De feiten: GroenLinks-PvdA gaat verder onder de naam Progressief Nederland (PRO)
Bron: NPO Kennis, GroenLinks-PvdA,Progressief Nederland (PRO) wordt de naam van de fusie tussen GroenLinks en PvdA. Dat maakten de partijen bekend op een bijeenkomst in Halfweg.
‘De missie van onze beweging is vooruitgang. Niet slechts voor enkelen of de allerrijksten, maar vooruitgang voor iedereen,’ zei partijleider Jesse Klaver.
De nieuwe naam bevat geen verwijzing naar de sociaal-democratische, groene of linkse wortels van de twee fuserende partijen. Dat betekent volgens Klaver niet dat de politieke koers verandert. ‘We staan waar we horen te staan: trots links van het midden.’
In het logo van de nieuwe partij komt een groene roos. Merchandise zoals truien waren bij de presentatie te koop in de kleuren licht- en donkergroen en licht- en donkerrood. Opvallend detail: de merchandise is ‘made in Bangladesh’.
Laatste stap in fusieproces GroenLinks-PvdA
De twee partijen trekken sinds 2023 samen op als één politiek blok. Bij de Tweede Kamerverkiezingen 2023 deden zij dat met een gedeelde kandidatenlijst, onder leiding van Frans Timmermans. Toen werd de partij de tweede van het land, met 25 zetels. In de Eerste Kamer opereren beide partijen sinds juni 2023 als één fractie.
De formele fusie moet volgen op een gezamenlijk congres in juni. Dan verdwijnen GroenLinks en PvdA als afzonderlijke partijen en neemt de nieuwe organisatie het stokje over. Tot die tijd blijft het een samenwerkingsverband van twee partijen.
Ad Melkert en andere PvdA-dissidenten
De fusie was een proces van de lange adem. Op partijcongressen in 2024 sprak een ruime meerderheid zich uit vóór samengaan. Het doel? Een einde maken aan de versnippering op links en weer een serieuze rol spelen in de machtsvorming, liefst met regeringsdeelname.
Niet iedereen is voorstander van de fusie. Zo vreest een groep PvdA-prominenten, onder leiding van oud-partijleider Ad Melkert, dat de sociaal-democratische waarden verloren gaan. En binnen GroenLinks klinkt zorg over verwatering van het idealistische profiel.
Wie zegt wat over Progressief Nederland?
Bron: EO, Telegraaf- Partijleider Jesse Klaver bij de bekendmaking van de nieuwe naam: ‘Hoe je de koffie ook drinkt, PRO brengt mensen met al die verschillen samen.’
- Voormalig PvdA-leider Ad Melkert heeft zorgen over de fusie tussen de fracties in het Europees Parlement. Daar hoor GroenLinks bij de Groenen, en PvdA bij de Socialisten en Democraten. In de statuten van GroenLinks-PvdA staat dat de partij ‘via een of meerdere’ Europese partijen zitting kan nemen in het Parlement. Maar: ‘Die vlieger gaat niet op’, zei Melkert eerder dit jaar in De Telegraaf. ‘Bij de Europese socialisten geldt: je mag maar lid zijn van één partij.’
- ‘Ik denk nog steeds dat het niet per se electoraal zinvol is om samen mee te doen in Amsterdam,’ zegt de Amsterdamse wethouder Rutger Groot Wassink (GroenLinks).
- Julia Wouters, oud-PvdA-adviseur: ‘Je wil ervan af dat mensen kunnen zeggen: de ene partij heeft de andere opgevreten.’
EW's visie: Nieuwe naam Progressief Nederland is vooral een lege huls
Door: Josephine Ummels, redacteur PolitiekNiet alleen in het Europees Parlement valt de nieuwe fusiepartij tussen twee politieke families in. Ook in Den Haag is het nog zoeken waar deze partij thuishoort.
Staat de nieuwe partij voor de sociaal-democraten of de groen-progressieven? Voor de arbeider of juist de hoogopgeleide stedeling? Een nieuwe naam is zo bezien vooral een lege huls.
De nieuwe naam zou meer richting moeten geven, maar roept vooral vragen op. Wat zijn de speerpunten van deze partij, behalve een brede verzameling ‘progressieve’ idealen? Van meer gelijkheid tot een groene planeet.
Arbeiders zijn al lang vertrokken bij de PvdA
Het doel van de fusie is een groot links blok vormen. Maar ook binnen de PvdA en GroenLinks bestaat al lange tijd onduidelijkheid over de identiteit. De PvdA hield decennialang vast aan de sociaal-democratie, maar die is in de praktijk al jaren uitgehold.
Sinds de historische verkiezingsnederlaag van 2017, toen de partij 29 zetels verloor, is duidelijk hoe ver zij verwijderd raakte van haar traditionele achterban. De arbeiders zijn allang vertrokken.
Progressief Nederland: optelsom van verzwakte identiteiten
Ook GroenLinks is veranderd. Het was een activistische fusiepartij van kleine linkse bewegingen. Het idealisme dat de partij groot maakte, heeft plaatsgemaakt voor pragmatisch bestuur. De afgelopen jaren wilde de partij graag regeren, maar ze viel in 2017 en 2021 buiten de boot.
Daarnaast wordt GroenLinks in de volksmond ook wel de partij voor ‘de havermelkelite’ genoemd: mensen uit de Randstad die geen koemelk, maar havermelk drinken, rijden op dure e-bikes en ban wie beide ouders vaak universitair zijn opgeleid. Die materialistische levenswijze past niet altijd bij de preken over een duurzame levensstijl.
De nieuwe fusiepartij brengt deze twee ontwikkelingen samen. Niet als sterkte, maar als optelsom van verzwakte identiteiten.
De vraag is dan ook niet alleen waar de partij ideologisch staat, maar vooral wie zich er nog in herkent. Want een groter links blok is nog geen sterker links blok. Dat laten de afgelopen vier verkiezingen zien. Soms is 1 plus 1 simpelweg geen 3.
Verdere verdieping: De eerdere linkse fusiepoging
Dat de PvdA wil fuseren in een brede progressieve fusiepartij, is minder nieuw dan het lijkt. Begin jaren zeventig werd al eens geprobeerd zo’n partij op te richten, genaamd de Progressieve Volkspartij. Toen werd er onder de noemer Keerpunt ’72 samenwerking gezocht met de progressieve partijen D66 en de PPR.
Door de krachten op links en in het midden te bundelen, zou er een machtsblok komen dat kon concurreren. Er was een gezamenlijk verkiezingsprogramma en een zogenoemd schaduwkabinet. Hiermee wilden de partijen aangeven dat ze na de verkiezingen direct een nieuw kabinet konden vormen. Maar op het moment dat de samenwerking concrete vorm moest aannemen, liep die vast.
Niemand wilde zichzelf opheffen. Binnen de PvdA bestond grote twijfel over het opgeven van de sociaal-democratische identiteit, en ook D66 en de PPR wilden hun identiteit behouden. Op een PvdA-congres werd een verdere stap in de richting van een fusie uiteindelijk weggestemd.
Lukt het de PvdA dit keer wel?
Daar kwam bij dat de politieke omstandigheden veranderden. Met het aantreden van het kabinet-Den Uyl in 1973 was de PvdA weer aan de macht, waardoor de noodzaak voor een fusie afnam.
Samenwerking leidt dus niet vanzelf tot samensmelting. Partijen kunnen elkaar vinden in programma’s, maar zodra het gaat om identiteit en achterban, wordt de bereidheid tot een echte fusie een stuk kleiner.
Die spanning speelt ook nu weer. Opnieuw probeert de PvdA een brede progressieve partij te vormen met een partij die zichzelf al beschouwt als progressief. De vraag is of het deze keer wél lukt om van samenwerkingsverband uit te groeien tot een overtuigende eenheid. Of dat de geschiedenis zich, in iets andere vorm, herhaalt.