De feiten: Meerderheid Tweede Kamer wil Nederlandse IS'ers niet terughalen
Bronnen: Tweede Kamer, NRC, de VolkskrantOp dinsdag 10 februari werd in de Tweede Kamer een motie van Caroline van der Plas (BBB) aangenomen. De motie roept de regering onder meer op om personen die eventueel vanuit het Al-Hol-kamp in Syrië naar Nederland komen, geen asiel te verlenen.
Nog altijd Nederlandse IS’ers in Syrië
In het kamp verblijven duizenden voormalige IS-strijders en hun familieleden, onder wie ook kinderen. Voor Nederland gaat het naar schatting om 15 mannen, 5 vrouwen en 25 kinderen. In de motie staat dat ‘de toelating van deze groep een onaanvaardbaar veiligheidsrisico vormt voor Nederland’. Als zij toch proberen Nederland binnen te komen, moet het Nederlanderschap worden ingetrokken.
De motie werd aangenomen met een meerderheid van stemmen. Onder meer D66, CDA en GroenLinks-PvdA stemden tegen.
Het debat over de Nederlandse IS’ers laaide de afgelopen weken weer op. Eind januari pleitte NRC in een hoofdredactioneel commentaar voor het terughalen van Nederlandse IS-strijders om hen hier te berechten. Ook publiceerde de Volkskrant vorige week een uitgebreide reportage vanuit het Al-Hol-kamp.
Situatie in Syrië drastisch veranderd
De afgelopen maand zijn grote delen van Noordoost-Syrië in handen gevallen van troepen van de nieuwe president Ahmed al-Sharaa. Dit leger – een verzameling jihadistische rebellengroepen waarvan sommige sympathiseren met IS – viel in januari de Koerdische Syrian Democratic Forces (SDF) aan.
Deze Koerden, die in 2019 als bondgenoot van de westerse coalitie IS versloegen, moesten door het geweld veel gebied aan Al-Sharaa’s troepen laten.
Zo verloor de SDF ook de controle over diverse gevangenissen en kampen met IS-strijders en hun gezinnen, waaronder het kamp Al-Hol en de Al-Shaddadi-gevangenis.
EW's visie: Motie is rommelig, maar goed dat de Kamer zich uitspreekt
Door: Nard Lodewijk, redacteur Defensie & Nationale Veiligheid en Matthijs van Schie, redacteur BuitenlandDe motie van Caroline van der Plas is op onderdelen onhandig geformuleerd. Het staat vast dat er nog altijd duizenden (voormalige) IS-strijders en hun familieleden in het Al-Hol-kamp verblijven, onder wie ook Nederlanders. En inderdaad kunnen de veiligheidsrisico’s groot zijn als deze personen terugkeren naar Nederland. Het is toe te juichen dat een meerderheid van de Kamer dit onderschrijft.
Maar de vraag is wel of een asielaanvraag onder het huidige systeem op voorhand kan worden geweigerd op deze gronden. Bij binnenkomst is het niet zelden onduidelijk waar iemand precies vandaan komt. Van mensen die uit een kamp als Al-Hol komen, is niet te verwachten dat ze dit zelf melden.
Intrekken Nederlanderschap ligt zeer ingewikkeld
De motie stelt dat – mocht iemand van deze groep met de Nederlandse nationaliteit ons land binnenkomen – het Nederlanderschap moet worden ingetrokken. Dat is politiek begrijpelijk, maar juridisch ligt het ingewikkelder.
Intrekken van het Nederlanderschap is alleen mogelijk na een veroordeling voor een terroristisch misdrijf, en uitsluitend wanneer er sprake is van een dubbele nationaliteit. Er moet dus eerst worden berecht. Het afnemen van iemands enige nationaliteit is verboden, omdat diegene dan stateloos wordt.
Toch is het signaal dat de Tweede Kamer hier afgeeft helder. Een meerderheid van het parlement zit niet zit te wachten op de terugkeer van mensen die ooit vrijwillig afreisden naar het kalifaat van Islamitische Staat.
Berechten waar de misdrijven zijn begaan
In het verleden heeft Nederland wel landgenoten uit Syrië gerepatrieerd, maar nog altijd ligt de discussie zeer gevoelig. Het beste zou daarom een internationaal tribunaal zijn waar Europese landen gezamenlijk aan bijdragen. Dan kunnen de daders worden berecht op de plek waar hun misdrijven zijn gepleegd, zodat de slachtoffers van IS gerechtigheid krijgen.