Na jaren van geweld gloort hoop voor Iran. Afshin Ellian, lid van de groep van oppositieleider en oud-kroonprins Reza Pahlavi, is vastberaden om na de val van het regime voor gerechtigheid te strijden.
Nowruz, de ‘nieuwe dag’, is al begonnen. De Iraniërs vierden vrijdag 20 maart het begin van het nieuwe jaar. Dit is wellicht de laatste Nowruz van de Islamitische Republiek. Ben ik een optimist? Ja, altijd. Wie een optimist is, heeft hoop en gelooft in een betere wereld. Oftewel: ‘Hoger dan de werkelijkheid staat de mogelijkheid.’
De Duitse filosoof Martin Heidegger leidde deze gedachte af van een bijbelse waarschuwing: ‘Ik kom als een dief in de nacht.’ Zou het mogelijke ook naar het kwade kunnen verwijzen dat ongemerkt ontstaat?
Dat vermoed ik niet. Want het kwade in de politiek verschijnt niet uit het niets. Kwaad kondigt zich aan, en toch mist men de aanwijzingen die zo tekenend zijn voor deze tijd.
Khamenei geloofde dat vernietiging van Israël binnen handbereik lag
Het zijn kwade krachten, zoals het nazisme of islamisme, die willens en wetens de aanwijzingen bij het ontstaan van het mogelijke negeren. Ze missen het niet. Verslaafd aan gewelddadige optredens negeren de despoten alle volksberispingen.
In 2022, bij massale demonstraties rond de leuze ‘Vrouw, Leven, Vrijheid’, koos de inmiddels vermoorde ayatollah Ali Khamenei voor geweld en niet voor dialoog of terughoudendheid. Na de Hamas-aanslag op 7 oktober 2023 verkeerde Khamenei in een roes – dronken van geweld droomde hij van de vernietiging van Israël.
Hij geloofde dat de vernietiging van Israël binnen handbereik lag. Joden en Iraniërs zaten zijn overwinning in de weg. Israëliërs met een optimistische inborst kozen voor de strijd, voor het mogelijke.
Khamenei is dood en zijn zoon zwaar gewond
Wat op 7 oktober aan de grens met Gaza begon, eindigt nu in Teheran. Khamenei is dood. Zijn zoon, zijn opvolger, is zwaar gewond. Zijn commandanten zijn dood en het volk vierde hun dood – de onmeetbare vreugde dat het kwaad verdreven is.
De geschiedenis van het mogelijke zit vol verrassingen. ‘Ik kom als een dief in de nacht’ is een angstaanjagende waarschuwing aan alle farao’s: de dag komt waarop het kwaad verantwoording moet afleggen voor misdaden tegen de menselijkheid.
Wat is die menselijkheid? De mens, en niet een buitenaards wezen, draagt een beeld in zich van God, Gods gelijkenis (Imago Dei), het goede. Misdaden tegen de menselijkheid zijn dus op een hoger niveau misdaden tegen het goede dat in het mens-zijn genesteld is.
Lees ook | Het ayatollah-regime schendt al decennia het internationaal recht
Misdaden tegen de menselijkheid
Het ayatollah-regime pleegt al 47 jaar misdaden tegen de menselijkheid, tegen het goede. Op 8 en 9 januari vermoordden de zogenaamde mannen van Allah tienduizenden ongewapende burgers.
Vergis je niet: er is een Iran voor die datums, en een Iran erna. Deze oorlog begon met het verzoek van Iraniërs. Ze zijn, net als Fransen of Nederlanders tijdens de Tweede Wereldoorlog, tot de conclusie gekomen dat het regime van het kwaad alleen met een bijna goddelijk geweld kan worden uitgeroeid.
Het mogelijke staat hoger dan het werkelijke. Wie had gedacht dat een jongen (nog geen achttien jaar oud) ooit een rol van betekenis zou spelen bij de ondergang van het ayatollah-regime? Te voet, vermoeid, verdwaasd en huilend onder het maanlicht stak hij de grens van Iran over.
Elke traan was een wanhopig afscheid van een wereld die niet meer zou bestaan. Hij overleefde dodelijke ziektes, en de strijd tegen stalinistisch links. Een volk aan de andere kant van de oceaan bood hem gastvrijheid. Een trots land bood hem vaste grond aan, een vaderland.
Nederland heeft Iran nooit in de steek heeft gelaten
Professoren in Nederland leerden hem waarom men elkaar hier bij een meningsverschil niet mag doden, en dat ook niet zou willen. Ze leerden hem dat het mogelijke hoger staat dan het werkelijke. Hier sta ik nu.
Dissidente Iraanse journalisten vroegen mij onlangs of ik een vlag van Iran als achtergronddecor wil gebruiken. Ik heb twee tafelvlaggen besteld: een Iraanse en een Nederlandse. Ze zullen naast elkaar staan. Nederland moet worden geëerd voor zijn menselijkheid, voor het goede, voor de zorg en gastvrijheid aan een jonge politieke vluchteling.
Nederland moet worden geëerd, omdat het Iran nooit in de steek heeft gelaten. Nederland is meer dan kabinetten, parlementen en ambtenaren. Het Nederland van Willem van Oranje zorgde voor het gevluchte kind, het kind van verdriet en nachtmerries. Die mooie kleine vlaggen wapperen in mijn hart en hoofd als symbool van hoop en vrijheid.
Lees ook | Een draaiboek voor een nieuw Iran ligt klaar, maar Europa kijkt toe
Een juridisch fundament voor de transitie in Iran
Prins Reza Pahlavi benoemde dr. Shirin Ebadi (de Nobelprijswinnaar voor de Vrede), dr. Leyla Bahmany, Iraj Mesdaghi en mij tot leden van het comité voor gerechtigheid gedurende de transitie in Iran.
Wij hebben als taak om een ontwerp te maken van een wettelijk systeem voor de berechting van gewelddadige mensenrechtenschenders in Iran, en een Waarheidscommissie voor de grote groep van mensen die met het regime hebben samengewerkt.
Vier generaties van Iraniërs
Vier generatie van Iraniërs: Shirin Ebadi was toen de sjah nog regeerde een rechter, maar na de revolutie van 1979 mocht zij (vanwege haar geslacht) haar ambt niet meer uitoefenen. Zij werd advocaat, een strijder voor de rechten van de mens.
Iraj Mesdaghi was tijdens de Islamitische Revolutie achttien jaar oud, een paar jaar later kwam hij in de gevangenis terecht wegens zijn linkse opvattingen. Hij werd gemarteld en zag executies. Het lot redde hem en hij werd een liberale voorvechter voor de rechten van de mens.
Ik was tijdens de Islamitische Revolutie dertien jaar oud, en Leyla Bahmany groeide in het Iran van de ayatollahs op. Ze studeerde rechten, maar ontvluchte Iran, zette haar studie in de Verenigde Staten voort en promoveerde.
Het is niet onze individuele strijd tegen het regime die ons verenigt, maar prins Reza Pahlavi, de leider van de oppositie die ons van autoriteit voorziet.
In de nieuwe lente streven wij met een opgeheven hoofd de gerechtigheid na.