Sinds Maduro’s afzetting wordt er gespeculeerd over wie de nieuwe president van Venezuela wordt. Voor nu is dat vicepresident Delcy Rodríguez, maar buiten het land hopen velen op Nobelprijswinnares María Corina Machado. Toch eist zij het presidentschap niet op, maar wijst naar Edmundo González Urrutia (76). Wie is hij?
In een brief aan het Venezolaanse volk schreef Machado: ‘Dit is het uur voor de burgers die Edmundo González Urrutia tot rechtmatig president hebben gekozen in 2024, hij die direct zijn grondwettelijke mandaat in ontvangst dient te nemen en moet worden erkend als opperbevelhebber van het nationale leger door alle officieren en soldaten.’
Edmundo González Urrutia verloor officieel de verkiezingen in 2024. Toch legde de oppositie die hij leidde de verkiezingsfraude van Maduro op geniale wijze bloot.
Hoewel Maduro volgens de officiële kanalen won met 51 procent van de stemmen en neutrale waarnemers van de verkiezingen de resultaten niet in handen kregen, wist de oppositie met hulp van duizenden vrijwilligers 83 procent van de resultaten alsnog te bemachtigen.
Door kopieën te verwerven via insiders bij stembureaus, werd de echte uitslag duidelijk. González won met 67 procent van de stemmen, Maduro kreeg slechts 30 procent.
Wie is de ‘gerechtigde president’ González?
González maakte naam als diplomaat en door zijn werk voor het Venezolaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Hij werkte als ambassadeur in Algerije (1991-1993) en als directeur-generaal van het internationale beleid van Venezuela (1994-1998).
Ook was hij ambassadeur in Argentinië (1998-2002) onder de oprichter van de huidige socialistische dictatuur, Hugo Chávez. Als diplomaat stond González vooral bekend als een familieman, met een passie voor wetenschap en onderzoek.
Pas in 2013, na de dood van Chávez, begon González zich te verzetten tegen het chavismo, diens linkse, populistisch-socialistische politieke ideologie. Dit deed hij voorzichtig en op de achtergrond. Daarom kwam het voor González als een verrassing toen hij in 2024 presidentskandidaat werd.
Waarom werd het González en niet Machado?
Ondanks dat Machado de gewenste kandidaat was voor de oppositie, wat duidelijk werd uit haar winst bij de voorverkiezingen van 2023, bleek al snel dat Maduro haar deelname niet zou toestaan.
In januari 2024 sloot het hooggerechtshof van Venezuela haar uit voor de presidentsverkiezingen van dat jaar. Het hof hield in stand dat ze vijftien jaar geen openbaar ambt mag bekleden.
Machado en Guaidó
Machado wordt beschuldigd van ‘betrokkenheid bij een corrupt plot georkestreerd door usurpator Juan Guaidó’. Guaidó deed in 2018 mee met de verkiezingen als oppositiekandidaat tegen Maduro. Hij verloor officieel, maar Maduro werd wereldwijd beticht van verkiezingsfraude.
Guaidó verklaarde zichzelf vervolgens in 2019 uit protest de interim-president van Venezuela. Hij kreeg veel steun vanuit het buitenland, zoals van de Europese Unie en de Verenigde Staten, maar uiteindelijk wist hij de macht onvoldoende naar zich toe te trekken.
In 2023 werd hij bericht van geld witwassen, verraad en het zich onrechtmatig toe-eigenen van openbare functies. Machado is volgens het regime van Maduro medeplichtig aan dit verraad.
Omdat Machado niet in staat was mee te doen aan de verkiezingen, koos zij in eerste instantie partijgenoot Corina Yoris als vervanger. Tegen haar bestond geen juridische blokkade, maar haar registratie werd nooit goedgekeurd door de Nationale Verkiezingsraad.
Deze blokkade was een nieuw middel van Maduro om de oppositie te dwarsbomen. Om die redenen koos de oppositie voor de minder prominente González, die zich wellicht wel zou kunnen registeren.
Dat Maduro ervoor koos om González’ kandidatuur te accepteren en die van Machado en Yoris niet, heeft vooral te maken met hoe sterk de tegenstand leek op papier. Waarschijnlijk zag het regime in hem een relatief onbekende oude man zonder netwerk binnen de partij. Kortom: een kandidaat die nooit van Maduro zou kunnen winnen.
Niet dat Maduro zelf kans maakte in echte, eerlijke verkiezingen, maar een zwakkere tegenstander maakte de gefabriceerde uitslag geloofwaardiger.
Hoe profileert González zich?
González is de rust zelve vergeleken met Machado. Hij voerde in in 2024 zonder veel bombarie campagne vanuit zijn huis in de hoofdstad Caracas. Terwijl Machado grote, luidruchtige bijeenkomsten organiseerde, bleef Urrutia kalm en voerde rustig de papegaaien op zijn balkon.
Vaak beantwoordt de 76-jarige man vragen van journalisten met niet meer dan een enkele zin. Een mooi voorbeeld is: ‘Het is tijd dat de grote Venezolaanse familie bij elkaar komt.’
Vanwege deze stijl, gecombineerd met de foto’s op zijn balkon en het feit dat González vier kleinkinderen heeft, is hij volgens zijn fans een soort grootvaderfiguur voor het land.
Wat is het plan voor Venezuela?
Op de vraag wat zijn politieke positie is, gaf González aan de Spaanse krant El País opnieuw een kort antwoord: ‘Ik ben een gematigde democraat, ver verwijderd van de extremen.’ González zet zichzelf graag neer als een democraat in hart en nieren, die zich wil inzetten voor alle Venezolanen.
Inhoudelijk houdt hij vast aan de visie van de oppositie en Machado. Zij zijn publiekelijk naar buiten gekomen met plannen voor de eerste honderd uren en dagen na het aftreden van Maduro en een plan voor wederopbouw in vijftien jaar.
Dit plan van Machado, dat González ondersteunt, gaat in de eerste instantie om het veiligstellen van eten, medicijnen en economische stabiliteit. Wanneer dat is geregeld, moet het Venezolaanse nationaal inkomen verdubbelen tegen 2040. Machado wil de markt liberaliseren, privatiseren, stabiliseren en onafhankelijke instituties terugbrengen.
Afzetten tegen Chavisto-regime
Het principe van de vrije markt wil Machado toepassen op twaalf sectoren. De belangrijkste blijven vooralsnog olie en mijnbouw. De olieproductie is sinds 2011 met 98 procent gedaald. De productie weer op volledige sterkte krijgen, moet de grootste bijdrage gaan leveren aan de economische wederopbouw.
De sociale plannen van González zijn een stuk onduidelijker. Hij maakt een groot punt van het bevrijden van politieke gevangenen en het verenigen van uit elkaar gehaalde families.
González en de oppositie willen zich afzetten tegen het chavisto-regime, maar doen dat voornamelijk door het benadrukken van democratische waarden en de wederopbouw van de economie. Concrete plannen voor de culturele sectoren of het klimaat zijn geen onderdeel van de campagnes tegen Maduro.
Waarom is hij niet in Venezuela?
De papegaaien op het balkon van González moeten sinds 2024 hun eten ergens anders vandaan halen. Nadat de oppositie de stemmen alsnog voor een groot deel had geteld, voelde González zich gedwongen om hulp te vragen aan de Nederlandse ambassade in Caracas. Daar kon hij op korte termijn onderdak krijgen. Na een maand vluchtte hij naar de ambassade van Spanje, vanwaar hij vertrok naar Europa.
Inmiddels bevindt hij zich in Madrid. Venezolanen in de Spaanse hoofdstad spreken hem geregeld aan als ‘president’ en bedanken hem voor zijn dienst aan zijn land. Tegen CNN vertelde hij: ‘Ik denk dat ik veel meer kan betekenen van buitenaf.’
González claimt dat de overheid hem probeerde te arresteren. Tijdens zijn laatste uren in Caracas stond hij voor de keuze om samen met zijn vrouw te ontsnappen, of in de ambassade te blijven en niet meer te kunnen vertrekken.
Krijgt González steun uit het buitenland?
González werd na zijn officiële verlies bij de verkiezingen van 2024 alsnog erkend als rechtmatig president of winnaar van de verkiezingen door de Verenigde Staten (onder Biden), Argentinië, Peru, Ecuador, Costa Rica, Paraguay, Panama en Uruguay.
Ook het Europees Parlement stemde voor de erkenning van González. Toch erkende geen enkele lidstaat hem formeel als president, wat bijvoorbeeld de Verenigde Staten en Argentinië wél deden.
Onder meer Rusland, China, Iran, Nicaragua en Bolivia kozen partij voor Maduro. Brazilië, Colombia en Mexico erkenden geen van beide presidenten.
Wat is de rol van González nu Maduro is vertrokken?
De verenigde oppositie in Venezuela blijft bij haar standpunt dat González de rechtvaardige president is van Venezuela. In een reactie op Maduro’s vertrek refereerde González aan zichzelf als president en leider. Daarbij kan hij dus rekenen op de steun van Machado. González heeft aangegeven met de Amerikaanse president Trump in gesprek te willen.
Trump lijkt minder geïnteresseerd in samenwerken met González. Tot nu toe tolereert hij de acties van Delcy Rodríguez, over Machado zei hij: ‘Zij is een hele goede vrouw, maar het ontbreekt haar aan het respect in Venezuela om geschikt te zijn als president.’
Toch vieren Machado en González het verdwijnen van Maduro. ‘Dit is een historisch moment,’ zei González in zijn boodschap aan het Venezolaanse volk. ‘We kijken naar de nieuwe situatie met rust en kalmte en blijven toegewijd aan de democratie.’