Stress is geen individueel probleem, maar een systeemprobleem. ‘Als in een organisatie steeds opnieuw mensen uitvallen, dan ligt dat niet aan al die individuen. En werkt het niet om de oplossing bij de medewerker te leggen,’ stelt eigenaar/directeur Diana de Koning van het Centrum voor Stressmanagement.
Stress is een signaal dat we iets fundamenteels verkeerd organiseren: werk, verwachtingen, tempo en veiligheid
We leven in een maatschappij van voortdurende prikkels, prestatiedruk en altijd aan staan, terwijl herstel, rust en betekenis te weinig ruimte krijgen. Steeds meer mensen vallen uit door stress en burn-out. Bijna een op de zes werknemers (16%) heeft stressvol werk, met hoge eisen én weinig vrijheid, blijkt uit cijfers van de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en TNO. De verwachting is dat stress in 2030 de meest voorkomende ziekte is. De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving constateert dat we in een ‘hypernerveuze samenleving’ leven. Prestatiedruk, versnelling en individualisme zijn doorgeschoten en bedreigen het welzijn van jong en oud, waarschuwt het adviesorgaan.
Chronische vermoeidheid
‘Stress en vermoeidheid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden,’ aldus De Koning. ‘Langdurige stress houdt het lichaam in een constante staat van paraatheid. Het stresssysteem blijft “aan”, waardoor herstel uitblijft. Dat heeft effect op je slaap, concentratie, immuunsysteem en emotionele regulatie. In het brein zie je dat het denkvermogen afneemt, terwijl het alarmsysteem dominanter wordt. Mensen voelen zich moe, maar komen niet tot rust. Dat is een belangrijk onderscheid: vermoeidheid is niet altijd een gebrek aan energie, maar vaak een gebrek aan herstel. Het feit dat een op de drie volwassenen last heeft van chronische vermoeidheid zegt niet dat mensen zwakker zijn geworden, maar dat ons systeem structureel over zijn grenzen gaat.’
Zonder systeemverandering blijft het stressverzuim structureel hoog, is de overtuiging van De Koning. ‘We leren mensen beter omgaan met stress, terwijl we ze daarna terugzetten in exact hetzelfde systeem dat die stress veroorzaakt. Dat is alsof je iemand leert zwemmen, maar het water steeds kouder maakt. Individuele vaardigheden zijn belangrijk, maar zonder systeemverandering blijven we brandjes blussen in plaats van de oorzaken aan te pakken.’
Organisaties blijven zoeken naar snelle oplossingen: een training, een vitaliteitsweek, een mindfulness-app. ‘Het werkt niet om de oplossing bij het individu te leggen. Je kunt mensen niet blijven aanpassen aan een ongezond systeem. Stress laat zich niet weg relaxen. Vermoeidheid is geen individueel probleem, maar een collectief signaal dat we iets fundamenteels verkeerd organiseren: werk, verwachtingen, tempo en veiligheid,’ constateert De Koning.
Het meten van stress
We helpen organisaties om stress zichtbaar te maken vóórdat het verzuim wordt
Het Centrum voor Stressmanagement helpt organisaties om stress te verminderen, ziekteverzuim terug te dringen en medewerkers weer te laten floreren. ‘Wij helpen organisaties om stress zichtbaar te maken vóórdat het verzuim wordt. Dat levert niet alleen gezondere mensen op, maar ook minder uitval en meer stabiliteit. Stress is meetbaar – als je bereid bent er serieus naar te kijken,’ vertelt De Koning. ‘Bij de Academie voor Stressmanagement werken we met bewezen methodes en innovatieve tools om stress en burn-out bij de bron aan te pakken. We helpen organisaties met inzicht, structuur en regie. Denk aan:
- Vroegsignalering en scans waarmee we stressniveaus snel en concreet in kaart brengen.
- Training & coaching, met praktische programma’s voor medewerkers en leidinggevenden om veerkracht te vergroten en stress te hanteren.
- Advies en begeleiding bij het bouwen van een gezonde, stressbewuste werkcultuur.
En misschien wel het belangrijkste: we meten altijd of interventies effect hebben, en passen deze aan waar nodig. Zo blijven we ontwikkelen.’
De Koning: ‘Ik zeg altijd: ‘Chronische vermoeidheid is geen persoonlijke zwakte, maar een alarmsignaal van onze samenleving’. Als in één organisatie steeds opnieuw mensen uitvallen, dan ligt dat niet aan al die individuen. Dan is het een systeemprobleem: in leiderschap, werkstructuren, communicatie en verwachtingen. Stress ontstaat vaak niet door één grote gebeurtenis, maar door een opeenstapeling van kleine, onzichtbare stressoren die structureel genegeerd worden. Het systeem vraagt voortdurend aanpassing van de mens, terwijl het systeem zelf niet verandert.’
Focus en veerkracht
Duurzame verandering begint met het meten van stress, benadrukt De Koning. ‘Bij het Centrum voor Stressmanagement werken we vanuit één heldere overtuiging: als je stress niet meet, begrijp je het niet — en als je het niet begrijpt, kun je het ook niet duurzaam oplossen,’ vat ze de missie en visie van bondig samen. ‘Onze aanpak is nuchter, concreet en meetbaar. Geen labels, geen oordeel, geen snelle trucjes. Wel inzicht, taal en handelingsperspectief. Zodat mensen weer grip krijgen op hun energie en organisaties leren hoe zij stress structureel kunnen terugdringen, in plaats van achteraf repareren.’
De rol van én verandering van de bedrijfscultuur bij stress en stresspreventie is cruciaal, ziet De Koning. ‘De echte winst zit in meer rust, focus en veerkracht in de organisatie.
Niet de werkdruk op zich maakt mensen ziek, maar de gebrek aan invloed, veiligheid en betekenis. Zingeving en zelfontplooiing zijn geen ‘soft extra’s’. Ze zijn beschermende factoren. Mensen kunnen veel aan als ze begrijpen waarom ze het doen en het gevoel hebben dat ze ertoe doen. In culturen waar fouten niet besproken mogen worden, waar ‘druk zijn’ wordt beloond en waar weinig ruimte is voor autonomie, zie je structureel meer stressklachten.’
Diana de Koning, Centrum voor Stressmanagement
Hoe meten jullie stress bij mensen en in organisaties?
‘Wij meten stress niet alleen via vragenlijsten, maar combineren beleving, gedrag en patronen. We kijken naar signalen op individueel niveau (energie, herstel, concentratie), teamniveau (dynamiek, communicatie, psychologische veiligheid) en organisatieniveau (verzuimpatronen, leiderschapsstijl, besluitvorming). Belangrijk: stress meten is geen afrekeninstrument, maar een inzichtinstrument. Het maakt het onzichtbare zichtbaar en bespreekbaar.’
Hoe helpen jullie organisaties, teams en individuen?
‘We werken altijd in lagen:
1 – Inzicht: we maken stresspatronen zichtbaar
2 – Uitleg: we leggen uit wat stress doet in het brein en lichaam
3 – Verandering: we begeleiden gedrag, leiderschap en werkstructuren
4 – Borging: zodat het effect blijvend is
Geen snelle tips, geen ‘even ontspannen’, maar structurele verandering. Het resultaat is minder uitval, meer veerkracht en vooral: mensen die weer regie ervaren.’
‘Voor organisaties die voelen dat stress zich opstapelt, maar nog niet precies weten waar het vastloopt, bieden wij een onafhankelijke stress-scan. Geen ‘quick fixes’, geen oordeel, maar inzicht in patronen, leiderschap en werkdruk. Zodat uitval niet het eerste signaal hoeft te zijn.’ Meer weten? Kijk op www.centrumvoorstressmanagement.nl.
