De feiten: Economie kan harde tikken krijgen bij een langdurig en intensief conflict
Bron: De Nederlandsche bank‘Dit jaarverslag verschijnt, ik kan wel zeggen traditiegetrouw, op een moment dat we met zijn allen met open mond kijken naar wat zich nu weer op het wereldtoneel voltrekt,’ zei president Olaf Sleijpen bij de presentatie van het jaarverslag over 2025 van De Nederlandsche Bank (DNB).
Daarmee doelde Sleijpen op de economische schok die corona veroorzaakte (2020), de Russische inval in Oekraïne (2022) en de Amerikaanse importheffingen (2025).
Iran-oorlog en negatieve gevolgen Nederlandse economie
De aandacht ging bij de presentatie vooral uit naar de oorlog in het Midden-Oosten en de negatieve gevolgen voor de Nederlandse economie.
DNB kwam met een update van eerdere ramingen en voorziet dat de inflatie in Nederland dit jaar oploopt tot boven 3 procent.
De inflatie kwam afgelopen maand uit op 2,4 procent, nadat die sinds 2022 flink hoger heeft gestaan.
De Nederlandsche bank en een zwaar weer-scenario
Daarnaast rekende de Bank door wat de schade is als zich een zwaar weer-scenario voordoet, met gedurende minimaal twee haar hoge prijzen voor energie.
De prijs voor een vat olie staat in dat scenario is 145 euro, een kuub gas kost bij de groothandel 1,05 euro. Deze week kost olie rond 100 euro per vat en een kuub gas is 60 cent.
In dat scenario geval komt de inflatie volgend jaar uit op zo’n 5 procent. De economische groei gaat naar nul en de economie komt tot stilstand. De werkloosheid loopt op en het besteedbaar inkomen van huishoudens daalt.
EW's visie: Kabinet moet afwachten met het nemen van maatregelen
Door: Jeroen van Wensen, redacteur macroeconomie‘De rode draad is duidelijk: de ontwikkeling van inflatie hangt sterk af van de duur en de intensiteit van de oorlog,’ zei Sleijpen over de onvoorspelbaarheid van de oorlog met Iran.
Zo ging maandag 24 maart de olieprijs gedurende de dag heftig heen en weer. In de ochtend kostte een vat 114 dollar, op het nieuws in het weekend dat Trump Iraanse energiefaciliteiten aan zou vallen.
Schommelingen op oliemarkt
Daarna daalde de prijs naar 96 dollar, toen Trump mededeelde die aanvallen uit te stellen, omdat onderhandelingen over een einde van de oorlog goed verliepen.
Maar nadat Iran de onderhandelingen ontkende, liep de prijs weer op naar 101 dollar per vat.
Die schommelingen maken het lastig om scenario’s op te stellen, en al helemaal om er op in te spelen.
DNB: impact energieprijzen dit keer beperkter
DNB verwacht dat het effect van de gestegen energieprijzen veel minder groot is dan in 2022, toen de groothandelsprijs voor een kuub steeg naar boven 3 euro.
‘Moet de overheid iets doen? Natuurlijk wordt er gesproken over compensatie voor de gestegen prijzen, en dat begrijp ik heel goed. Tegelijkertijd vind ik het verstandig dat het kabinet afwacht wat de effecten zijn voor huishoudens, voordat het een besluit neemt over eventuele compensatie,’ zei Sleijpen.
Kabinet moet wachten met eventuele compensatie
Die oproep moeten het kabinet en de Tweede Kamer ter harte nemen. Compensatie kost veel geld, terwijl de meeste huishoudens het financieel prima redden, ondanks een mogelijk stijgende energierekening.
Reageren? Praat mee op XVerdieping: een klein miljard verlies en goud blijft in New York
DNB boekte het afgelopen 967 miljoen euro verlies. Dat kwam door verliezen door het monetaire beleid dat de Bank uitvoert namens de Europese Centrale Bank.
De verwachting is dat de verliezen de komende jaren verder afnemen, maar tot en met 2028 blijven aanhouden. DNB denkt die verliezen vanuit de eigen reserves te kunnen opvangen.
DNB en obligaties
Het verlies ontstaat doordat DNB in het verleden grootschalig obligaties heeft overgekocht van pensioenfondsen en andere institutionele beleggers. Die aankopen zijn gefinancierd door het aangaan van schulden (het creëren van extra reserves) bij gewone banken als ABN AMRO en ING.
De rente op die obligaties is vaak nul of zelfs negatief. Daarover ontvangt DNB geen of nauwelijks inkomsten. De rente over de extra reserves bij de banken, dat is de beleidsrente die de ECB vaststelt, is juist opgelopen. Dus dat kost DNB (veel) geld en daarom zijn de verliezen groot. In 2024 leed de bank zelfs nog een verlies van 3,2 miljard euro.
Mocht de inflatie hard toenemen en de ECB besluiten om de beleidsrente verder op te trekken om dat te bestrijden, dan nemen de verliezen bij DNB toe.
Goudvoorraad DNB
De goudvoorraad van DNB was op 31 december 2025 iets meer dan 72 miljard euro waard. Wijs geworden door de lessen van de Tweede Wereldoorlog ligt dat goud verspreid bij de centrale banken in de Verenigde Staten (30 procent van de voorraad), Canada (20 procent), het Verenigd Koninkrijk (20 procent) en bij het kantoor van DNB in Zeist (30 procent).
Al langer gaan stemmen op om de goudvoorraad uit de Verenigde Staten terug te halen, gezien het wispelturige financiële beleid van de Amerikaanse president Donald Trump.
DNB zei geen repatriëring te overwegen, omdat de bank niet verwacht dat de Amerikanen het goud zullen inpikken.