Plan voor kleine kernreactor van gemeente Opmeer is het goede voorbeeld

De feiten: Gemeente Opmeer wil de eerste SMR van Nederland

Bronnen: Binnenlands Bestuur, NH Nieuws, KIJK

De Noord-Hollandse gemeente Opmeer hoopt tussen 2035 en 2040 de eerste small modular reactor (SMR) van Nederland te hebben om in de toekomstige energievraag te kunnen voorzien. Opmeer bestaat uit iets meer dan 12.000 inwoners, verspreid over acht woonplaatsen.

Intentieovereenkomst met Allseas

Samen met het Nederlandse bedrijf Allseas wil Opmeer verkennen of zo’n kleine kernreactor, met een capaciteit van 25 megawatt, te realiseren is. Volgens projectleider Stephanie Heerema van Allseas is een hectare grond meer dan genoeg voor de bouw. De reactor zelf heeft het oppervlak van een tennisveld.

Momenteel ontwikkelt Allseas een eigen SMR in samenwerking met de TU Delft en het bedrijf NRG Pallas in Petten. Ook het Deense Copenhagen Atomics zou zich als aanbieder van SMR’s hebben gemeld bij de gemeente. Daarmee blijft Opmeer ‘op de achtergrond in gesprek’, schrijft NH Nieuws.

Van de rollende band

SMR’s zijn kleine, geavanceerde kernreactoren die modulair worden gebouwd op locatie: volgens een gestandaardiseerd proces, met vaste onderdelen. Ze rollen nog net niet van de lopende band in een fabriek.

De kleine kernreactoren zijn zo efficiënter, veiliger en goedkoper dan traditionele grote kerncentrales. De Verenigde Staten, Canada, Zweden, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk zijn al volop bezig met SMR’s.

Wie zegt wat over de komst van een SMR in Opmeer?

Bronnen: De Telegraaf, Westfriesland Praat, Noordhollands Dagblad, NOS

‘Met Allseas zijn we een heel eind op streek voor de reactor. Het streven is om in het eerste kwartaal van dit jaar de volgende stappen te zetten. We hebben goede hoop dat dit lukt,’ zegt een woordvoerder van de gemeente Opmeer tegen De Telegraaf.
‘Het lokale enthousiasme (‘Hosanna-stemming’) is begrijpelijk gezien de beloften, maar ik deel het niet volledig,’ schrijft Freddy Stapersma op Westfriesland Praat.
‘Het is geen onbezonnen actie,’ zegt wethouder Herman ter Veen van Opmeer in het Noordhollands Dagblad.
‘Het is niet reëel dat er snel wordt gebouwd in Nederland. Diegene die als eerste bouwt, is altijd het slechtste af. Er komen kostenoverschrijdingen aan en kinderziekten moeten worden opgelost,’ zei Gerard Brinkman van anti-kernenergieorganisatie WISE Nederland eerder tegen NOS.

EW's visie: Kom maar op met die kleine kernreactor

Door: Laurien Onderwater, redacteur Vooruitgangsgeloof

De plannen voor het bouwen van een kleine kerncentrale in Opmeer zijn goed nieuws, ook al moet er nog veel gebeuren. Zo moet er onderzoek worden gedaan naar de locatie, de grond aldaar, de kosten en de uiteindelijke stroomprijs.

Maar de gemeente is serieus met haar plannen voor een SMR. Er zijn meer gemeenten met interesse in een SMR maar Opmeer loopt, samen met Den Helder, voorop. Ook industriegebied Agriport bij Middenmeer zou serieuze interesse hebben in een SMR.

Financiële drempel verlagen

SMR’s hebben legio voordelen boven grote kerncentrales. Ze zijn om te beginnen veel goedkoper. De kosten zijn afhankelijk van het type reactor en de ontwikkelaar, maar liggen tussen de honderden miljoenen en 2,5 miljard euro per eenheid. De bouw van een grote moderne kernreactor kost zeker 10 miljard euro, meestal meer.

Hoewel SMR’s nu – in de beginnende fase – nog duur zijn, dalen de kosten als ze eenmaal in hogere oplage in een fabriek worden gemaakt. Daarmee kunnen ze de financiële drempel voor kernenergie verlagen. Zo’n kleine reactor levert weliswaar aanzienlijk minder stroom dan een grote kernkrachtpatser, maar de financiële risico’s zijn beter te overzien.

Veelbelovende technologie

Een ander pluspunt is dat een SMR in zo’n vijf jaar kan worden gebouwd. Een traditionele kerncentrale bouwen neemt zo vijftien jaar in beslag. En dat een hectare grond genoeg is voor een kleine kerncentrale is praktisch, in het overvolle Nederland.

Verder leveren SMR’s vierentwintig uur per dag schone stroom, wat helpt om de onvoorspelbaarheid van zon- en windenergie op te vangen. En is er een overschot aan zon- en windenergie? Dan kunnen één of meer modules relatief eenvoudig tijdelijk worden uitgeschakeld.

Grote kernreactoren van 1.000 tot 1.600 megawatt zijn daarentegen duur en complex om af- en weer op te schakelen. Ze draaien daarom vrijwel altijd op volle kracht, ook bij een overschot aan goedkope stroom. Kortom, SMR’s zijn veelbelovend en lijken gemaakt voor Nederland.

Den Haag te afwachtend

Omdat er nog geen SMR’s in serie zijn geproduceerd, zijn ze nu vrij duur. De overheid wil daarom eerst de ontwikkelingen in het buitenland afwachten en de initiatieven aan de markt overlaten.

Voor een land dat kampt met netcongestie, stijgende energieprijzen en industrie die onder druk staat, is dat een erg afwachtende houding. Natuurlijk moet de overheid zorgvuldig omgaan met publiek geld, maar wachten tot andere landen stappen zetten met kleine kerncentrales past niet bij een land dat koploper wil zijn op het gebied van technologie.

Eerder is uit studies van TNO en de nucleaire dienstverlener NRG Pallas gebleken dat juist SMR’s in het Nederlandse energiesysteem kunnen zorgen voor een stabiele toevoer van voldoende schone stroom. Ze concluderen dat er in Nederland ruimte is voor dertien SMR’s.

Nieuw kabinet wil versnellen

Gelukkig zeggen kabinetspartijen D66, VVD en CDA in hun coalitieakkoord dat ze het SMR-programma juist willen versnellen.

‘Met het beschikbare budget uit het Klimaatfonds en in samenwerking met marktpartijen wordt doorgewerkt aan de bouw van tenminste vier nieuwe kerncentrales. Dit kunnen conventionele en ook modulaire reactoren (SMRs) zijn. Hier zetten we samen met regionale overheden en industriële clusters op in,’ schrijven de partijen.

Ondertussen is het mooi dat Opmeer, een relatief kleine gemeente, nu al laat zien dat je ook zelf initiatief kunt nemen als je de energietoekomst serieus neemt.