Veel gemeenten willen niet samenwerken met kandidaten van Forum voor Democratie omdat sommige kandidaten banden hebben met extreem-rechtse groepen. Toch blijft de partij populair bij kiezers. EW sprak er drie: ‘Wat voor mij zwaarder weegt, zijn de zorgen die ik heb over de toekomst van Nederland.’
Drie FVD-stemmers over hun motivatie, hun ideeën en hun reactie op de kritiek op de partij. Sommige geïnterviewden deden hun uitspraken op verzoek geanonimiseerd.
Jorn (25), student Bedrijfskunde
Wie ben je en wat spreekt je aan in de partij?
‘Ik studeer Bedrijfskunde en kom uit het oosten van het land. Naast mijn studie werk ik bij een logistiek bedrijf.
‘De politiek volg ik actief, omdat beleid direct invloed heeft op ondernemers, studenten en werkenden zoals ikzelf. Forum voor Democratie laat voor mij het enige echte geluid op rechts horen.
‘Ze houden vast aan hun kernwaarden en durven kritische vragen te stellen over onderwerpen waar andere partijen volgens mij te snel in meegaan, zoals immigratie en economie. Nederland moet grip houden op het eigen beleid.
‘Ik blijf liever anoniem, omdat niet iedereen mijn politieke mening hoeft te weten. Politiek is geen groot onderdeel van mijn leven, dus ik vind het het niet waard om relaties te beschadigen door meningsverschillen. Ik houd het daarom liever voor mezelf.’
Hoe kijk je naar de discussies en controverse rondom FVD?
‘Soms vind ik de kritiek in de media terecht, maar vaak heb ik het gevoel dat de partij strenger wordt beoordeeld dan anderen. Ik denk dat hun uitgesproken standpunten en directe manier van communiceren zorgen voor controverse.
‘Tegelijkertijd hoort debat en kritiek bij de politiek, zeker als je buiten de gevestigde orde opereert. Ik sta er positief tegenover om opnieuw op Forum te stemmen, maar mijn keuze hangt af van hun programma richting de verkiezingen.’
De partij ligt onder vuur omdat sommige kandidaten banden hebben met extreem-rechtse organisaties. Hoe kijk jij naar die connecties?
‘Ik heb dit zelf niet gelezen en ik ben er ook niet bekend mee. Het zou me ook niet interesseren om eerlijk te zijn. Je kan moeilijk alle leden controleren op alles wat ze doen.’
Waar staat de partij volgens jou nu, en wat waardeer je of bekritiseer je daarin?
‘Soms zou de toon wat van debatten wat strategischer mogen, om meer mensen te overtuigen. Ik waardeer dat de partij authentiek blijft en niet snel haar standpunten afzwakt om populairder te worden. Die consistentie vind ik sterk.
‘Ook als je het niet eens bent met elkaar, moet debat mogelijk zijn. Voor mij vertegenwoordigt Forum voor Democratie een duidelijk alternatief binnen het politieke landschap, en dat vind ik waardevol.’
Kaspar* (38), ondernemer
Wie ben je en wat spreekt je aan in de partij?
‘Ik blijf liever anoniem, omdat ik anders makkelijk te herleiden ben. Niet iedereen hoeft mijn politieke mening te kennen.
‘Als ondernemer merk ik dat het in Nederland bijna niet loont om je nek uit te steken. Je draagt veel belastingen af en hebt te maken met allerlei regels. Je werkt hard voor je geld, maar toch wordt er vaak op ondernemers neergekeken.’
‘Wat me aanspreekt is dat FVD nadenkt over de lange lijn. Ik voel me thuis bij reactionaire of conservatieve opvattingen. Ik keer me tegen wat ik zie als het links-liberale, woke-achtige denken van bijvoorbeeld D66.
‘Veel problemen moeten volgens mij radicaal anders worden aangepakt. Daarvoor heb je ook echt andere ideeën nodig dan de meeste andere partijen hebben.
‘Daarnaast vind ik dat je trots moet zijn op waar je vandaan komt. In Nederland lijkt er soms een soort schaamte te bestaan over onze geschiedenis en cultuur, terwijl andere landen daar helemaal geen moeite mee hebben. Juist een gedeelde cultuur en geschiedenis geven een land samenhang.’
Hoe kijk je naar de discussies en controverse rondom FVD?
‘Het mag best botsen in de politiek, maar vaak gaat het niet meer over de inhoud, maar alleen over een paar woorden die iemand gezegd heeft en dat wordt vervolgens helemaal uitvergroot.
‘Als ik de standpunten van Forum doorneem, ben ik het met bijna alles eens. Natuurlijk zijn er altijd punten waar je anders over denkt, maar in grote lijnen kan ik me goed vinden in de richting van de partij
‘Over onderwerpen zoals vaccineren vind ik bijvoorbeeld dat mensen daar zelf over moeten kunnen beslissen.’
De partij ligt onder vuur omdat sommige kandidaten banden hebben met extreem-rechtse organisaties. Hoe kijk jij naar die connecties?
‘Het is niet fraai als zulke dingen naar buiten komen, maar volgens mij ging het om uitspraken van tien jaar geleden. Als je iemands appgeschiedenis doorzoekt, vind je al snel vreemde dingen.
‘Mensen maken grappen of zeggen iets wat later anders kan overkomen. Ik vind niet dat je iemand zijn hele leven moet achtervolgen om iets van tien jaar geleden. Bij andere partijen gaat dat ook niet zo.’
Waar staat de partij volgens jou nu, wat waardeer je of bekritiseer je?
‘Ik zie dat iemand als Thierry Baudet duidelijke intellectuele bagage heeft. Hij heeft veel gelezen en denkt na over grotere lijnen. Als ik dan iemand als Rob Jetten zie, vraag ik me soms af hoe zo iemand zo’n positie kan krijgen.
‘Tegelijk zijn er ook punten waar ik het niet helemaal mee eens ben. Op het gebied van Israël vind ik dat de partij een onduidelijke positie inneemt, omdat ze zowel de Palestijnen als Israël steunen.
‘Zelf voel ik me meer verbonden met landen als Amerika of Israël dan met landen als Iran of Irak. Daar zit voor mij een duidelijk verschil.
‘Wat voor mij zwaarder weegt, zijn de zorgen die ik heb over de toekomst van Nederland. Denk aan de economie, de uitdijende bureaucratie, de volgens mij steeds linkser wordende rechterlijke macht, de houdbaarheid van de verzorgingsstaat en massale immigratie.
‘Over die problemen heeft FVD een duidelijke visie. Het gaat nog relatief goed met Nederland, mijn enige thuisland, maar de vraag is: voor hoelang nog?’
*Echte naam bekend bij de redactie.
Jillvanni Willemsen (26), werkend en voormalig kandidaat gemeenteraadslid Forum voor Democratie in Ede
Wie ben je en wat spreekt je aan in de partij?
‘In 2022 was ik betrokken bij Forum voor Democratie in Ede. Ik stond achtste op de kandidatenlijst voor de gemeenteraad en zat in de groepsapp met alle kandidaat-raadsleden.
‘Toen de uitslag bekend werd en we één zetel kregen, moesten er ook twee zogeheten volgers worden aangewezen, partijleden die het raadslid ondersteunen bij het raadswerk. Dat gebeurde eigenlijk zonder overleg.
‘Het was gewoon: ik kan goed met hem en met hem, dus zij worden het. Toen dacht ik al: als we het zo gaan spelen, waarom zit ik hier eigenlijk? Het was eigenlijk een vorm van vriendjespolitiek.’
‘Uiteindelijk ben ik zelfstandig lokaal afgehaakt en heb ik mijn lidmaatschap opgezegd. Ik voelde me niet langer thuis als lid, omdat de partij haar naam geen eer meer aandeed.
‘Het streven naar meer inspraak en directe democratie zag ik niet meer terug. Ik heb nog wel vrienden binnen de partij en ik spreek ze soms nog, maar ben er zelf niet meer bij betrokken.
‘Ik waardeerde de kritische houding in de coronaperiode. Ik keek om mij heen en zag mensen met corona, maar bijna niemand werd echt ziek of kwam te overlijden. Voor mij ging het erom kritisch te blijven op de status quo.
‘FVD was destijds de enige partij die zulke vragen stelde, terwijl veel andere partijen vooral de overheid en de media volgden. Daarom stemde ik landelijk op FVD, omdat hun kernprogramma het dichtst bij mijn idealen lag.
‘Voor mij is democratie een belangrijke waarde. Ik ben een echte democraat en ik wil de politiek dicht bij de burgers brengen. Lokale politiek moet praktisch zijn.
‘Je kijkt naar wat goed is voor je dorp of stad en wat er mogelijk is in de gemeente. Daarom vind ik het ook belangrijk dat je met iedereen het gesprek aangaat.’
Hoe kijk je naar de discussies en controverse rondom FVD?
‘Een deel van de kritiek komt door hoe de partij met media omgaat. Als je normaal met journalisten spreekt, krijg je meestal ook eerlijke artikelen. Maar als je meteen in de slachtofferrol schiet, maak je het alleen erger.
‘Binnen de partij heerst veel wantrouwen tegenover journalisten; bij interviews sturen ze soms iemand mee om het gesprek te filmen.
‘Tegelijk werkt de partij intern niet altijd zo democratisch als ze zegt. Leden kunnen alleen iets veranderen via een congres, en dan vraag ik me af hoe democratisch dat is.
‘Of ik opnieuw op FVD ga stemmen weet ik niet. Elke vier jaar kijk ik gewoon opnieuw naar hun standpunten. Komt dat overeen met mijn visie? Zo bepaal wat ik ga stemmen: wat het meest overeenkomt met waar ik het mee eens ben.
‘Lokaal ben ik in ieder geval afgehaakt. Ik ben gestopt met mijn lidmaatschap, maar landelijk sta ik op sommige punten nog wel dicht bij FVD.’
Forum ligt onder vuur omdat sommige kandidaten banden hebben met extreem-rechtse organisaties. Hoe kijk jij naar die connecties?
‘Ik ben van mening dat er veel kan gebeuren in tien jaar.
‘Ik zou persoonlijk niet stemmen op deze kandidaten, maar als hun door de screening gekomen zijn lijkt het mij dat ze afstand hebben gedaan van die idealen en volledig achter het FVD programma staan.
‘Ik was tien jaar geleden ook niet dezelfde als nu. Ik riep veel zonder na te denken. Daarom denk ik dat bij deze mensen hetzelfde is gebeurd as bij mij, namelijk dat ze de realiteit hebben ingezien en zijn bijgedraaid.’
Waar staat de partij volgens jou nu, en wat waardeer je of bekritiseer je daarin?
‘Mijn grootste kritiek is op hoe de partij lokaal wordt aangestuurd. Alles moest langs de landelijke lijn.
‘Wij schreven een lokaal verkiezingsprogramma, maar dat moest eerst naar landelijk voor controle. Daar werden vervolgens onderdelen geschrapt.
‘FVD legt landelijke richtlijnen op aan de lokale politiek, terwijl die lokaal moet opereren. Afwijkende meningen worden nauwelijks gewaardeerd.
‘Als je afwijkt van de partijlijn, lig je er zo uit. Binnen de partij is weinig zelfreflectie.
‘Ik heb er uiteindelijk geen spijt van dat ik erbij betrokken ben geweest. Het heeft me gemaakt tot wie en hoe ik nu ben. Uiteindelijk leer je altijd van dit soort ervaringen.’