Leo Kwarten

Volgens de Hamas-dokter is Nederland ernstig verward

28 december 2021

Arabist Leo Kwarten reisde naar de Gazastrook, waar chaos en onenigheid tussen Fatah en terreurbeweging Hamas aan de orde van de dag zijn. Toch is er met Nederland ook een hoop mis, vertelt Hamas-kopstuk Mahmoud Al-Zahar: ‘Jouw land is een slecht land.’

Leo Kwarten (1957) is arabist en antropoloog. Als zelfstandig gevestigd adviseur werkt hij voor bedrijven die opereren in het Midden-Oosten. Daarnaast publiceert hij over politiek en religie in de regio.

‘Meneer, waar is uw visum?’ De official aan de grens tussen Egypte en de Gazastrook kijkt me ernstig aan. Ik heb me zojuist gemeld aan de Palestijnse kant van de grensovergang bij Rafah, maar ik waan me eerder in de terminal van een Zwitserse luchthaven dan bij de gemiddelde landgrens in het Midden-Oosten. Zo chaotisch en vies als het is bij hun Egyptische collega’s, zo modern, schoon en georganiseerd is het bij de Gazanen. Geen duwende reizigers, grommende douaniers en lispelende geldwisselaars, maar een uiterst voorkomende beambte die me mededeelt: ‘Helaas, maar zonder visum kunnen we u onmogelijk toelaten.’

Visum? Hamas heeft geen ambassade

Visum? Ik schiet in de lach. De Gazastrook wordt sinds 2007 bestuurd door de islamitische verzetsbeweging Hamas. Ze hebben er hun eigen Hamas-staatje opgericht, dat in elk opzicht geïsoleerd is: afgesloten door Israël en Egypte, gemeden door de internationale gemeenschap. Soms was de enige manier om Gaza binnen te komen de ‘tunnelexpress’ – ‘economy’ (kruipend) of ‘vip’ (ondergronds per auto) – totdat Egypte besloot de illegale smokkeltunnels te verwoesten. Dus vraag ik de beambte waar ik een Hamas-ambassade had kunnen vinden voor mijn visumaanvraag.

‘Online bij onze regering,’ antwoordt hij droog.

Kreun! De Gazastrook bezoeken vanuit Egypte is een ware hordeloop. De grensovergang bij Rafah is onregelmatig open en kan zo maar weer worden gesloten. Dat moet je heel letterlijk opvatten. Toen ik deze ochtend vanuit Caïro arriveerde, verdrongen honderden Palestijnen zich met koffers, proviand, meubels en zelfs een rolstoel voor een poortje waar per keer slechts één persoon doorheen kon. De verkeershekken bleven dicht. Aan de andere kant zat een Egyptische politieagent op een tuinstoel ieders papieren te checken. Veel reizigers stuurde hij weer terug door hetzelfde poortje, met chaos als gevolg.

Soms ging het poortje dicht.

Buitenlanders die Gaza willen bezoeken, moeten bij de Egyptische autoriteiten een reispermissie aanvragen. Dat duurt twee weken of langer, áls je hem al krijgt. In mijn geval was het zes weken omdat de ambtenaar de datum verkeerd had ingevuld. Vervolgens moet je door de Sinaï reizen, waar ontvoering door jihadisten een reëel gevaar is. Wie heelhuids Rafah weet te bereiken én wie erin slaagt om op tijd door het poortje en langs de tuinstoel te komen, wacht een mêlee van nog veel meer tuinstoelen. De uitkomst is ongewis, maar de gelukkigen mogen een bus betreden die hen honderd meter verderop bij Hamas dumpt.

Abbas (Palestijnse Autoriteit) heeft in Gaza niets te vertellen

En nu had ik dus online een visum moeten aanvragen bij een staat die geen staat is: de Gazastrook valt officieel onder de Palestijnse Autoriteit, ook al heeft president Abbas hier niets te vertellen. Een visum dus afgegeven door een organisatie die net doet alsof ze wél een staat heeft, hoewel zij zegt dat dat niet zo is. Begrijpt u het nog? Gelukkig zijn er in het Midden-Oosten altijd fixers voorhanden die dat allemaal wel begrijpen. Ik bel Omar de Glibberaar en twee uur later zit ik in een taxi die me naar Gaza-Stad rijdt, de hoofdstad van ‘Hamastan’. Honderd dollar lichter, dat wel.

De chauffeur, die Arafat heet, doet onderweg aan sightseeing.

De strook, die een oppervlakte heeft van 365 vierkante kilometer en ruim twee miljoen inwoners telt, is een merkwaardige afwisseling van akkers, armoedige vluchtelingenkampen en Arabische jaren-50-architectuur, maar ook frisse nieuwbouw en trendy coffeeshops. De Middellandse Zeekust is vervuild, maar hier en daar ook spectaculair mooi. Gazanen houden van zwemmen. Vrouwen gaan te water in allesbedekkende abaya’s terwijl mannen T-shirts op hun zwembroek dragen, want dit blijft islamitisch ‘Hamastan’. O ja, waarschuwt Arafat, zwem wel ten noorden van de rioolbuis die halverwege de kust uitmondt in zee, anders zwem je in het geloosde rioolwater en krijg je uitslag.

De volgende morgen ga ik langs bij Mahmoud Al-Zahar (1945): arts, hardliner en een van de machtigste leiders van Hamas. Ik tref hem aan voor zijn huis in de wijk Zeitoun, zittend op een stoeltje en spinnend in de ochtendzon: krokodillenkop, brilletje, kabouterbaard. Al-Zahar heeft alles al meegemaakt: Israëlische gevangenissen, verbanning naar Libanon, moordaanslagen. Zijn eerste zoon kwam in 2003 om het leven toen de Israëliers een bom op zijn huis gooiden. Zijn tweede zoon, een Hamas-strijder bij de Izz Al-Din Al-Qassam Brigades, werd in 2008 geliquideerd. Al-Zahar staat bekend om zijn botheid.

‘Dr. Mahmoud’, vraag ik, ‘die verzoening tussen Hamas en Fatah, de partij van president Abbas, wil dat nou een beetje lukken?’ Al-Zahar draait zich zuchtend om en wijst naar de gevel van zijn huis: ‘Zie je die kogelinslagen in de gevel? Dat is Fatah. We vertrouwen ze niet.’ De sporen dateren uit de periode 2006-2007 toen in de Gazastrook een bloedige Palestijnse broederstrijd uitbrak tussen Hamas en Fatah. Sindsdien is het niet meer goedgekomen en staat bij de Palestijnen alles stil: geen verkiezingen, geen vredesproces. Hamas bestuurt de Gazastrook en Fatah de Westelijke Jordaanover.

Hamas-leider: ‘Nederland is verward, jullie steunen Israël’

‘Gôh, wat pessimistisch,’ zeg ik. ‘Gisteravond sprak ik uw Hamas-collega Ahmed Yousef. Die was juist hoopvol over verzoening.’ Al-Zahar gromt: ‘Ahmed Yousef is een vogel die vals zingt. Hij speelt Fatah in de kaart.’ ‘Verwarrend, hoor,’ zeg ik. ‘De ene Hamsawi zegt dit en de ander dat.’ Al-Zahar verheft zich. ‘Natuurlijk ben jij verward,’ valt hij uit. ‘Want Nederland is verward. Jullie steunen Israël, ook al bezetten ze Palestijns grondgebied, wat illegaal is volgens internationaal recht. Maar als een Hamas-vertegenwoordiger jullie land wil bezoeken, dan mag dat niet. Laat je voor je verwardheid behandelen bij een arts, als ik het maar niet hoef te zijn.’

Al-Zahar geeft me een exemplaar van zijn boek met als titel: ‘De universele waarheid der beschavingen.’ Terwijl hij voorin een opdracht schrijft, zegt hij: ‘Jouw land is een slecht land. Omdat jullie geen respect hebben voor moslims. Een kunstmatig land dat gewonnen is uit de zee. Een land zonder waardigheid omdat jullie Amerika achterna hollen.’

Later lees ik de opdracht: ‘Voor meneer Leo uit Nederland. Met de meeste hoogachting.’

Ingelogde abonnees van EWmagazine kunnen reageren
Bij het plaatsen van een reactie geldt een aantal voorwaarden. Klik hier voor de voorwaarden.

Reacties die anoniem worden geplaatst of met een overduidelijke schuilnaam zullen door de moderator worden verwijderd, evenals reacties die niets met het onderwerp van het artikel te maken hebben. Dit geldt evenzeer voor racistische of antisemitische reacties. De moderator handelt in opdracht van de hoofdredacteur.