Swollwacht, de enige lokale partij in de Zwolse gemeenteraad, doet sinds de oprichting in 1989 aan ombudspolitiek. ‘Al vóór het een begrip werd’.
Neem het verzet tegen de komst van asielzoekerscentra. In de gemeenteraad is breed draagvlak voor grootschalige opvang, maar Swollwacht – met 3 van de 39 zetels – is als enige fractie een kritische dwarsligger.
Silvia Bruggenkamp (61) is fractievoorzitter sinds 2018. ‘Zwollenaren komen naar ons toe. Ze bellen, ze mailen, ze spreken ons aan op Facebook. We gaan overal serieus mee om, tenzij het intimiderende of haatdragende berichten zijn.’
Ombudspolitiek betekent alle problemen oppakken
Alhoewel, ook die laten haar niet los. ‘Als iemand op Facebook zegt: “Wat een k*tgemeente, en aan Swollwacht heb je ook geen sodemieter,” neem ik contact op. Dan vraag ik: “Kan ik iets voor u doen?”’
Of iets politiek nuttig of relevant is, blijft nattevingerwerk. Ombudspolitiek betekent volledige toewijding, zegt Bruggenkamp.
‘Ik zou mensen uit de fractie zetten als zij een probleem van een bewoner onzin vinden en er niks mee willen doen. Wel zeg ik: bescherm jezelf. We zijn standaard oververmoeid.’
Veel problemen waarmee bewoners komen, zijn emotioneel geladen. Zo ook bij het asielzoekerscentrum aan de Meeuwenlaan.
‘Ja, mensen bellen ons, mailen ons, zoeken ons op. We hebben gevraagd of het Centraal Orgaan opvang asielzoekers een incidentenregistratie wil opzetten. Dat willen ze niet.’
Is ombudspolitiek effectief?
Daar zit het grijze gebied van ombudspolitiek. Het gebrek aan registratie maakt de ernst en omvang van problemen moeilijk in te schatten. Toch weet Bruggenkamp dat incidenten zich wel degelijk voordoen.
‘Omdat de mensen dat zeggen. Ze komen met foto’s en filmpjes van overlast rondom azc’s. Wij verzinnen nooit iets zelf. We factchecken altijd. Als mensen die beelden willen zien kan dat, maar we geven geen namen vrij.’
Factchecken kost de lokale partij veel tijd: ‘Een inwoner die bij ons komt met klachten over overlast, heeft niet altijd bewijs, maar wij onderzoeken alles. We hebben ons eigen netwerk, er is altijd wel iemand die ergens iets van weet.’
Bruggenkamp is goed van vertrouwen. ‘Ik kan me niet heugen dat iemand bij ons is gekomen met een verzonnen verhaal.’
Ombudspolitiek maakt besturen lastig
Toch is er geen garantie dat de klachten die Swollwacht in de raad aan de kaak stelt echt zijn en structureel zijn. Dat maakt de samenwerking met andere fracties er niet makkelijker op.
De oppositiepartij hekelt bovendien partijideologie, dus kan het college op voorhand moeilijk inschatten waar samenwerking mogelijk is. Daarnaast zegt Bruggenkamp dat haar toon mederaadsleden niet aanstaat. ‘Het is moeilijk om moties aangenomen te krijgen.’
Ombudspolitiek is zwaar en vaak ondankbaar werk. Successen zijn schaars, blijkt als Bruggenkamp lang moet zoeken op haar iPad.
‘Er was een Zwols meisje met een open rug. Ze is heel zwaar gehandicapt en haar ouders liepen tegen honderden muren op. Daar heb ik schriftelijke vragen over gesteld. De wethouder heeft het opgepakt en daar is wat mee gedaan. Dat is mijn drive.’
Oppositie en ombudspolitiek gaan goed samen
Dwars zijn in de oppositie is makkelijker dan besturen, moet de fractieleider toegeven.
‘Ik hoef geen maatregelen te nemen. Ik dien moties in – vorig jaar waren dat er vijftig – en agendeer ze. Ik kan een geluid vertegenwoordigen. Daarmee is het natuurlijk makkelijker om populair te worden.’
Swollwacht heeft veel geleerd van Richard de Mos, die langskwam in Zwolle.
‘De Mos is een bijzondere man. Ik vond het zo sneu wat hij meemaakte, dat jarenlange juridische onderzoek tegen hem en zijn partij. Van hem leerden we dat geen probleem te klein is. Je moet altijd luisteren, altijd een notitieblokje bij je hebben.’
Als Swollwacht op 18 maart een goed resultaat boekt, wil Bruggenkamp het college in, zonder afscheid te nemen van de ombudspolitiek.
‘Als je door ombudspolitiek te bedrijven problemen tegenkomt, kun je naar aanleiding daarvan systemen veranderen. Dat is juíst in het algemeen belang.’