De feiten: Nederlandse gasvoorraad geslonken tot dieptepunt
Bron: TNO, premier Rob Jetten, minister van Defensie Dilan Yeşilgöz, minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen, VVD-fractievoorzitter Ruben BrekelmansVoorlopig houdt het kabinet-Jetten zich gedeisd na het uitbreken van de oorlog in Iran. Statements van bewindspersonen zijn mild, zolang de oorlog Nederland nog niet raakt. Maar dat kan door de verstoorde leveringen van gas uit het Midden-Oosten snel veranderen.
Zo kan een buitenlandse crisis ook grote gevolgen krijgen in Nederland, waar de discussie over het openhouden van het Groningse gasveld weer oplaait.
In de eerste reacties op de Amerikaanse en Israëlische aanval was het kabinet uiterst voorzichtig. Premier Rob Jetten pleitte voor ‘de-escalatie’, terwijl minister van Defensie Dilan Yeşilgöz (VVD) aangaf vooral bezorgd te zijn om de Nederlandse troepen in het Midden-Oosten.
Minister Berendsen heeft ‘begrip’ voor aanvallen op Iran
Op die reactie kwam snel kritiek. Maandagochtend noemde VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans de Nederlandse en andere Europese commentaren ‘niet het toonbeeld van een hele stevige reactie’.
Maandagmiddag gaf minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen nog een aanvullende verklaring.
Daarin zei Berendsen ‘begrip’ te hebben voor de aanvallen waarbij de Iraanse leider Ayatollah Khamenei werd gedood. De vraag of de aanval in het internationaal recht paste, vond hij terecht, maar hij had er geen antwoord op.
Volgens de CDA’er is het zaak zo snel mogelijk ‘stabiliteit in de regio terug te krijgen’ en dat vraagt om ‘diplomatieke oplossingen’.
Nederlandse gasvoorraad geslonken tot dieptepunt
Stabiliteit is er voorlopig niet in de regio. Iran viel maandag meerdere olie- en gasinstallaties aan in Saudi-Arabië en Qatar. De grootste producent van vloeibaar gas in Qatar legde daarop de productie stil.
Voor Nederland vormt dat een grote bedreiging. De gasvoorraad is in de winter geslonken tot 10 procent, een historisch dieptepunt. Eerder pleitte onderzoeksinstituut TNO al voor het openhouden van gasputten bij Groningen.
Dat gasveld, waar nog 550 miljard kuub gas in zit, kan als strategische reserve dienen. Maar dan moet winning wel mogelijk zijn. Het voornemen is om gaswinning uit het veld onmogelijk te maken. Daarom is een kwart van de putten al dichtgemetseld.
Ew's visie: Crisis Iran bewijst noodzaak om Gronings gas paraat te hebben
Door: Victor Pak, politiek redacteurDe gaswinning in Groningen en de bevingsschade zijn een politieke discussie met een open zenuw. Te lang is doorgegaan met het winnen van gas, zonder dat de compensatie voor de ontstane bevingsschade op orde was. De parlementaire enquête getiteld ‘Groningers boven gas’ bevestigde dat beeld in 2023.
Maar bij het herstellen van de schade voor Groningers gaat het toch mis. In Den Haag lijkt symboolpolitiek het te winnen van concrete actie.
De procedure om schade te herstellen blijft namelijk uiterst moeizaam gaan. Bureaucratische processen zitten de Groningers nog altijd in de weg. En met papierwerk worden scheuren in muren niet hersteld.
Politiek sluit Gronings gasveld, ondanks waarschuwing Gasunie
Waar de politiek wel vaart mee heeft gemaakt, is het dichtgooien van het Groningse gasveld. Een onbezonnen besluit dat is genomen om een ereschuld te vervullen.
Gasunie waarschuwde twee jaar geleden al voor problemen met de leveringszekerheid als daar te gehaast toe werd overgegaan. Maar de politiek besloot door te zetten.
Kabinet Jetten moet ontmanteling gaswinning niet doorzetten
Dat besluit doet nu pijn. Den Haag had zijn prioriteiten niet op orde. De schadehersteloperatie moest snel op orde, niet de ontmanteling van de gehele gaswinning. Het kabinet-Jetten moet die prioriteiten op een rijtje krijgen.
Sluit het veld niet helemaal af, om in noodsituaties zoals deze Iran-oorlog een tekort te voorkomen.
Verdere verdieping: JA21 herhaalt pleidooi voor heropening Gronings gasveld
Bron: JA21-Kamerlid Daniël van den Berg, premier Rob JettenJA21 wil de politieke discussie over gas in Nederland aanwakkeren. Dinsdag stemt de Tweede Kamer over twee moties van de partij die Kamerlid Daniël van den Berg indiende.
In die moties wordt het kabinet opgeroepen om de importcapaciteit van vloeibaar gas, lng, te vergroten en om onderzoek te doen naar de winning van ‘kussengas’.
Dat is het gas dat als opdrijvende kracht in gasopslagen wordt gebruikt. Formeel mag dat nu niet worden gewonnen.
JA21: winning kussengas eerste oplossing in noodsituatie
Volgens Van den Berg moet Nederland zich beschermen tegen ‘rampzalige maatschappelijke gevolgen als er onvoldoende aanvoer van gas is’. ‘We zijn afhankelijk van het buitenland voor onze gasvoorziening, maar die moeten we veel robuuster maken.’
Volgens de JA21’er is winning van het kussengas een eerste oplossing in een noodsituatie. Alleen al in de gasopslag in het Drenthse Norg zit 4,5 tot 6 miljard kuub gas. ‘Dat is een extra buffer die in noodsituaties ook een prijsdrukkend effect heeft.’
De blunder van de eeuw
Volgens JA21 begaat het kabinet de ‘blunder van de eeuw’ en moet het ministerie van Klimaat en Groene Groei dit heel serieus nemen. Zo wil de partij ook dat gaswinning uit Groningen mogelijk blijft. Momenteel wil het kabinet-Jetten alle gasputten dichtmetselen zoals in 2024 is afgesproken,
Volgens Kamerlid Van den Berg moet gaswinning mogelijk blijven ‘voor uiterste noodgevallen als er geen aanvoer van vloeibaar gas uit het buitenland is en ook de winning van het kussengas onvoldoende is.’
Hij trekt de vergelijking met een noodpakket. ‘Dat is het Groningse gas voor Nederland. Maar nu stoppen we dat in een kluis en gooien de sleutels ervan weg.’
Minister-president Rob Jetten (D66) zei donderdag in het debat over de Regeringsverklaring dat er geen reden is voor een koerswijziging. ‘De komende jaren hebben we voldoende gas op voorraad voor de winter.’
Premier Jetten: openhouden Gronings gasveld ongeloofwaardig
Het Groningse veld openhouden zou volgens Jetten ongeloofwaardig zijn: ‘als je nu putten openhoudt, ook onder het mom van strategische reserve, dan zullen alle Groningers daarin bevestigd zien: zie je nou wel, het belang van Groningen en Noord-Drenthe komt nooit op de eerste, tweede, derde of welke plek dan ook.’
Den Haag zou dan zijn belofte aan Groningen verbreken, zei Jetten. Het ministerie van Klimaat en Groene Groei laat weten dat de oorlog in Iran niets verandert.