Peiling Ipsos I&O: lokale partijen groeien verder

• Volgens een nieuwe peiling van Ipsos I&O kunnen lokale partijen verder groeien bij de gemeenteraadsverkiezingen. Lokale partijen kunnen uitkomen op zo’n 34,5 procent van de stemmen, in 2022 was dat zo’n 31,2 procent.
• Van de landelijke partijen wordt GroenLinks-PvdA naar verwachting de grootste. 14,8 procent zegt op de samenwerking te stemmen, met daarbovenop 2,5 procent met een voorkeur voor GroenLinks of PvdA.
•  In bijna 90 procent van de gemeenten waar de partijen meedoen, gaan ze samen op de lijst, maar in een aantal grote steden niet.
• VVD (11,4 procent), D66 (8,7 procent) en CDA (8,6 procent) volgen als grootste lokale afdelingen van landelijke partijen.
• FVD kan stijgen van 1,1 procent naar 3,8 procent. Recent zeiden partijen in een aantal gemeenten de FVD te boycotten wegens kandidaten met een rechtsradicaal of extremistisch verleden.

• Er zijn groeiende zorgen over inmenging via trollenlegers en kunstmatige intelligentie bij de komende gemeenteraadsverkiezingen. Daarvoor waarschuwt Post-X Society, een organisatie die zich presenteert als waakhond van de democratie. De waarschuwing is gebaseerd op onderzoek naar online beïnvloeding tijdens de vorige Tweede Kamerverkiezingen.
• Volgens Post-X Society waren daarbij trollenlegers actief vanuit Nigeria, Ivoorkust en Ghana. Via zulke netwerken kan worden gestuurd welke onderwerpen op sociale media als ‘hot topic’ verschijnen. Dat gebeurt bijvoorbeeld door berichten over bepaalde verkiezingsthema’s, zoals asiel, massaal te herplaatsen of actief te promoten.
• Daarnaast circuleerde tijdens de verkiezingen veel door AI gegenereerde content. Het ging onder meer om nepvideo’s waarin politici slachtoffer lijken van geweld, of om beelden van geweld tegen migranten.

• Op woensdag 18 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen in Nederland, waarbij 8.462 raadsleden worden gekozen in 342 gemeenten.
• Het aantal zetels per gemeenteraad varieert van 9 in kleine gemeenten tot maximaal 45 in grote steden, met gemiddeld 25 zetels.
• De kieslijsten bestaan nog altijd grotendeels uit mannen, terwijl vrouwelijke raadsleden relatief vaker te maken krijgen met bedreigingen.
• Tegelijk staan de verkiezingen onder spanning door een lage opkomst bij lokale verkiezingen, hoge werkdruk en toenemende intimidatie van raadsleden. Lees hier het volledige artikel.

• Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart kunnen kiezers in heel Nederland stemmen op bijzondere locaties en soms zelfs ’s nachts, zoals in cafés, kerken en poppodia.
• Ook historische en culturele plekken doen mee, waaronder Kasteel Duivenvoorde, het Anne Frank Huis en verschillende musea en concertzalen.
• In sommige gemeenten zijn speciale voorzieningen, zoals een drive-instembureau in Ridderkerk en gratis busvervoer naar het stembureau voor ouderen in Voorschoten.
• Het kleinste stembureau van Nederland bevindt zich opnieuw in het woonhuis van Wim Westhoff in Marle, dat al sinds 1948 als stembureau dient.

• Op 18 maart gaat Nederland naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen.
• Hoe werken die verkiezingen eigenlijk? Bekijk het hier.

• In meerdere gemeenten is het misgegaan met de bezorging van stempassen voor de gemeenteraadsverkiezingen. In Doetinchem ontvingen sommige inwoners twee stempassen, terwijl in enkele straten van de wijk De Akkers in Spijkenisse helemaal geen stempassen zijn bezorgd.
• Bewoners van die straten in Spijkenisse krijgen daarom een vervangende stempas, die waarschijnlijk donderdag op de mat valt. Alleen die nieuwe pas is geldig. De eerder verstuurde passen worden ongeldig verklaard. Ook de dubbele passen in Doetinchem kunnen niet worden gebruikt, zodat het stemproces volgens de gemeente ‘eerlijk en zorgvuldig’ blijft.
• In Veenendaal ging het mis met de envelop. Daarop stond dat er een ‘kandidatenlijst’ in zat, terwijl er stempassen in zaten. De passen zijn gewoon geldig, maar de gemeente waarschuwt inwoners de envelop niet per ongeluk weg te gooien.

• In de gemeenten Schagen, Delft, Haarlem en Krimpenerwaard is er geen meerderheid voor een boycot van FVD. Daar wordt uitsluiting gezien als symboolpolitiek en geven partijen de voorkeur aan samenwerking per voorstel, zelfs als FVD-kandidaten onder vuur liggen.

• Lokale lijsttrekkers zien de kwaliteit van de gemeenteraad achteruitgaan. Dat bleek tijdens een debat met zes lijsttrekkers in Nieuwspoort, in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart. ‘If you pay peanuts, you get monkeys’, zei Richard de Mos van Hart voor Den Haag.
• Lesley van Hilten van de Almeerse VVD begrijpt de zorgen. Volgens haar is er sprake van veel wisselingen, veel nieuwe leden, extra taken en complexe dossiers. Zonder behoud van kennis wordt het lastig om het werk goed te doen.
• De Mos stelde voor om het raadslidmaatschap in steden met meer dan 100.000 inwoners een fulltimebaan te maken.
• Jeroen Berends van het CDA in Doetinchem vindt dat ook naar kleinere gemeenten moet worden gekeken, waar de problemen volgens hem net zo groot zijn. Sofyan Mbarki van de Amsterdamse PvdA is het daar niet mee eens. Volgens hem moet de lokale politiek niet de landelijke politiek nadoen.

• Hart voor Den Haag lijkt de grootste partij te worden in de Haagse gemeenteraad. Volgens een peiling in opdracht van de gemeente krijgt de partij van oud-wethouder Richard de Mos 14 van de 45 zetels, mogelijk zelfs 16.
• Vier jaar geleden was Hart voor Den Haag ook al de grootste partij, met 9 raadszetels. Het is de enige Haagse partij die in deze peiling een flinke winst boekt.
• Vergeleken met de vorige peiling stijgt GroenLinks-PvdA van 8 naar 9 zetels en zou daarmee de tweede partij worden. D66 blijft stabiel op 8 zetels, evenveel als nu. De VVD houdt 4 van haar 7 zetels over, iets beter dan in de eerdere peiling.

• • De gemeenteraadsverkiezingen van 2026 telt minder nieuwe gezichten op de kieslijsten dan de gemeenteraadsverkiezingen van 2022. Van de 61.549 kandidaten is 51,8 procent ‘nieuw’, tegen 53,9 procent in 2022. Het aandeel terugkerende kandidaten stijgt daarmee naar 48,2 procent.
  • Van de nieuwkomers kandideert 62,6 procent voor een landelijke partij. Lokale partijen leveren 11.938 nieuwe namen, goed voor 37,4 procent. Opvallend: dertien kandidaten staan zowel voor een landelijke als een lokale partij op de lijst.

• In totaal dingen 988 partijen mee naar een raadszetel, van wie 375 vier jaar geleden niet deelnamen. Het CDA telt in absolute zin de meeste nieuwe gezichten; van de 7.952 kandidaten is circa de helft ‘nieuw’.

• De AI-stemhulp Keus is na kritiek offline gehaald, wat volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten terecht is omdat zulke experimenten het democratisch proces kunnen beïnvloeden. De maker erkende fouten in de tool. VNG en de Autoriteit Persoonsgegevens adviseren kiezers gecontroleerde stemhulpen zoals StemWijzer of KiesKompas te gebruiken.

• Lokale VVD-fracties sluiten samenwerking met GroenLinks-PvdA bij de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart doorgaans niet op voorhand uit. Dat blijkt uit een rondgang van het ANP onder veertig VVD-fracties in grote gemeenten.

• Alleen de VVD in Zaanstad zegt samenwerking uit te sluiten, vanwege een eerdere vertrouwensbreuk met de lokale lijsttrekker.

  In tegenstelling tot de landelijke lijn bij de Tweede Kamerverkiezingen, benadrukken veel lokale VVD’ers dat gemeentepolitiek pragmatisch is en verschilt van Den Haag.

• Meerdere fracties geven aan geen enkele partij bij voorbaat uit te sluiten. De Haagse VVD vormt een uitzondering door Forum voor Democratie te boycotten.

• Hoewel samenwerking met GroenLinks-PvdA niet altijd de voorkeur heeft, wijzen verschillende VVD-fracties op eerdere goede ervaringen. In ruim 230 van de 342 gemeenten doen GroenLinks en PvdA gezamenlijk mee aan de verkiezingen.

• Nieuwe peilingen voor de gemeenteraadsverkiezingen in Amterdam, de grootste gemeente van Nederland liggen PvdA, GroenLinks en D66 dicht bij elkaar, wat een spannende strijd om de eerste plek belooft.

• Volgens een nieuwe O&S-peiling krijgt de PvdA 17,8% van de stemmen, GroenLinks 16,2% en D66 15,4%.

• D66 en GroenLinks groeien ten opzichte van 2022, terwijl de PvdA stabiel blijft. Samen vormen deze partijen iets meer dan voorheen een meerderheid in de gemeenteraad.

• Na de komende gemeenteraadsverkiezingen gaan de raadsleden van PvdA en GroenLinks in Amsterdam samen verder in één gezamenlijke fractie

• De StemWijzer is in 258 gemeenten beschikbaar in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart. De stemhulp is toegespitst op de lokale partijen en thema’s die binnen een gemeente spelen.

• Gemeenten kiezen doorgaans voor één stemhulp. In 49 andere gemeenten kunnen kiezers terecht bij het Kieskompas.

• In totaal nemen 340 van de 342 gemeenten deel aan de verkiezingen. Wijdemeren fuseert volgend jaar met Hilversum, waardoor inwoners van beide gemeenten in november stemmen voor de gemeenteraad van de nieuwe fusiegemeente.

• De bijzondere gemeenten Bonaire, Sint Eustatius en Saba doen niet mee aan deze verkiezingen. In Caribisch Nederland vinden op 27 maart 2027 Eilandsraadsverkiezingen plaats, gelijktijdig met de Provinciale Statenverkiezingen.

• Hier kunt u de StemWijzer invullen voor uw gemeente.

• De Raad van State heeft geen procedurele problemen gevonden bij de kandidatenlijst van de Haagse Stadspartij voor de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart. Ook de Arnhemse tak van LEF, Voor de Nieuwe Generatie, stuit niet op bezwaren van de hoogste bestuursrechter.
• In Arnhem had een nieuw lid van de Piratenpartij bezwaar gemaakt omdat LEF volgens haar te weinig ondersteuningsverklaringen had. De RvS oordeelt dat het bezwaar ongegrond is; het lid kan het bezwaar indienen, maar meedoen namens de Piratenpartij lukt niet.
• Een ander bezwaar stelde dat de Haagse lijst niet volgens de eigen statuten tot stand zou zijn gekomen. De RvS bevestigt dat het opstellen van de lijst aan de partij zelf is en het stembureau alleen controleert of de indiening correct verloopt.

• Met de gemeenteraadsverkiezingen in aantocht rijst de vraag waar gemeenten hun geld vandaan halen, terwijl zij steeds meer taken krijgen en een mogelijk ‘ravijnjaar’ dreigt.
• Ongeveer 70 procent van hun inkomsten komt van het Rijk via het gemeentefonds, aangevuld met onder meer de onroerendezaakbelasting (OZB), toeristenbelasting en specifieke uitkeringen.
• De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) waarschuwt dat gemeenten ‘in een financieel ravijn vallen’ door een korting op het gemeentefonds en te lage compensatie voor inflatie.
• Volgens de VNG krijgen gemeenten daardoor jaarlijks 400 miljoen euro te weinig en hebben zij onvoldoende middelen om hulp te bieden aan gezinnen en kwetsbare kinderen.

• De Zuid-Hollandse politiek roept het dagelijks bestuur op met meer praktische plannen te komen voor de besteding van ruim 140 miljoen euro, omdat veel Statenleden de voorstellen ‘mager onderbouwd’ vinden.
• Toch wil een meerderheid op 25 februari al een besluit nemen, al waarschuwt PVV’er Ed Braam: ‘Het wordt dan een Poolse landdag’. Hij verwacht een chaotisch debat.
• CDA’er Bas Nootenboom vraagt zich af: ‘De hoogte van sommige investeringen is nogal arbitrair en de plannen zijn niet altijd even helder en concreet’ en wil weten: ‘Wat gaan we nou precies doen met dat geld?’.
• ChristenUnie noemt het ‘sinterklaas’ en JA21 spreekt van een ‘blanco cheque’, terwijl gedeputeerde Mariëtte van Leeuwen stelt dat snelle voorstellen nodig waren om doelen uit het coalitieakkoord sneller te halen.

• De volledige Amsterdamse gemeenteraad sloot Forum voor Democratie uit van samenwerking.
• Aanleiding was kandidaat Reginald Eeckhout, die banden zou hebben gehad met extreemrechtse organisaties en pleitte voor een ‘blanke etnostaat’, waarvoor eerder ook de AIVD waarschuwde.
• Ook in andere steden werd FVD buitengesloten. FVD noemde de boycot ondemocratisch, terwijl andere partijen zeiden een grens te trekken.
• Bekijk hieronder het hele verhaal.

• De provincie Gelderland verwacht dat het onlangs aangekondigde pakket stikstofmaatregelen standhoudt als het bij de rechter wordt aangevochten, al zijn garanties niet te geven.
• Gedeputeerde Ans Mol (BBB) zei daarover: ‘Wij denken met alle juridische adviezen en deskundigen die hierbij betrokken zijn dat dit een houdbaar beleid is’.
• Ze erkende ook de onzekerheid: ‘Maar uiteindelijk zal de rechter erover moeten oordelen. Dat is de onzekerheid die er altijd in zit.’
• Het plan omvat onder meer stroken van 500 meter rond de Veluwe en andere natuurgebieden met strengere regels, terwijl ondernemers en boeren oproepen het beleid juridisch waterdicht en uitvoerbaar te maken.

Lees ook | Kabinet-Jetten heeft gelijk: de AOW-leeftijd móét omhoog

• Een grote meerderheid van de Statenfracties in Utrecht wil met gedeputeerde André van Schie (VVD) ‘een stevig gesprek’ voeren over de aanhoudende problemen in het busvervoer.
• Sinds de invoering van de nieuwe dienstregeling half december is er volgens hen nog altijd geen duidelijke verbetering.
• In een gezamenlijke verklaring schrijven de fracties: ‘Ondanks eerdere toezeggingen en ingezette maatregelen blijven reizigers en personeel geconfronteerd worden met rituitval, gebrekkige reisinformatie en een structureel onbetrouwbare dienstuitvoering’.
• Op 25 februari willen zij meer duidelijkheid over de genomen maatregelen en de gevolgen als de situatie niet structureel verbetert.

• De Overijsselse politiek ziet nog steeds weinig in een raadgevend referendum, ondanks een voorstel van Forum voor Democratie voor een ‘correctief raadgevend referendum’.
• FVD-fractievoorzitter Remco Roelofs vindt dat de uitslag niet bindend is, maar wel als ‘zwaarwegend advies’ moet gelden.
• VVD’er Ton Serlie noemt het plan ‘Een schijndemocratische vertoning’ en waarschuwt: ‘Met de uitslag van zo’n referendum kunnen we doen wat we willen. Dat vinden we een beetje gemeen naar de kiezer. Je moet hier niet aan beginnen, dit zet de politiek in een slecht daglicht.’
• PvdA’er Peter Hermans benadrukt: ‘We willen de inwoners vooral aan de voorkant horen en niet pas nadat we een besluit hebben genomen’.

• Na het opstappen van twee BBB-gedeputeerden in Drenthe willen VVD, PvdA en CDA blijven samenwerken met BBB, waarbij CDA-fractievoorzitter Gertjan Zuur zegt: ‘We voelen de verantwoordelijkheid om elkaar als vier partijen vast te houden en met de oppositiepartijen de goede dingen voor Drenthe te doen’.
• VVD’er Kees Vianen wil verder met het coalitieakkoord en PvdA’er Hendrikus Loof benadrukt: ‘We hebben iets te doen, de bestuurbaarheid staat onder druk.’ Hij waarschuwt de BBB ook: ‘Tot hier en niet verder.’
• Gedeputeerde Gert-Jan Schuinder stapte op na vragen over zijn samenwerking met Egbert van Dijk, die eerder zei te zijn tegengewerkt, terwijl oppositiepartijen zich afvragen: ‘Waarom kon een van de gedeputeerden zich gedragen als de koning van Drenthe?’
• D66’er Anry Kleine Deters dringt aan op duidelijkheid en vraagt: ‘Was de informatie in het spoeddebat over het vertrek van Van Dijk correct en compleet?’

• De meerderheid van de partijen in de Amsterdamse gemeenteraad sluit samenwerking met Forum voor Democratie (FVD) uit. Elf van de dertien partijen roepen in een gezamenlijke verklaring op om de radicaal-rechtse partij niet te normaliseren.
• Eerder werden soortgelijke boycots al ingesteld in Den Haag, Nijmegen en Rotterdam.
• D66 Leiden volgt dit voorbeeld en zegt samenwerking met FVD ‘bij voorbaat’ uit te sluiten.
• Onderzoek van de Volkskrant wijst uit dat FVD-kandidaten in eerdere verkiezingen banden hadden met extreemrechtse organisaties zoals de Geuzenbond en de nationaalsocialistische NVU. De partijen wijzen ook op Reginald Eeckhout, een kandidaat die zich eerder racistisch uitliet en pleit voor een ‘blanke etnostaat’.
• In hun verklaring benadrukken de Amsterdamse partijen dat structurele steun aan rechts-extremisme en haatdragende ideologieën gezamenlijke actie vereist. Ze vragen politieke organisatoren om FVD-kandidaten geen uitnodigingen te sturen voor evenementen.
• Volgens D66 Leiden is dit in lijn met de lokale bestuurscultuur van samenwerking en respect voor de democratische rechtsstaat.