Arno Visser Premium Corner

Waarom overheid bureaucratie maar niet weet te temmen

05 januari 2022Leestijd: 18 minuten

Informatietechnologie zou moeten leiden tot minder bureaucratie en betere dienstverlening. In decentraal georganiseerd Nederland lukt dat maar niet, schrijft Arno Visser, president van de Algemene Rekenkamer.

In 1999 mislukte een NASA-missie naar Mars. Door een koerscorrectie om de ruimtesonde in de ideale baan te krijgen, vloog hij met veel te hoge snelheid de atmosfeer binnen, waarna hij verbrandde. De oorzaak was dat NASA rekende met de metrische standaard van newton-seconde, terwijl de fabrikant de stuurmotoren had geprogrammeerd in pounds en inches. Daardoor berekende NASA de benodigde hoeveelheid brandstof om de ruimtesonde bij te sturen in kilo’s, maar ‘dacht’ de ruimtesonde dat het ponden waren. Begripsverwarring met fatale gevolgen.

Recent schreef de Volkskrant over begripsverwarring bij het doemscenario van de coronapandemie – ‘code zwart’. Anderhalf jaar na de eerste intelligente lockdown werd pas duidelijk dat het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport aan de ene kant, en de artsen aan de andere, niet hetzelfde onder die term verstonden. In de krant zei hoogleraar crisismanagement Arjen Boin daarover: ‘Het duiden van een ernstige situatie is altijd een kwestie van semantiek. Het is een strijd tussen partijen om de dominante definitie van de situatie. Als je erin slaagt jouw definitie tot de dominante te maken, heb je een grote stap gezet om ook jouw oplossing geïmplementeerd te krijgen.’

De term ‘code zwart’ en het lot van de Mars Climate Orbiter illustreren nut en noodzaak van duidelijke afspraken tussen samenwerkende partijen. Dat is essentieel waar moderne technologische systemen taken uitvoeren. En dat gaat verder dan alleen bits en bytes, nullen en enen. Om verwarring te voorkomen, moeten mensen, organisaties en systemen de informatie die ze uitwisselen op dezelfde manier interpreteren. Ze moeten dezelfde taal spreken, om ongelukken te voorkomen of te belichten wat verborgen bleef.

Dat geldt niet alleen voor ruimtesondes, maar voor alles in onze moderne omgeving: muziek streamen, online vergaderen, betalingen doen via een app, data opslaan in de cloud; er moet een connectie worden gemaakt, informatie worden overgedragen, en dat stoelt op afspraken over techniek en semantiek.

Abonnee worden?Dagelijks op de hoogte blijven van de laatste actualiteiten, achtergronden en commentaren van onze redactie? Bekijk ons aanbod en krijg onbeperkt toegang tot alle digitale artikelen en edities van EW.

Bekijk de mogelijkheden voor een (digitaal) abonnement hier

Het openbaar bestuur is geen uitzondering op die regel. Maar hoe zit dat in Nederland? Hebben we een goed georganiseerde publieke sector met organisaties die hetzelfde woordenboek hanteren? Of clubs die los van elkaar woorden en begrippen gebruiken?

Deze vragen krijgen onvoldoende aandacht. De gevolgen zijn veelal niet zo dramatisch als bij de mislukte NASA-missie, maar kunnen grote consequenties hebben. Zie het voorbeeld van ‘code zwart’. Het openbaar bestuur draait bovendien op informatie- en communicatietechnologie die publieke organisaties met elkaar zou moeten verbinden.

Laden…

Word abonnee en lees direct verder

Al vanaf € 9,60 per maand leest u onbeperkt alle edities en artikelen van EW. Bekijk onze abonnementen.

Verder lezen?

U hebt momenteel geen geldig abonnement. Wilt u onbeperkt alle artikelen en edities van EW blijven lezen? Bekijk dan onze abonnementen.

Bekijk abonnementen

Er ging iets fout

Uw sessie is verlopen

Wilt u opnieuw

Premium Corner

Ingelogde abonnees van EWmagazine kunnen reageren
Bij het plaatsen van een reactie geldt een aantal voorwaarden. Klik hier voor de voorwaarden.

Reacties die anoniem worden geplaatst of met een overduidelijke schuilnaam zullen door de moderator worden verwijderd, evenals reacties die niets met het onderwerp van het artikel te maken hebben. Dit geldt evenzeer voor racistische of antisemitische reacties. De moderator handelt in opdracht van de hoofdredacteur.