Roelof Bouwman Premium Corner

In memoriam: massamedia, massapartijen, massademonstraties

01 oktober 2019Leestijd: 3 minuten

Tv-programma’s met steeds minder kijkers, politieke partijen met steeds minder kiezers, demonstraties met steeds minder betogers. Met de massaliteit van het dagelijks leven gaat het hard achteruit, schrijft Roelof Bouwman.

Roelof Bouwman is historicus en journalist. Hij schrijft wekelijks over politiek, geschiedenis en media.

‘Alles wordt steeds massaler.’ Het is een van de meest populaire verzuchtingen van onze tijd. Ook intellectuelen hoor je het vaak zeggen, dikwijls onder verwijzing naar José Ortega y Gasset (1883-1955), de Spaanse filosoof die in de jaren dertig het begrip ‘massamens’ introduceerde.

Dit menstype was volgens Ortega het product van de algehele verhoging van het levenspeil, ingezet in de negentiende eeuw. De massamens ervaart zijn welvaart als natuurlijk en vanzelfsprekend, ziet geen plichten en verantwoordelijkheden, ontbeert bescheidenheid en erkent geen autoriteit die hem kan helpen zijn leven richting te geven.

Behalve de massamens zijn in de loop van de twintigste eeuw nog een heleboel andere begrippen geïntroduceerd die iets met massa te maken hadden. Zo zijn we nog altijd gewend te spreken over het ‘massamedium’ televisie. Als bijvoorbeeld een talkshowhost aankondigt van zender te wisselen – zoals vorige week Eva Jinek – wordt heel Nederland geacht mee te leven.

Laden…

Word abonnee en lees direct verder

Al vanaf € 9,- per maand leest u onbeperkt alle edities en artikelen van EW. Bekijk onze abonnementen.

Verder lezen?

U hebt momenteel geen geldig abonnement. Wilt u onbeperkt alle artikelen en edities van EW blijven lezen? Bekijk dan onze abonnementen.

Bekijk abonnementen

Er ging iets fout

Uw sessie is verlopen

Wilt u opnieuw

Premium Corner

Ingelogde abonnees van EWmagazine kunnen reageren
Bij het plaatsen van een reactie geldt een aantal voorwaarden. Klik hier voor de voorwaarden.

Reacties die anoniem worden geplaatst of met een overduidelijke schuilnaam zullen door de moderator worden verwijderd, evenals reacties die niets met het onderwerp van het artikel te maken hebben. Dit geldt evenzeer voor racistische of antisemitische reacties. De moderator handelt in opdracht van de hoofdredacteur.