Provinciale Staten Premium Corner

De pijn van het akkerland: liberale boeren die ‘naar Van der Plas gaan’

02 januari 2023Leestijd: 6 minuten

Van oudsher is ‘graanrepubliek’ Groningen een liberaal bolwerk. Maar in Oost-Groningen zijn VVD’ers bezorgd over de komende Statenverkiezingen, ontdekt Gertjan van Schoonhoven.

Tijdens een korte rondleiding door het Provinciehuis staat Erik Jan Bennema (46) stil bij vier historische reliëfkaarten van wat nu de provincie Groningen is. Die wil de fractievoorzitter van de VVD in de Provinciale Staten laten zien. Provinciale geschiedenis, politieke geschiedenis, familiegeschiedenis: ze komen op die kaarten samen.

Dat zit zo. Bij ‘inpolderen’ denk je eerder aan Flevoland dan aan Groningen. Ten onrechte. Van de middeleeuwen tot de eerste helft van de vorige eeuw groeide de provincie in het noorden en oosten door inpolderingen uit tot zijn huidige omvang. De Emmapolder, veroverd op de Wadden, was in 1943 de laatste; het is Nederlands noordelijkste polder.

De Groninger fotograaf en filmmaker Martin Postmus maakte onderstaande film van de Emmapolder, Nederlands noordelijkste polder en de laatste Groninger polder die werd veroverd op de Waddenzee.

Uw cookieinstellingen laten het tonen van deze content niet toe. De volgende cookies zijn nodig: marketing. Wijzig uw instellingen om deze content te zien.

Het ingepolderde land zou in de negentiende eeuw uitgroeien tot de fameuze ‘graanrepubliek’, waar een nieuwe stand van ‘herenboeren’ de borgen en landerijen van de adel overnam en van Groningen een agrarische grootmacht maakte. Dankzij ondernemingszin en zeeklei. Politiek gezien waren de herenboeren vaak vrijzinnig liberaal, en dat zou tot ver in de twintigste eeuw zijn stempel drukken op het politieke karakter van de provincie, die tal van vooraanstaande liberalen zou voortbrengen. Van sociale vernieuwer Samuel van Houten tot Hendrik Goeman Borgesius en Anthony Winkler Prins.

Er is een reden dat Groningen heel lang VVD-er als Commissaris had

Groningen heeft een ‘rode’ reputatie. Maar er is een reden dat de provincie tot en met wijlen Henk Vonhoff een liberale commissaris van de Koningin had. Groningen was door zijn gepolariseerde geschiedenis van ‘dikke’ (grote) boeren en arme landarbeiders zowel kneiterrood als kneiterblauw. Tot ruwweg de jaren zeventig was de VVD in Groningen bij Kamer- en Statenverkiezingen procentueel veel groter dan landelijk.

Bennema heeft deze lange geschiedenis in zijn genen. Terug in de fractiekamer met uitzicht op de Stadsschouwburg laat hij met bescheiden trots de ­familiefoto’s zien. De fraaie villa, de dienstmeisjes, de vooroorlogse vakanties met de Essex, het balboekje van zijn grootvader, de eerste tractor. Ook bestuurlijk staat de VVD’er in een lange lijn. Roelf Beerents was in 1768 Bennema’s eerste voorouder in de politiek. Dankzij diens 30 grazen land – ongeveer 15 hectare – had hij stemrecht in de Ommelander Landdag, voorganger van de Provinciale Staten.

De Groninger boerenstand van weleer is geen stand meer

Dat was toen. Bennema’s vader verkocht het boerenbedrijf, zijn zoon werd juridisch en financieel adviseur op het gebied van landrechten. De boerenstand met zijn feesten, sociëteiten, toneelclubs en grote politieke invloed is een vage herinnering. ‘Het is geen stand meer,’ zegt Bennema nuchter.

Laden…

Word abonnee en lees direct verder

Al vanaf € 9,- per maand leest u onbeperkt alle edities en artikelen van EW. Bekijk onze abonnementen.

Verder lezen?

U hebt momenteel geen geldig abonnement. Wilt u onbeperkt alle artikelen en edities van EW blijven lezen? Bekijk dan onze abonnementen.

Bekijk abonnementen

Er ging iets fout

Uw sessie is verlopen

Wilt u opnieuw

Premium Corner

Ingelogde abonnees van EWmagazine kunnen reageren
Bij het plaatsen van een reactie geldt een aantal voorwaarden. Klik hier voor de voorwaarden.

Reacties die anoniem worden geplaatst of met een overduidelijke schuilnaam zullen door de moderator worden verwijderd, evenals reacties die niets met het onderwerp van het artikel te maken hebben. Dit geldt evenzeer voor racistische of antisemitische reacties. De moderator handelt in opdracht van de hoofdredacteur.