De feiten: CPB adviseert kabinet om snel meer huizen te bouwen
Bron: CPBDe huidige steunmaatregelen voor huizenbezitters en huurders hebben vaak een averechts effect, concludeert het Centraal Planbureau (CPB) in een nieuw rapport Perspectief op de woningmarkt.
Volgens de onderzoekers is het beter om woonsubsidies als de hypotheekrenteaftrek en huurtoeslag af te bouwen.
Zo zou ook de omstreden Wet betaalbare huur moeten worden afgeschaft en zouden de huren in de sociale sector best mogen stijgen.
EW’s visie: Hoeveel negatieve adviezen wil Den Haag nog krijgen?
Door: Theo van Vugt, redacteur WonenEr is al vaak en door veel partijen op gewezen: de Wet betaalbare huur voldoet niet. Zo vinden de bouwers in Nederland dat de wet averechts werkt. Er komen geen nieuwe huizen bij en huurhuizen verdwijnen. De CEO van verzekeraar ASR, Jos Baeten, zei het ook.
Projectontwikkelaars komen niet uit de kosten
Projectontwikkelaars zien dat ze met de eis dat tweederde van de nieuwbouw betaalbaar moet zijn, niet uit de kosten komen. Hun rendement is negatief en daardoor bouwen ze minder en steeds kleiner.
De Nederlandsche Bank wil ook af van de wet en het Centraal Planbureau volgt nu. Hoeveel negatieve adviezen wil Den Haag nog krijgen?
De maatschappelijke oproep is helder en luid: kabinet kijk niet de andere kant op, grijp in en verlos ons van die wet. Anders komen die 100.000 nieuwe woningen per jaar er niet.
Scheve effecten Wet betaalbare huur
De wet was bedoeld om huurders te beschermen, maar leidt in de praktijk vooral tot de verkoop van huurwoningen. Dat is weliswaar prettig voor starters, want die kunnen een relatief goedkoop een voormalig huurhuis kopen. Maar verder zijn de nadelen groot.
Zo verdwijnen er steeds meer goedkopere huurhuizen van de markt, en wordt wat er overblijft in de vrije sector onbetaalbaar. Het CPB bepleit een stijging van de sociale huur, omdat er anders niet gebouwd wordt.
Zonder nauwere samenwerking met de markt – luisteren naar wat die verlangt – blijft de woningnood onopgelost.
Verdere verdieping: Bouw die subsidies af
Bron: CPBHet Centraal Planbureau is helder in het rapport. Het is volgens het CPB beter voor de woningmarkt om de hypotheekrenteaftrek en huursubsidie af te bouwen dan om nieuwe stimuleringsmiddelen toe te voegen.
Extra steun uit Wet betaalbare huur drijft huizenprijzen op
Extra steun, zoals het verruimen van de leennormen voor koopstarters of een hogere inkomensgrens voor sociale huur, vergroot de schaarste en drijft huizenprijzen verder op.
De toegankelijkheid van de woningmarkt is volgens het CPB een hardnekkig maatschappelijk probleem. Een aanzienlijke groep huishoudens heeft geen woning, een te dure woning of een ongeschikte woning.
Hoewel deze problemen breed worden gevoeld, lijken ze lastig op te lossen: goedbedoeld beleid om huren te bevriezen, leidt onbedoeld tot minder woningbouw.
Oplossing woningmarkt blijft uit
De doelen voor woningbouw worden niet gehaald. Iedereen is het eens over de grote problemen op de woningmarkt, maar een daadwerkelijke oplossing blijft uit, aldus het CPB.
Huishoudens en ontwikkelaars reageren op beleid, wat weer voor veranderingen in woningprijzen, huren en het woningaanbod zorgt. Een analyse die deze doorwerking negeert, aldus het CPB, leidt vaak tot de verkeerde conclusie.
Lagere huurprijzen leiden tot een kleiner aanbod van huurhuizen en ingrijpen in de ene sector van de woningmarkt beïnvloedt een andere sector negatief.
CPB wil af van hypotheekrenteaftrek
Daarom wil ook het CPB af van de hypotheekrenteaftrek: die verhoogt de leenruimte van kopers en leidt zo tot hogere huizenprijzen.
Het CPB ziet een race to the top ontstaan. Als één groep wordt geholpen, is er snel een beweging om andere groepen ook te steunen. Zo groeit het aantal subsidieregelingen, terwijl de huizenschaarste blijft.
De enige oplossing is het aanbod vergroten. De woonkansen van de ene groep gaan altijd ten koste van de andere, zolang het aanbod niet toeneemt, concluderen de onderzoekers.
CPB: meer financiële ruimte voor bouwers en projectontwikkelaars
Het CPB is uiterst kritisch over de Wet betaalbare huur. Er moet meer financiële ruimte komen voor bouwers en projectontwikkelaars.
Dat betekent volgens het CPB dat de Wet betaalbare huur afgeschaft moet worden en dat bouwers meer moeten kunnen verdienen aan hun huizen. In de sociale sector zouden de huren daarom moeten stijgen.
Het CPB schrijft in het rapport: ‘Zolang de reactie op veranderende vraagomstandigheden traag blijft, blijft de woningmarkt kwetsbaar voor tekorten. Kortere procedures, aanpasbare bouwplannen en stabiel beleid helpen om sneller te reageren en toekomstige woningtekorten te voorkomen.’