De feiten: Voorjaarsnota – begroting balanceert op randje, schuld blijft voorlopig laag
Bron: RijksoverheidUit de eerste Voorjaarsnota van het kabinet-Jetten blijkt dat de marges voor het begrotingstekort dun zijn, maar dat de staatsschuld voorlopig nog laag blijft.
Door meevallende belastinginkomsten ziet de begroting er toch redelijk uit.
Maar zware tegenvallers door de oorlog met Iran en de bijbehorende energiecrisis liggen op de loer. Belastinginkomsten kunnen door een afkoelende economie hard inzakken. In de Voorjaarsnota is met deze gevolgen geen tot nauwelijks rekening gehouden.
Voorjaarsnota: kabinet-Jetten kan zich geen tegenvallers veroorloven
Dit jaar komt het begrotingstekort uit op 2,5 procent, in 2027 op 2,9 procent. Dit is net onder de Brusselse norm van maximaal 3 procent voor het begrotingstekort.
Mocht het kabinet volgend jaar een tegenvaller hebben van iets meer dan een miljard euro, dan gaat het kabinet over die norm heen.
Tot en met 2030 (het laatste jaar van dit kabinet als het de rit uitzit) zakt het begrotingstekort terug naar 2,1 procent.
Het kabinet weet vooral onder de 3 procentsnorm te blijven door in de komende jaren miljarden door te schuiven naar latere jaren.
WIA, voorjaarsnota en de staatsschuldquote
Eerder gemelde tegenvallers (zoals de arbeidsongeschiktheidsverzekering WIA) komen aan het eind van de kabinetsrit tot uiting.
Door die tekorten loopt de staatsschuld op. Dit jaar is de staatsschuldquote 46,6 procent, in 2030 komt die uit op 49,9 procent. Dat is ver onder het Brusselse plafond van maximaal 60 procent voor de staatsschuldquote.
Omgerekend in reële bedragen mag de schuld nog met 120 miljard euro toenemen om onder het plafond te blijven.
Wie zegt wat over de voorjaarsnota 2026?
Bron: DNB, RIjksoverheid- Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD): ‘Deze Voorjaarsnota is een vertaling van de financiële afspraken uit het Coalitieakkoord. Nederland staat voor grote uitdagingen. Het kabinet gaat hiermee aan de slag, terwijl we de overheidsfinanciën op orde houden. De economische vooruitzichten zijn echter onzeker, onder andere vanwege de oorlog in het Midden-Oosten.’
- Olaf Sleijpen (De Nederlandsche Bank) ging bij de presentatie van het jaarverslag in op de zoveelste crisis: ‘Dit jaarverslag verschijnt, ik kan wel zeggen traditiegetrouw, op een moment dat we met zijn allen met open mond kijken naar wat zich nu weer op het wereldtoneel voltrekt.’
EW's visie: Nederland lijkt redelijk voorbereid op schok
Door: Jeroen van Wensen, redacteur EconomieNederland lijkt redelijk voorbereid op een schok door de oorlog in Iran. De kans bestaat dat het begrotingstekort in de komende jaren uit de rails loopt, doordat belastinginkomsten achterblijven bij de ramingen. Maar dan nog biedt de relatief lage staatsschuld een comfortabele buffer.
Bezuinigingen en belastingen
Toch laat de Voorjaarsnota zien dat het verstandig is dat het kabinet wil bezuinigen op de zorg en sociale zekerheid. Die twee posten maken nu al de helft uit van de begroting en zonder ingrepen neemt dat alleen maar toe, waardoor zij andere belangrijke uitgaven van de overheid te veel onder druk zetten.
Een andere optie zou zijn om de belastingen verder op te hogen.
Op het kabinet rust dus een serieuze taak om werk van de voorgenomen bezuinigingen te maken, ondanks de grote weerstand van de oppositie en de vakbonden. Kortom, de hervormingen van de sociale zekerheid zijn hard nodig.
Voorjaarsnota en Iran
Met deze Voorjaarsnota in het achterhoofd zouden alle politieke partijen ook even stil moeten staan bij hun luide oproepen tot compensatie voor de gestegen energieprijzen door de Iran-oorlog.
Gratis geld om cadeau’s aan kiezers te geven is er amper. Dat maakt dit soort oproepen gemakzuchtig en onverantwoordelijk. In de Kamer zou een stukje verantwoordelijkheidsbesef moeten doordringen.