‘Trump zit in zijn Lodewijk XIV-fase,’ schrijft de politiek columnist van de Los Angeles Times, ‘en dat is geen goed beeld.’
‘Dit is een Nero-waarschuwing,’ post de Zweedse ex-premier Carl Bildt op X bij een foto van de Europese leiders die als makke schapen voor Trump zitten, achter een grote kaart waarop over Groenland, Canada en Venezuela een Amerikaanse vlag is geprojecteerd.
In de Financial Times schrijft commentator Edward Luce: ‘Trump herdoopt de Verenigde Staten alsof het zijn eigendom is. Terwijl Amerika zich voorbereidt om zijn 250ste verjaardag te vieren [op 4 juli 2026], flirt de republiek met zijn eigen begrafenis.’
Waar stopt Trump? Wie stopt hem?
De zorgen over de niets en niemand ontziende manier waarop de Amerikaanse president Donald Trump de wereld op stelten zet, worden groter. In binnen- en buitenland. Trump heeft zo vaak herhaald dat Groenland voor hem een must have is, dat hij niet meer kan terugkrabbelen. Trump is los en laat zich niet beteugelen. Waar stopt hij? Of wie stopt hem?
Is Groenland opgewassen tegen Trump? Vijf scenario’sEuropese leiders zoeken naarstig naar een manier om Trump in te tomen. Moeten hun woorden, daden en hun toon gematigd zijn, een begripvolle afwijzing? Of moet de Europese Unie er met gestrekt been in, nu de Verenigde Staten dreigen goedschiks en anders kwaadschiks territorium in te nemen dat onderdeel is van een van de lidstaten en NAVO-bondgenoot bovendien?
Onderdanige Mark Rutte
Mark Rutte kiest namens de NAVO nog voor de onderdanige positie. In een sms, die Trump doorplaatste op zijn sociale medium Truth Social, schrijft Rutte: ‘Meneer de president, beste Donald, wat u vandaag in Syrië hebt bereikt is ongelofelijk. Ik zal mijn mediaoptredens in Davos gebruiken om uw werk daar, in Gaza en in Oekraïne onder de aandacht te brengen. Ik zet mij in om een weg vooruit te vinden wat Groenland betreft. Ik kan niet wachten om u te zien.’
Rutte kan moeilijk anders. Als secretaris-generaal van de NAVO zit hij er ook namens de Amerikanen en het is zijn taak om de NAVO bij elkaar te houden. Dat lukte in de zomer van 2025, het is de vraag of hij daar begin 2026 ook in slaagt.
Ursula von der Leyen: verzoenend maar vastberaden
EU-kopstuk Ursula von der Leyen koos dinsdag 20 januari in Davos voor een verzoenende, maar vastberaden toon. Zij noemde het Amerikaanse dreigement voor extra importheffingen voor de landen die deel uitmaakten van een groep verkenners in Groenland, waaronder Nederland, een ‘vergissing’. Vooral omdat het om ‘oude bondgenoten’ gaat. ‘De EU en de Verenigde Staten hebben afgelopen juli een handelsakkoord gesloten. In de politiek geldt net als in het bedrijfsleven: een akkoord is een akkoord. En als vrienden elkaar de hand schudden, moet dat iets betekenen.’
Vijf vragen over de ‘handels-bazooka’Maar Von der Leyen maakte duidelijk niet over zich te laten lopen. ‘Wij beschouwen de bevolking van de Verenigde Staten niet alleen als onze bondgenoten, maar ook als onze vrienden.
‘Als we ons in een gevaarlijke neerwaartse spiraal storten, zou dat alleen maar in het voordeel zijn van de tegenstanders die we allebei zo graag uit ons strategische landschap willen weren. Onze reactie zal dan ook vastberaden, eensgezind en evenredig zijn.’
Geen begrip van Trump
Tien Europese landen hoopten vorige week met een verkenningsmissie in Groenland Trump te overtuigen dat een gezamenlijke NAVO-missie in het Arctische gebied de beste oplossing is. Tijdens haar toespraak bij het World Economic Forum in Davos herhaalde de voorzitter van de Europese Commissie dat de ‘veiligheid in het Arctische gebied alleen gezamenlijk kan worden gewaarborgd’. Maar Trump heeft tot nu geen begrip getoond voor de Europese intenties.
Von der Leyen kan, als ongekozen Commissievoorzitter, geen te grote broek aantrekken. Het zijn de 27 landen die moeten besluiten over de gezamenlijke Europese reactie. Donderdagavond 22 januari is er een ingelaste topontmoeting van de Europese leiders in Brussel.
EU-landen ook nu niet eensgezind
En, helaas zal het niemand verbazen, zijn ze niet eensgezind. De Fransen willen hard ball spelen door te dreigen met de ‘handelsbazooka’, maar de Duitsers, die meer zaken doen met Amerika dan de Fransen, willen dat niet. Althans, bondskanselier Friedrich Merz niet. Zijn sociaal-democratische coalitiegenoten zitten meer op de Franse lijn.
De Zweedse minister van Financiën, Elisabeth Svantesson, heeft ook gezegd dat wat haar betreft de handelsbazooka op tafel kan komen. Denk aan een extra belasting op diensten van Amerikaanse techbedrijven of het beperken van Amerikaanse investeringen in Europa. Ook kan Brussel Amerikaanse bedrijven uitsluiten van Europese aanbestedingsprocedures.
Babis heeft begrip voor Trump
Tsjechië en Hongarije zullen een steunverklaring van de EU aan Groenland niet ondertekenen. De regeringsleiders, Tsjech Andrej Babis en de Hongaar Viktor Orbán, staan bekend als fans van Trump. ‘Wij vinden de Verenigde Staten de leider van de NAVO en dit soort conflicten zijn contraproductief,’ zei Babis. De Tsjechische premier heeft een wereldbol gekocht, ‘zodat ik exact kan zien waar Groenland ligt.’ Na bestudering zei Babis begrip te hebben voor Trump.
De Hongaarse buitenlandminister Peter Szijjártó vindt de kwestie ‘geen zaak voor de EU’ en dus zal zijn land geen verklaringen steunen. ‘We zien dit als een kwestie tussen twee partijen die via gesprekken kan worden opgelost. Ik denk niet dat het een EU-kwestie is.’
Woensdag 21 januari staan in Davos ontmoetingen op het programma van Trump met diverse Europese leiders. De kans dat er een compromis wordt gevonden rond Groenland, lijkt klein. Ook omdat een van de hoofdrolspelers afwezig is. Met het oog op de situatie rond Groenland heeft de Deense premier Mette Frederiksen haar bezoek aan Davos gecanceld.