Recordaantal bootmigranten is slecht nieuws voor Britse regering

03 april 2024Leestijd: 4 minuten
Een groep bootmigranten op het Kanaal, 29 augustus 2023. Foto: ANP

Illegale immigratie blijft het Verenigd Koninkrijk teisteren. De Britse premier Rishi Sunak slaagt er tot frustratie van partijgenoten en kiezers maar niet in om zijn mantra ‘stop the boats’ waar te maken. In de afgelopen drie maanden maakte een recordaantal bootmigranten de oversteek naar het Britse eiland.

Vorige week bleek uit nieuwe cijfers van het ministerie van Binnenlandse Zaken dat in het eerste kwartaal van 2024 al meer dan 4.600 bootmigranten Het Kanaal waren overgestoken. Meer dan in diezelfde periode vorig jaar en ook meer dan in januari tot en maart 2022. In dat hele jaar kwamen in totaal ruim 45.000 bootmigranten naar het Verenigd Koninkrijk – het hoogste aantal sinds de metingen in 2018 begonnen.

Na Brexit geenszins controle over wie Verenigd Koninkrijk binnenkomt

Het is een nieuwe indicatie dat de migratieproblemen onder de Conservatieve regering van premier Rishi Sunak alleen maar verergeren. En dat terwijl juist de Tories zich altijd enthousiast hebben geschaard achter Brexit, omdat de Britten daarmee de controle zouden terugkrijgen over wie het land binnenkomt en wie niet.

Acht jaar na het referendum blijkt dat geenszins het geval. Sunak riep zelfs al de hulp in van nota bene de Europese Unie. Eind februari sloot hij een akkoord over de inzet van EU-grensbewakingsagentschap Frontex om illegale immigratie tegen te gaan.

De afgelopen jaren maakte het Verenigd Koninkrijk ook honderden miljoenen over naar Frankrijk om hulp te krijgen van Franse politieagenten bij het tegenhouden van bootmigranten over Het Kanaal. Die maken daarbij volgens onderzoek van diverse Europese dagbladen ook gebruik van pushbacks, het terugduwen van bootjes naar de kust.

Conservatieve oud-bewindspersonen halen uit naar Sunak

De maatregelen lijken vooralsnog weinig resultaat te hebben. Partijgenoten verwijten Sunak dat hij het probleem van illegale immigratie onvoldoende serieus neemt. Vorige week klapten twee prominente voormalige Conservatieve bewindspersonen uit de school.

‘Ik denk dat de premier niet noodzakelijkerwijs denkt dat het een belangrijke kwestie is voor het Britse volk,’ zei Suella Braverman, die in november opstapte na een langlopend conflict met Sunak, in een interview met de BBC. ‘Als minister van Binnenlandse Zaken had ik moeite om er een zinvol gesprek met hem over te voeren. Een jaar lang heb ik verschillende keren schriftelijk gecorrespondeerd en beleidsvoorstellen gedaan. Maar hij weigerde met me te praten.’

Lees verder onder de video

De inhoud op deze pagina wordt momenteel geblokkeerd om jouw cookie-keuzes te respecteren. Klik hier om jouw cookie-voorkeuren aan te passen en de inhoud te bekijken.
Je kan jouw keuzes op elk moment wijzigen door onderaan de site op "Cookie-instellingen" te klikken."

Dezelfde frustratie over de houding van Sunak heeft Robert Jenrick, die tot december 2023 ruim een jaar lang staatssecretaris voor Immigratie was. Hij zei in een podcast van dagblad The Telegraph dat de premier ‘compleet ongeïnteresseerd was in deze kwestie en het er met niemand over wilde hebben’.

Maar het probleem gaat verder terug dan de huidige regering, zegt de oud-staatssecretaris. Jenrick is vooral teleurgesteld dat sinds de keuze voor Brexit, die Boris Johnson na zijn verkiezingswinst eind 2019 voltooide, er niet is geluisterd naar de wens van de bevolking voor ‘gecontroleerde en beperkte immigratie’. In plaats daarvan zouden opeenvolgende Conservatieve regeringen ‘precies het tegenovergestelde’ hebben gedaan. ‘We hebben rampzalig slechte beslissingen genomen na Brexit en een migratiesysteem gecreëerd dat nog liberaler was dan het systeem dat we hadden toen we lid waren van de Europese Unie.’

Asiel en migratie heeft hoge prioriteit voor Britse kiezers

Zorgwekkender dan de kritiek van partijgenoten is voor Sunak dat ook de Britse kiezers bezorgd zijn over de aanhoudende hoge immigratiecijfers. Na de economie, die er ook allerminst florissant voorstaat, en de gezondheidszorg, is immigratie- en asielbeleid volgens opiniepeiler YouGov de belangrijkste Britse politieke kwestie van het moment.

Slecht nieuws voor de Conservatieve Partij. Die loopt een straatlengte achter op de sociaal-democratische Labourpartij in de peilingen voor de parlementsverkiezingen. Uiterlijk in januari – maar waarschijnlijk dit najaar – zal het Verenigd Koninkrijk naar de stembus gaan.

Sunak heeft hoop gevestigd op Rwanda-plan

Om het tij wat betreft bootmigratie te keren, lijkt Sunak al zijn hoop te hebben gevestigd op het inmiddels beruchte Rwanda-plan. Daarmee moeten asielzoekers worden uitgezet naar Rwanda, om ze daar hun asielaanvraag te laten afwachten.

Hoewel een meerderheid van het Lagerhuis zich daar al achter schaarde, ligt het plan al twee jaar in de ijskast. Het Afrikaanse land zou niet veilig zijn, oordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) twee jaar geleden. Met die uitspraak in de hand blokkeerde het Britse Hooggerechtshof in juni 2022 de eerste uitzettingen naar Rwanda.

Sindsdien blijft Sunaks regering verwoede pogingen doen om de wet zo aan te passen dat die de juridische toets zal doorstaan. Het Lagerhuis stemde er al mee in, maar het ongekozen Hogerhuis bleek begin maart de nieuwste dwarsligger.

Europees Hof in Straatsburg biedt mogelijk opening

Uitgerekend het Mensenrechtenhof in Straatsburg bezorgde Sunak donderdag 28 maart een opsteker die mogelijk tot een opening kan leiden. In een verklaring stelde het EHRM dat rechters alleen uitzettingen naar Rwanda mogen voorkomen als migranten daar een ‘dreigend risico op onherstelbare schade’ lopen.

Op maandag 15 april, direct na het Paasreces van het Britse parlement, debatteert het Lagerhuis opnieuw over de wet. Zelfs als Sunak als winnaar uit de bus komt in dit pingpongproces tussen beide parlementen, is het de vraag of het Rwanda-plan voldoende is om de gebroken Brexit-belofte alsnog waar te maken. Voorlopig blijven de boten met migranten ‘gewoon’ komen.