Heineken moet mensen ontslaan. De bierbrouwer verkoopt steeds minder bier. Omdat jongeren (in de volksmond ook wel Gen Z) liever naar hun scherm staren dan naar elkaar, schrijft Zihni Özdil.
In NRC las ik deze week over vertrekkend topman Dolf van den Brink en de erfenis voor zijn opvolger: een wereld waarin Gen Z de kroeg heeft verruild voor de eigen slaapkamer. Met het licht van een smartphone op hun gezicht aan het scrollen tot hun ogen branden.
Ik begrijp het wel hoor. De kroeg is duur, de drempel is na de isolatie van de coronajaren hoog en sociale angst ligt bij elke uitgang van de digitale straat op de loer.
Nieuwe generatie gaat niet in gesprek met echte mensen
Maar terwijl Heineken zijn hoofdkantoor verbouwt en 400 man ontslaat, gebeurt er iets wat veel zorgwekkender is: een hele generatie leert niet meer hoe je in het echt naar iemand kijkt, laat staan een gesprek aanknoopt met een ander mens.
Eerst de feiten. Uit onderzoek van de Amerikaanse psycholoog Jean Twenge blijkt dat tieners die veel tijd op social media doorbrengen, significant eenzamer zijn dan de generaties voor hen. De WHO waarschuwt voor een stille epidemie van depressie onder jongvolwassenen.
En dan is er dat veelzeggende detail uit het NRC-artikel: jongeren zijn het niet meer gewend om naar de kroeg te gaan. Ze kiezen liever voor schermen: de illusie van verbinding zonder het risico van interactie.
Kroeg als leerschool voor menselijk contact
Maar scrollen is geen leven. Juist het tegenovergestelde. De kroeg (zeker de bruine kroeg) daarentegen is een plek waar je leert improviseren, waar je oogcontact maakt, waar je per ongeluk iets grappigs zegt en iemand echt lacht.
Waar je leert dat verveling ook iets is wat je deelt. En dat een stilte niet meteen hoeft te worden opgevuld met een dopamineshot via een app.
Iedereen van mijn generatie en ouder weet uit eigen hand dat de bruine kroeg veel meer is dan een horecagelegenheid. Het kan een surrogaatfamilie zijn voor wie niet past in het standaardplaatje.
Voor studenten die hun ouders missen bijvoorbeeld. Of voor alleenstaanden die even menselijke warmte willen. Of voor oude mannen en vrouwen die hun verhaal – nog een keer – kwijt moeten.
De rol van de pub in Engeland
In Engeland noemen ze de lokale pub niet voor niets de third place. Dat is dus niet je eigen huis, niet je werk, maar de plek waar je mag zijn wie je bent.
En wie heeft dat nou niet nodig? Zeker nu en zeker Gen Z, in een tijd waarin iedereen constant moet laten zien hoe goed hij of zij wel niet is.
Natuurlijk, ik romantiseer lichtjes. Er wordt ook te veel gezopen, flauwekul uitgekraamd en dom gedrag vertoond.
Maar wie ooit in een donker café heeft gezeten met een halfvolle bierviltjestoren en iemand die écht luistert, weet: dit is de remedie voor de eenzaamheidsepidemie. Je kunt een like niet vasthouden. Je kunt wel een arm om iemand heen slaan.
Overheidscampagne voor kroegen
Daarom pleit ik in deze column voor het ondenkbare: een overheidscampagne die de bruine kroegen van Nederland op de kaart zet. Niet met belerende vingertjes en waarschuwingen, maar met zachte spot en warme uitnodigingen.
‘Eerste ronde van de staat,’ desnoods. Een mooie subsidie op stamtafelgesprekken. Gratis oplaadpunten voor de geest, zeg maar.
Makkelijk te bekostigen met de nieuwe vermogenstaks.
Laat bierbrouwers zoals Heineken zich maar buigen over operationele marges en efficiëntere concurrentie. Laten wij ons als samenleving druk maken om iets veel belangrijkers: dat een hele generatie weer leert dat een avond zonder wifi niet het einde van de wereld is. Maar juist het begin van het echte leven.
Kabinet-Jetten: ‘Maak de kroeg weer hip’
Dus, beste aankomend kabinet: werk uw mooie plannen om Nederlandse jongeren van het scherm te halen uit en maak de kroeg weer hip.
Geef Gen Z een plek waar ze niet hoeven te presteren, maar gewoon mogen zijn. Waar het plafond laag is en de drempel nog lager.
Want een samenleving waarin je alleen nog maar kunt verbinden via een scherm, is geen samenleving. Dat is een troosteloze wachtkamer met niemand naast je.
En wie weet, lost dat vanzelf het probleem van Heineken op en creëert het veel nieuwe banen.