Sinds 2022 werd Iran diverse malen opgeschrikt door massale protesten tegen het islamitische regime, waarbij miljoenen Iraniërs de straat op gingen en de protesten hard werden neergeslagen. Opvallend is de breuk van studenten met de traditionele linkse bewegingen, schrijft Afshin Ellian.
Iran is sinds 2022 in de greep van onvoorstelbare gebeurtenissen. Velen hielden het niet voor mogelijk. In dat jaar gingen honderdduizenden mannen onder leiding van vrouwen de straat op en verbranden de vrouwen hun hoofddoeken.
De hoofddoek is het symbool van de shariawetgeving in de islamitische wereld. Eigenlijk protesteerden ze tegen Hijab, de islamitische kledingvoorschriften. Die vormen het symbolische hart van de islamitische staat Iran.
Iraanse vrouwen eisen hun vrijheid op
Met verbazing en bewondering zag de wereld hoe de Iraanse vrouwen hun vrijheid en waardigheid opeisten. Deze protesten kenmerkten zich door het ontbreken van leiderschap.
De massabeweging werd genadeloos onderdrukt, met honderden doden, twintigduizend arrestanten en tientallen openbare executies tot gevolg.
Drie jaar later laaiden de protesten weer op. Vaak heb ik hier geschreven dat er iets fundamenteels is veranderd in Iran.
Het regime werd nerveus. Het vuur van de vrijheid was niet gedoofd, maar lag te smeulen onder de as.
Iran doodt ongekend aantal demonstranten
December 2025 schitterde het vuur van de vrijheid opnieuw in de Iraanse steden. Deze keer gingen niet honderdduizenden, maar miljoenen Iraniërs de straat op: vrouwen, mannen, studenten, middenstanders (bazaar), arbeiders, leerlingen en boeren.
Lees ook | Boos over Gaza, zwijgen over Iran. Waarom eigenlijk?
Het regime besloot om met oorlogswapens de ongewapende demonstranten massaal te doden. In de recente geschiedenis heeft geen enkele staat in 48 uur zo veel ongewapende demonstranten vermoord.
Volgens de Amerikaanse president Donald Trump zijn ten minste 32.000 demonstranten gedood door het Iraanse regime: een ongekend wrede moordpartij in de moderne geschiedenis van Iran.
Reza Pahlavi: de leider van de Iraanse demonstranten
Deze ronde van protesten kent nog een bijzondere eigenschap: leiderschap. De bevolking heeft prins Reza Pahlavi geaccepteerd als de leider van de strijd en later van de transitieperiode. Deze demonstraties speelden zich immers af op basis van zijn oproepen aan de bevolking.
Lees ook | De valse framing van protestleider Reza Pahlavi door Iraanse media
De demonstranten scandeerden de naam van Reza Pahlavi, terwijl ze letterlijk met oorlogswapens werden neergemaaid. Ook zien we onder leiding van Pahlavi voor de eerste keer de eenheid tussen de meeste mensen in diaspora en in Iran.
Demonstranten keren zich tegen linkse bewegingen binnen ayatollah-regime
Er gebeurde nog iets wonderbaarlijks. De demonstranten scandeerden overal leuzen tegen de linkse en hervormingsgezinde bewegingen binnen het regime. Vooral het verzet tegen de Iraanse linkse bewegingen is ongekend en wijdverbreid.
En de universiteiten, het bolwerk van links? Eerst moeten we terug in de tijd. Op 7 december 1953 protesteerden de studenten van de universiteit van Teheran tegen het bezoek aan Iran van Richard Nixon, de toenmalige vicepresident van de Verenigde Staten .
Lees ook | Wat gebeurt er als de VS de ayatollahs verdrijven?
Bij deze protesten werden drie linkse studenten, van wie twee lid waren van de Iraanse communistische partij (Tudeh Partij), geraakt door politiekogels. Die dag, de 16de Azar, werd tot Studentendag uitgeroepen. Daarmee werd de universiteit het bolwerk van linkse marxistische bewegingen.
Een decennium later werden onder invloed van de linkse bewegingen aan de Europese universiteiten, de PLO, Palestijnse linkse terreurbewegingen en de Iraanse, linkse terreurorganisaties gevormd.
De Sjah representeerde het kapitalisme, imperialisme en kolonialisme
De meeste leden werden aan de Iraanse universiteiten gerekruteerd. De twee belangrijkste groepen – Fadaian Khalgh (marxistisch) en Mojahedin Khalq (islamo-marxistisch) – waren een voorbode van wat Iran later zou overkomen. Che Guevara was hun held, en de eerste sjiitische imam Ali werd omgedoopt tot eerste socialist in de geschiedenis.
Ze pleegden aanslagen op Amerikanen en Iraanse topmilitairen. De Rote Armee Fraktion (RAF), ook bekend als de Baader-Meinhof-groep, inspireerde de Iraanse studenten om een stadsoorlog te beginnen tegen de staat en vooral tegen de monarchie.
Lees ook | Trumps Iran-dilemma: doormodderen met diplomatie of het regime beëindigen?
De Sjah representeerde in de visie van deze linkse groepen het kapitalisme, imperialisme en de westerse koloniale cultuur. Voor alle duidelijkheid: Iran is nooit gekoloniseerd. De linkse fantasie was en is machtiger dan de werkelijkheid.
Een beperkt aantal linkse activisten heerste bijna 73 jaar op de campus. Deze kleine minderheid bleek in staat een belangrijke rol te spelen tijdens de Islamitische Revolutie. Op de campus was alleen maar ruimte voor ‘Dood aan de Sjah’, ‘Dood aan Amerika’ en ‘Dood aan Israël’.
Studenten maken einde aan linkse traditie op Iraanse universiteiten
Na 73 jaar maakten de studenten deze week een einde aan de giftige linkse traditie op de Iraanse universiteiten. Voor de eerste keer hoorden we op verschillende universiteiten in Teheran, Isfahan, Mashhad en Shiraz massaal ‘Javid Sjah’ (Lang leve de Koning) en ‘Dit is de laatste strijd: Pahlavi komt terug’. Dit was zo schokkend dat staatscommentatoren op de Iraanse tv hun verbijstering niet konden verbloemen.
Er speelde zich een historische afrekening af met Iraans links. Studenten riepen: ‘Dood aan de drie corrupte krachten: Mojahed [MKO, islamo-marxistische groep], links en mullah”.
Eigenlijk zeiden ze: ‘Weg met het islamo-gauchisme’, ‘Hamer sikkel, tulband, 1357 (1979, de Islamitische Revolutie) zijn voorbij’. Eindelijk is de band tussen de Iraanse studenten en de westerse linkse studenten verbroken.
Iraanse studenten bevrijden zich van westers links
Amen. Evenmin volgden ze de Gaza-protesten van de links-islamisten op de westerse universiteiten. Westerse zelfhaters, en vooral de marxisten aan de universiteiten, brachten voornamelijk dood, verderf en terrorisme naar Iran en naar andere derdewereldlanden.
Eindelijk begint het emancipatieproces aan de Iraanse universiteiten. Dit is de echte geestelijke dekolonisatie van het Westen. Wellicht krijgt Francis Fukuyama (tenminste in Iran) zijn gelijk dat het liberalisme (het liberale Westen) aantrekkelijker is dan andere wereldbeschouwingen.
De geschiedenis eindigt daarmee niet. De tirannie van het islamo-gauchisme is nog steeds tot de tanden toe bewapend en bereid om velen te doden.
Iraanse studenten bevrijden zich van westers links.
Lees ook | De opmars van islamo-gauchisme: antisemitisme in naam van rechtvaardigheid