De feiten: VN verklaren Trans-Atlantische slavernij tot ernstigste misdaad tegen de menselijkheid ooit
Bron: Verenigde NatiesDe Verenigde Naties (VN) hebben woensdag 25 maart de trans-Atlantische slavenhandel officieel verklaard tot ‘de ernstigste misdaad tegen de menselijkheid’ in de geschiedenis. Ghana had een resolutie ingediend met de volgende tekst:
‘De handel in tot slaaf gemaakte Afrikanen en de op ras gebaseerde slavernij van Afrikanen zijn de ernstigste misdaad tegen de mensheid vanwege de definitieve breuk in de wereldgeschiedenis, de omvang, de duur, het systemische karakter, de gewelddadigheid en de blijvende gevolgen die de levens van alle mensen blijven bepalen door middel van geracialiseerde regimes van arbeid, eigendom en kapitaal.’
VN-resolutie roept op tot gesprek herstelbetalingen
De VN-resolutie roept landen eveneens op in gesprek te gaan over herstelbetalingen voor nazaten van slaven.
123 landen stemden vóór. Alleen de Verenigde Staten, Israël en Argentinië stemden tegen. 52 landen, waaronder Nederland en de andere EU-landen, onthielden zich van stemming.
Wie zegt wat over de VN-resolutie?
Bronnen: VN, BBC, Britse overheid, Justin Marozzi- John Mahama, president van Ghana, voorafgaand aan de stemming: ‘Laat het vaststaan dat toen de geschiedenis ons riep, wij hebben gedaan wat juist was ter nagedachtenis aan de miljoenen mensen die de vernedering van de slavenhandel hebben ondergaan en aan degenen die nog steeds te lijden hebben onder rassendiscriminatie.’
- De Ghanese minister van Buitenlandse Zaken Samuel Okudzeto Ablakwa: ‘We eisen schadevergoeding – en laat er geen misverstand over bestaan: Afrikaanse leiders vragen niet om geld voor zichzelf. We willen gerechtigheid voor de slachtoffers en steun voor goede doelen, onderwijs- en studiebeurzenfondsen, en fondsen voor beroepsopleidingen.’
- Gabriella Michaelidou, vertegenwoordiger bij de VN namens de EU: ‘Het gebruik van superlatieven in de context van misdaden tegen de menselijkheid is juridisch gezien niet correct, zoals het gebruik van “ernstigste” in de titel en in de hele tekst, wat een hiërarchie tussen gruweldaden suggereert, terwijl er juridisch gezien geen hiërarchie tussen misdaden tegen de menselijkheid bestaat.’
- Dan Negrea, vertegenwoordiger van de VS bij de VN: ‘We erkennen niet het recht op herstelbetalingen voor historische fouten die niet illegaal waren onder het toenmalige internationaal recht.’
- De Britse vertegenwoordiger bij de VN James Kariuki: ‘Het Verenigd Koninkrijk is ervan overtuigd dat we geen hiërarchie mogen creëren tussen historische gruweldaden. Dat zou de complexiteit en de enorme omvang van het leed dat in verschillende contexten is doorstaan, simplificeren. Het dreigt de ervaringen te bagatelliseren van gemeenschappen wier trauma en leed net zo intens zijn geweest.’
- De Britse slavernijhistoricus Justin Marozzi (55) tegen EW: ‘Ik denk niet dat het zinvol is om een wedstrijd te houden over wreedheid en dergelijke. Ik ben geen voorstander van herstelbetalingen, omdat je, zodra je de geschiedenis induikt, talloze voorbeelden vindt van de onmenselijkheid van de mens. Dat roept dan de vraag op: moet er voor elke specifieke gruweldaad een herstelbetaling komen?’
EW’s visie: VN kiest heilloze weg met hiërarchie van leed
Door: Matthijs van Schie, coördinator en redacteur BuitenlandHet is zeer onverstandig van VN-lidstaten dat zij de trans-Atlantische slavernij tot ‘de ergste misdaad tegen de menselijkheid ooit’ hebben verklaard.
Hoe mensonterend en barbaars de behandeling van 11 tot 14 miljoen Afrikanen – gevangengenomen, als vee vervoerd in schepen naar de Nieuwe Wereld, gewelddadig tot slaaf gemaakt – ook was en hoezeer die ook in de huidige wereld nog doorwerkt, het is een heilloze weg om dat leed officieel als het grootste ooit te bestempelen.
VN-signaal schoffeert Holocaust-slachtoffers
Allereerst omdat er geen objectieve criteria zijn om te meten wat wordt verstaan onder het ‘allerergste’. Gaat het om het aantal doden, de duur van de misdaden of het uitzonderlijk karakter ervan?
Daar zullen weinigen het over eens zijn. Bovendien schoffeert zo’n signaal van de VN tal van slachtoffers die vinden dat hun leed of dat van hun voorouders erdoor wordt gebagatelliseerd.
Zoals de (nazaten van) de slachtoffers van de Holocaust, waarbij de nazi’s in nog geen vijf jaar tijd overal in Europa de Joodse inwoners opspoorden, in concentratiekampen stopten en 6 miljoen van hen op systematische wijze om het leven brachten. Zo’n industriële massamoord met het expliciete doel om een héle bevolkingsgroep te vernietigen, is in de gedocumenteerde geschiedenis nooit eerder voorgekomen.
Slavernij in islamitische wereld blijft buiten beschouwing
Toch was de trans-Atlantische slavernij volgens de VN blijkbaar erger. Zonder te willen meedoen aan het misplaatste ‘wedstrijdje’ welke misdaad erger was, is het goed te beseffen dat slavernij een constante is in de menselijke geschiedenis.
De Britse slavernijhistoricus Justin Marozzi wijst er in gesprek met EW op dat in de islamitische wereld 12 tot mogelijk zelfs 17 miljoen mensen als slaaf zijn verhandeld.
Door dat in de stemming buiten beschouwing te laten, evenals alle andere regio’s en tijdperken waarin mensen als slaaf zijn verhandeld, tonen de Verenigde Naties zich selectief verontwaardigd. Omdat alleen de slavernij wordt aangekaart waaraan het Westen – dat zich, de Britten voorop, ook als eerste in de geschiedenis heeft ingezet voor een wereldwijd verbod op slavernij – schuldig is, lijken andere motieven mee te spelen.
VN-resolutie dringt aan op herstelbetalingen
U raadt het al: de roep om herstelbetalingen. Op de website van de Verenigde Naties prijkt bij het nieuwsbericht over de stemming de kop ‘VN-resolutie dringt aan op herstelbetalingen voor het “historische onrecht” van de slavernij’. Of je daar nu voor of tegen bent, het zou onbegrijpelijk zijn als alleen de westerse landen moeten betalen vanwege hun rol in de trans-Atlantische slavernij.
Bovendien waren ook Afrikanen zelf medeverantwoordelijk, gezien het gevangennemen en verkopen van Afrikanen die later tot slaaf werden gemaakt. Zoals in Benin, dat al in 1999 excuses aanbood aan nazaten van Afro-Amerikaanse slaven.
Nederland had tegen resolutie moeten stemmen
Zo is deze VN-resolutie een vorm van opzichtige, antiwesterse selectieve verontwaardiging. Dat alleen de Verenigde Staten, Israël en Argentinië tegen stemden, is teleurstellend.
Hoewel de EU-vertegenwoordiger, die ook namens Nederland sprak, terecht aangaf dat het onwenselijk is om een hiërarchie van leed te creëren, onthielden Europese landen, inclusief de Britten, zich van stemming.
Mogelijk deden zij dat om niemand voor het hoofd te willen stoten of om de diplomatieke banden met alle lidstaten niet te schaden. Maar deze selectieve hiërarchie van leed is zo’n overduidelijke fout, dat zelfs voorzichtige VN-diplomaten zich daar met een duidelijke afwijzing tegen hadden moeten keren. Daarmee doe je niets af aan de gruwelen van de trans-Atlantische slavernij.