De feiten: Kamermeerderheid in zicht voor hervorming omroepen
Bron: EW, Tweede Kamerleden, minister van OCW Gouke MoesDe coalitie in spe van D66, VVD en CDA wil dat de elf bestaande publieke omroepen opgaan in vier omroephuizen plus een zogenoemde taakomroep NOS-NTR. Dat bleek in het Kamerdebat over de mediabegroting.
Kamerleden van de toekomstige regeringspartijen sloten een akkoord nadat opeenvolgende ministers, onder wie de demissionaire Gouke Moes (BBB), geen vaart zetten achter de noodzakelijk geachte hervorming van de publieke omroep.
Te veel omroepen, te veel baasjes en een te grote NPO
Moes bleek weinig vooruit te zijn gegaan met de plannen en zei dat zijn opvolger de stelselwijziging moet uitwerken. ‘Dit is ook niet het debat over de stelselwijziging, maar dat over de begroting,’ zei Moes.
Hilversum telt te veel omroepen, met te veel overhead en omroepbaasjes en met de NPO als te grote koepel, vinden de meeste politieke partijen. Vandaar het plan voor omroephuizen, dat nog stamt uit het hoofdlijnenakkoord van het demissionaire kabinet-Schoof.
Aangezien GroenLinks-PvdA het plan van de drie partijen steunt, gloort er een Kamermeerderheid. Of dat ook geldt voor de bezuiniging van 156 miljoen euro – op een budget van 1 miljard – is de vraag. Mohamed Mohandis (GroenLinks-PvdA) wil dat die bezuiniging pas ingaat als het nieuwe omroepbestel begint in 2029.
Dan Haag moet ingrijpen in Hilversum
VVD-Kamerlid Claire Martens-America haalde uit naar de ‘tranentrekkende’ persberichten die alsmaar uit Hilversum kwamen over het saneren van populaire programma’s, terwijl er nog geen begin is gemaakt met het reorganiseren van de omroepen en de sanering van de NPO die als koepel fungeert, zelf geen programma’s maakt en bekendstaat om zijn vele directeuren.
Martens: ‘In Hilversum komen ze er samen niet uit. Dus moet Den Haag ingrijpen.’
Lees ook | Malou Holshuijsen: ‘Grensoverschrijdend gedrag bij NPO was schering en inslag’
En dat bleken de woordvoerders van het aanstaande kabinet al te hebben voorbereid.
‘Ons mediamodel is uniek in Europa. Ik ben blij dat we geen staatsomroep hebben. En toch is er achterstallig onderhoud. Een aantal bewindspersonen heeft de bal naar Hilversum getrapt. Het CDA wil eigenlijk vijf omroephuizen, maar er is behoefte aan een meer duidelijke richting. Daarom zetten we met D66 en VVD de stap naar vier omroephuizen,’ zei CDA-Kamerlid Harmen Krul.
De ‘desinformatie’ van de publieke omroep
Het debat werd ook aangegrepen om uit te halen naar programmamakers die desinformatie zouden verspreiden. Martin Bosma (PVV), Pepijn van Houwelingen (FVD) en Caroline van der Plas (BBB) verwezen naar de berichtgeving rond Gaza, waarin Hamas veelvuldig als bron zou zijn gebruikt.
Annabel Nanninga (JA21) refereerde aan het rapport van Maaike van Charante hierover.
De critici hadden zich ook geërgerd aan de ‘dure’ krantenadvertenties waarin werd geageerd tegen de bezuiniging op de omroep.
Bosma en Markuszower willen dat Nederland deelneemt aan Songfestival
Bosma wil dat de NOS weer berichten op X plaatst. Dat dit niet meer gebeurt is volgens hem in strijd met de Mediawet, die zegt dat de omroep het publiek ook via nieuwe media moet voorlichten.
Bosma wil net als Gidi Markuszower (Groep Markuszower) ook dat de minister zich inzet om gedaan te krijgen dat Nederland alsnog deelneemt aan het Eurovisie Songfestival. AVROTROS wil afzien van deelname omdat Israël meedoet.
EW's visie: Hoop op een krachtige minister die niet buigt voor lobby Hilversum
Door: Carla Joosten, politiek redacteurDe minderheidscoalitie in wording heeft na de eerdere overeenstemming over een bankiersbonus alweer een akkoord gepresenteerd. D66, VVD en CDA zijn het eens geworden over de inrichting van het publieke omroepbestel.
En nota bene GroenLinks-PvdA sloot zich er tijdens het mediadebat in de Kamer bij aan. Sterker: deze partij was altijd al voor het plan zoals dat werd gepresenteerd.
Wat een daadkracht! Maar zou het echt? In Den Haag slepen veel zaken zich moeizaam voort, maar die van het omroepbestel spant de kroon. Al decennia worstelen politici in hun pogingen het te vernieuwen.
In 1965 viel een kabinet hierover. Na een kwarteeuw discussie werd in 1989 de komst van commerciële televisie mogelijk gemaakt.
Tegenwerking uit Hilversum
Maar ook de publieke omroep, met zijn vele omroepjes daterend uit de verzuiling, moest anders, vond de politiek. Dat was gemakkelijker gedacht dan gedaan. Er verschenen aan de lopende band nota’s en adviezen, maar echte vernieuwing bleef uit.
Nog altijd heeft Nederland elf omroepen en twee taakomroepen, NOS en NTR.
Het grote probleem is de tegenwerking uit Hilversum. Vaak nota bene in samenwerking met bevriende politieke partijen.
En dus bleef lang alles zoals het was. Hoogstens werd er gefuseerd, en er kwamen nog omroepen bij ook. Of we dit keer een wonder van Hilversum zien, is maar de vraag.
Stelselherziening valt samen met bezuinigingen
Probleem is dat de stelselherziening die moet leiden tot modernisering van het oude bestel samenvalt met een – gaandeweg gegroeide – bezuiniging van 156 miljoen euro op het bedrag van 1 miljard dat de omroepen jaarlijks krijgen.
Die bezuiniging trekt alle aandacht met, zoals Claire Martens-America van de VVD in de Kamer terecht opmerkte, ‘tranentrekkende persberichten’ over te schrappen programma’s.
Lees ook | De rot van correctheid dreigt weer toe te slaan op tv
Het is helemaal niet de bedoeling dat de bezuiniging grotendeels wordt gehaald door programma’s te stoppen, maar juist om de koepel NPO af te slanken en efficiënter te maken.
Althans, dat is de opinie in Den Haag. Maar Hilversum maakt ervan dat de politiek de kijker zijn favoriete tv-programma’s afneemt.
Hoop op een krachtige minister die niet buigt voor lobby Hilversum
De politiek zou zelfs de vrije journalistiek bedreigen. Alsof er buiten Hilversum geen journalistiek bestaat. Sterker: alom moeten journalistieke organisaties veel moeite doen om financieel uit te komen. Maar dat is nog geen bedreiging van de vrije pers.
Het ergerlijke aan de hele zaak is dat intussen de ontwikkelingen in de media keihard gaan. Alle media, commercieel en publiek, gedrukt en audiovisueel, hebben ermee te maken.
Streamingsdiensten en techbedrijven, die de consument met verslavende sociale media naar het scherm trekken, bedreigen traditionele nieuwskanalen.
Maar die ontwikkelingen vormen niet de hoofdzaak van het politieke mediadebat. De omroepen denken louter aan hun eigen hachje.
Het is te hopen dat er een krachtige minister komt die niet buigt voor de Hilversumse lobby, maar het belang van de hele samenleving en alle media vooropstelt.
Wie zegt wat over de publieke omroep?
Bron: Kamerleden- ‘Wie van de publieke omroep houdt, is tegen dit systeem. Er is dringend modernisering nodig van het publiek bestel. Het totale gebrek aan besluitvorming maakt dat we nog steeds discussiëren over hervorming. Van voormalig minister Eppo Bruins had ik meer daadkracht verwacht,’ zei VVD-Kamerlid Claire Martens-America.
- D66-Kamerlid Ouafa Qualhadj haalde uit naar de bezuinigingen en vele kritiek op de omroep. ‘Als je de Nederlandse cultuur wilt versterken, moet je de instituties niet afbreken. Natuurlijk moet je de publieke omroep kritisch kunnen bevragen, maar er is een verschil tussen kritiek en verdachtmakingen,’ zei ze doelend op kritiek van vicepremier Mona Keijzer op de NOS.
- ‘Dit wordt een totale marktverstoring van kranten, BNR et cetera,’ zei Mohamed Mohandis (GroenLinks-PvdA) doelend op het plan van CDA-leider Henri Bontenbal om een deel van de omroepbezuiniging op te vangen door de publieke omroep meer online reclame te laten maken.
- ‘Elke linkse mode wordt gepromoot door de NPO. Als links zijn vocabulaire verandert, verandert ook het vocabulaire van de NPO,’ zei Martin Bosma (PVV). ‘Als de omroep nepnieuws verspreidt, wordt de wet niet nageleefd en moet de geldkraan dicht. De hemel zij geprezen dat we nog sociale media hebben.’
- ‘In een tijd dat feit en fictie door elkaar lopen is het van belang om goede journalistiek te hebben. We hebben ze allemaal nodig, commerciële en publieke media,’ aldus Harmen Krul (CDA).
- ‘De publieke omroep kan veel kleiner. Er gaat nu te veel geld naar toe. Sport kan naar de commerciëlen. Meer ruimte voor de markt en voor kijkers om te kijken wanneer ze willen,’ zei Annabel Nanninga (JA21).
- ‘De omroep is onhervormbaar. Daarom willen we ervan af. De enige goede is Ongehoord Nederland,’ vond Pepijn van Houwelingen (FVD).
- ‘Een piepkleine bezuiniging en heel Hilversum is in paniek. We moeten die miljard euro subsidie teruggeven aan de burger, zodat die er een Netflix-abonnement van kan nemen,’ zei Gidi Markuszower (Groep Markuszower).
- Caroline van der Plas (BBB): ‘Het publieke belang is gediend met een publieke omroep die zuinig omgaat met belastinggeld. Daarom moet de regering een overheadnorm vaststellen voor de hele omroep.’
- ‘Wij willen het huidige omroepbestel handhaven. De NPO kan wel efficiënter,’ zei Jan Struijs (50PLUS).