De feiten: Box 3 terug naar de tekentafel
Bron: RTL ZVoor de camera’s van RTL Nieuws trok minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) de stekker uit de nieuwe vermogenstaks. ‘Box 3 moet terug naar de tekentafel,’ zei de bewindsman. En daarmee nam het box-3-dossier de zoveelste verrassende wending.
Het kabinet gaat in overleg met de Eerste en Tweede Kamer om te zien wat er aan de wet valt te veranderen. Komende Prinsjesdag staan in het Belastingplan voor 2027 ook de wijzigingsvoorstellen voor box 3, zei Heinen.
Box wijzigingsvoorstellen: ‘achterwaartse verliesverrekening’
De minister noemde onder meer de ‘achterwaartse verliesverrekening’ als voorbeeld van een mogelijke verbetering van het wetsvoorstel Wet Werkelijk rendement box 3, zoals de Tweede Kamer dat 12 februari aannam. De Eerste Kamer moet het wetsvoorstel nog behandelen.
Beleggers in beursgenoteerde aandelen en crypto’s betalen jaarlijks belasting over de koerswinst. Is er een jaar verlies, dan kunnen ze dat volgens het huidige voorstel alleen verrekenen met winsten in de toekomst.
De mogelijkheid ontbreekt om verliezen te verrekenen met winsten uit het verleden (achterwaarts). Dat komt doordat dit een aderlating zou betekenen voor de schatkist. Volgens de ramingen levert dat in de komende vijf jaar 3,25 miljard euro minder belastinggeld op.
Bovendien kan de Belastingdienst die maatregel volgens eigen opgaaf niet uitvoeren per 2028.
Maar die dure en ingewikkelde maatregel ligt nu toch weer op tafel, volgens de minister.
Lees ook | Box 3: dit zijn de plannen van kabinet-Jetten in coalitieakkoord
Wie zegt wat over box 3? Politici over de vermogenstaks
- Eelco Heinen (minister van Financiën, VVD) tegen RTL Nieuws: ‘Box 3 moet terug naar de tekentafel.’
- Pieter Grinwis (Tweede Kamerlid, ChristenUnie) op X: ‘Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald.’
- Michiel Hoogeveen (Tweede Kamerlid, JA21) op X: ‘Mijn amendement voor verliesverrekening bij de behandeling van de box-3-wetgeving werd verworpen. Nu lijkt het kabinet dit tóch te overwegen. Een verstandige stap om een gebrekkige wet rechtvaardiger te maken.’
EW’s visie: Huiseigenaar of pensioenspaarder mogelijk de klos
Door: Jeroen van Wensen, redacteur EconomieHet wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 bestaat uit een vermogenswinstbelasting en een vermogensaanwasbelasting. Maar die vermogensaanwasbelasting is buitengewoon slecht uitgevoerd. Alleen al doordat het niet mogelijk is om verliezen te verrekenen met winsten uit het verleden.
Bovendien past bij een aanwasbelasting een lager belastingtarief. Een overheid hoeft namelijk niet op belastinginkomsten te wachten tot een belegging daadwerkelijk is verkocht. De teller begint al te lopen als er papieren koerswinsten zijn behaald.
Toch staat het tarief in het gemankeerde voorstel op 36 procent. Dat is ook in internationaal opzicht erg hoog.
Geen wonder dat de kritiek op het voorstel van meet af aan groot is geweest. Toch ging de Tweede Kamer in meerderheid akkoord, zij het aarzelend.
Kritiek op X van de Amerikaanse techmiljardair Elon Musk, van prins Constantijn bij het televisieprogramma WNL op Zondag en van de Eerste Kamer vormde genoeg aanleiding om het wetsvoorstel alsnog te herzien.
En dat gaat, welke oplossing ook wordt gekozen, miljarden euro’s kosten. Of het nou gaat om een verbeterde aanwasvariant of volledige winstvariant.
Box 3 en flinke bezuinigingen
De regel luidt dat gaten moeten worden gedekt met geld uit hetzelfde domein. In het domein vermogen, waaronder box 3 valt, liggen twee dossiers waarop flink valt te bezuinigen: pensioenen en de eigen woning.
De pensioenaftoppingsgrens, het inkomen tot waar pensioenpremies fiscaal aftrekbaar zijn, ligt in 2026 op afgerond 150.000 euro (pensioengevend loon 137.800 euro). Als de overheid die grens drastisch verlaagt, levert dat miljarden euro’s op.
Lees ook | Zo voorkomt u box-3-problemen bij nalaten aan kleinkinderen
Dat gebeurde eerder in 2015. Voor die tijd was er geen aftoppingsgrens en kon ook over een salaris van een miljoen euro per jaar fiscaal vriendelijk pensioen worden opgebouwd. Bij die bezuinigingsmaatregel uit 2015 werd de grens op 100.000 gezet en daarna geïndexeerd. Dat leverde vele miljarden op.
Box 3 en eigen woning
Het andere dossier is de eigen woning. Wat hier van pas komt, is dat de hypotheekrenteaftrek per 2031 niet meer goed uitvoerbaar is door de Belastingdienst. Dat heeft te maken met het invoeren per 2001 van de maximale termijn van dertig jaar waarbinnen hypotheekrente aftrekbaar is.
De Belastingdienst beschikt niet over de gegevens om die termijn te controleren. Om dat probleem op te lossen, kan de termijn worden geschrapt (wat een dure maatregel is voor het kabinet). Of juist worden aangescherpt. Wat het kabinet geld oplevert.
De kans is daarmee groot dat de hypotheekrenteaftrek verder wordt versoberd.
Het is goed dat het kabinet een gemankeerd voorstel verbetert. Alleen is de vraag wie dat gaat betalen.
Verder verdieping: Tien jaar gedoe met box 3
De discussie over een nieuwe belasting op spaargeld en beleggingen begon ruim tien jaar geleden en kabbelde al die tijd voort. Tot juni 2024. Toen deed de Hoge Raad een aantal vernietigende uitspraken over box 3. Die was volgens de hoogste rechters soms zelfs in strijd met de mensenrechten.
Box 3 en vermogenstaks
De praktische consequentie van dat oordeel was dat de overheid miljarden aan vermogenstaks dreigde mis te lopen. Daarop moest ze in alle haast een nieuwe wet optuigen. Met als voorwaarde dat die per 2028 van kracht zou gaan, om het belastinglek zo snel mogelijk te dichten.
Ook lag er de wens om de werkelijke inkomsten te belasten en niet langer de fictieve, forfaitaire inkomsten. Want dat was door de Hoge Raad grotendeels afgeschoten.
Elk jaar dat de wet later zou ingaan, leidt tot een gat in de begroting van 1 tot 2 miljard euro per jaar (bij de wetsbehandeling bleven de ramingen van belastinginkomsten- en derving altijd vaag).
Box 3: vermogensaanwasbelasting als hoofdregel
De keus viel op een box-3-stelsel met de vermogensaanwasbelasting als hoofdregel. Beleggers betalen ook over papieren koerswinsten belasting. Alleen voor beleggingen in vastgoed en startende ondernemingen kwam er een vermogenswinstbelasting: pas afrekenen bij verkoop van pand of aandeel.
Die uitzondering is vanwege een liquiditeitsprobleem. Terwijl een belegger in beursgenoteerde aandelen eenvoudig een deel van de aandelen kan verkopen om de belastingaanslag te voldoen, kan een vastgoedbelegger niet een deel van de stenen verkopen. Ook bij start-ups en scale-ups speelt het liquiditeitsprobleem.