.000 geweldsincidenten op stations en in treinen, wat neerkomt op zo’n 74 per dag.
Seksuele misdrijven zijn in opmars, staat in het rapport. In 2024 registreerde de politie 19,2 procent meer gevallen van exhibitionisme, seksuele intimidatie en verkrachting in treinen en op stations, dan een jaar ervoor.
De nieuwswebsite Deutsche Welle berichtte woensdag op basis van cijfers van Deutsche Bahn (DB) dat dagelijks gemiddeld vijf medewerkers van de de nationale spoorwegmaatschappij fysiek worden aangevallen. Gemiddeld worden nog eens vier personeelsleden elke dag bedreigd. Acht op de tien DB-medewerkers werden ooit slachtoffer van fysiek of verbaal geweld, 36 procent van hen zegt zich niet veilig te voelen tijdens het werk.
Lees ook over moordcijfers in Nederland: In 2025 zijn 99 mensen vermoord: het laagste aantal sinds 1992
Uit cijfers die de Duitse regering vorig jaar vrijgaf, blijkt dat twee jaar geleden Berlijn Hauptbahnhof het onveiligste station was met 764 geweldsincidenten. De hoofdstad wordt gevolgd door de centrale stations van Dortmund (735), Hannover (715) en Keulen (703).
4. Wat is er bekend over de daders?
In het politierapport met cijfers van twee jaar geleden staat dat zo’n 79 procent van de daders man is. Ongeveer de helft van de geweldsplegers was onder de invloed van alcohol of drugs.
De politiecijfers schetsen een beeld over de afkomst van de daders. Van de verdachten van gewelddadige aanvallen van wie de nationaliteit kon worden geregistreerd, had in 2024 een meerderheid (53 procent) niet de Duitse nationaliteit.
Ter vergelijking: tussen de 15 en 17 procent van álle mensen in Duitsland heeft geen Duits paspoort. Voor de overige 47 procent, die in het bezit is van een Duits paspoort, is in de politiecijfers niet uitgesplitst of zij wel of geen migratieachtergrond hebben.
Wat betreft seksueel geweld is de oververtegenwoordiging van niet-Duitsers nog groter. Het ministerie van Binnenlandse Zaken publiceerde vorig jaar op verzoek van de AfD-fractie in de Bondsdag statistieken waarin ook de nationaliteit van verdachten van seksueel geweld in treinen en op stations stond uitgesplitst, als die bekend was. Liefst 59 procent van hen had geen Duits paspoort.
5. Wat wordt er gedaan om de veiligheid in het Duitse openbaar vervoer te verbeteren?
Eind januari kondigden de federale politie en de Deutsche Bahn aan dat er 50 miljoen euro extra wordt geïnvesteerd voor voor een actieplan voor veiligere treinstations. Zo gaan er meer agenten op stations patrouilleren, worden verdachte personen vaker ondervraagd en komen er nog meer camera’s naast de 11.000 die nu op stations hangen. Ook moeten er ‘wapenvrije zones’ komen.
Het stadsbestuur van Berlijn stelde in juni een totaalverbod in op messen en andere wapens in alle treinen, metro’s, bussen en trams in de hoofdstad. Uit zorgen over seksueel geweld in het openbaar vervoer pleitte de Berlijnse afdeling van de Groenen in november 2024 voor de introductie van wagons waarin alleen vrouwen mogen reizen. Die komen er vooralsnog niet.
Lees ook: De AfD wijdde vorige week een lang bericht op X aan de dood van de 18-jarige vrouw die in Hamburg voor de metro werd gesleurd: ‘Dankzij ons lakse rechtssysteem en immigratiesysteem is het leven van een onschuldige vrouw nu abrupt beëindigd,’ verwijst de fractie van de radicaal-rechtse partij in de noordelijke deelstaat Sleeswijk-Holstein naar de migratieachtergrond van de Zuid-Sudanese dader.
‘Illegale migranten die misdrijven plegen, moeten consequent worden gestraft, gevangengezet en uitgezet. De lijst van mensen die ons land binnenkomen en misdrijven tegen leven en ledematen begaan, lijkt eindeloos.’
Bondskanselier Friedrich Merz was dit najaar nog middelpunt van een wekenlange nationale rel nadat hij in een persconferentie migratie een ‘probleem in het stadsbeeld’ van grote steden noemde. Nadat journalisten vroegen wat hij bedoelde, antwoordde hij: ‘Vraag het aan uw dochters.’
De CDU-leider kreeg kritiek in politiek en media, maar ook steun. De discussie leidde tot een onderzoek naar de veiligheidsgevoelens op openbare plekken in grote steden, waarin slechts 14 procent van de vrouwelijke respondenten aangaf zich veilig te voelen op treinstations.