Taal Premium Corner

Waarom jongeren steeds vaker therapietaal gebruiken

14 november 2022Leestijd: 4 minuten

Therapietaal is diep doorgedrongen in de jongerencultuur. Waar komt de populariteit van begrippen als ‘depri’, ‘OCD’ en gaslighting vandaan? En is dit wel een goede ontwikkeling?

Als je erop gaat letten, hoor je overal therapietaal. Het is doodgewoon als iemand begint over ‘grenzen aangeven’, over ‘gezien worden’, over ‘afstand nemen van iets’. Vooral jongere Nederlanders lijken zich te laven aan dit soort taal. ‘Sorry, dit is mijn safe space, en deze toxic signalen lijken op gaslighten,’ zegt de een. ‘Doe niet zo OCD, ik heb gewoon mijn coping mechanisms,’ zegt de ander (zie ‘Wat betekent wat?’). Therapietaal is een bonte verzameling van termen uit zowel psychologisch onderzoek als zelfhulpboeken. Waren ze ooit eerder zo gemeengoed?

Wat betekent wat?

  • Social anxiety Aandoening waarbij mensen angstig zijn in sociale situaties
  • Coping mechanisms Manieren waarop iemand met stress omgaat
  • Safe space Een ‘veilige ruimte’ die vrij is van kritiek en vooroordelen
  • Toxic ‘Giftig’ gedrag dat negatieve invloed heeft op anderen
  • OCD Obsessieve-compulsieve stoornis (OCS) waarbij mensen last hebben van terugkerende dwanghandelingen
  • Gaslighting Manipulatief gedrag, waarbij iemand met opzet iemand anders laat twijfelen aan diens eigen verstand of herinneringen

Bron: LUMC, Amsterdam UMC, Woordenboek van Nieuwe Woorden

Inmiddels is een ‘dingetje’ een ‘issue’ geworden

Volgens taalkundige Marc van Oostendorp (55) is de therapietaal de uitkomst van een ontwikkeling die al decennia gaande is. ‘Het heeft heel diepe wortels,’ zegt hij. ‘Al sinds de jaren zeventig is er sprake van de psychologisering van het dagelijks taalgebruik.’ Doordat meer mensen voor het eerst psychische hulp kregen, werden uitdrukkingen populair als ‘ik voel mij daar niet goed bij’ en ‘ik vind dit wel een dingetje’.

Abonnee worden?Dagelijks op de hoogte blijven van de laatste actualiteiten, achtergronden en commentaren van onze redactie? Bekijk ons aanbod en krijg onbeperkt toegang tot alle digitale artikelen en edities van EW.

Bekijk de mogelijkheden voor een (digitaal) abonnement hier

Inmiddels is een ‘dingetje’ een ‘issue’ geworden. ‘De moderne uitingsvorm van zulke taal, vooral gebruikt door jongeren, is flink verengelst,’ zegt Van Oostendorp. Opvallend is het alledaags gebruik van psychologische termen als ‘PTSD’, ‘OCD’ en ‘bipolair’. Dit werd ook opgemerkt door Vivien Waszink (45), onderzoeker van nieuwe woorden aan het Instituut voor de Nederlandse Taal. ‘Wat echt een trend lijkt, is om elk gedrag dat maar enigszins problematisch is, te bestempelen als een soort aandoening.’

Als mogelijke verklaring voor het gebruik van psychologische termen geeft Van Oostendorp dat andere woorden voor negatieve emoties hun waarde verliezen. ‘Na de twintigste keer zeggen dat iets vervelend is, verliest dat toch wat aan gewicht,’ zegt hij. ‘Het is logisch dat er woorden komen die gevoelens sterker uitdrukken.’

Waszink meent dat zulke taal ook een teken is van de tijdgeest. ‘Mensen stellen zichzelf tegenwoordig op als deskundige. Ze denken alles te kunnen verklaren door te googelen.’ Dit is terug te zien in de cijfers van Google. In Nederland zijn zoektermen als OCD, ‘trauma’ en gaslighting sinds 2004 allemaal in populariteit gestegen. Ook sociale media hebben invloed op taalgebruik. Zo pikken jongeren woorden op van psychologen die op sociaal medium TikTok depressiesymptomen uitleggen.

Laden…

Word abonnee en lees direct verder

Al vanaf € 9,- per maand leest u onbeperkt alle edities en artikelen van EW. Bekijk onze abonnementen.

Verder lezen?

U hebt momenteel geen geldig abonnement. Wilt u onbeperkt alle artikelen en edities van EW blijven lezen? Bekijk dan onze abonnementen.

Bekijk abonnementen

Er ging iets fout

Uw sessie is verlopen

Wilt u opnieuw

Premium Corner

Ingelogde abonnees van EWmagazine kunnen reageren
Bij het plaatsen van een reactie geldt een aantal voorwaarden. Klik hier voor de voorwaarden.

Reacties die anoniem worden geplaatst of met een overduidelijke schuilnaam zullen door de moderator worden verwijderd, evenals reacties die niets met het onderwerp van het artikel te maken hebben. Dit geldt evenzeer voor racistische of antisemitische reacties. De moderator handelt in opdracht van de hoofdredacteur.