Goud en zilver fungeren als verzekering tegen monetair ontsporingsbeleid, en die rol zijn ze voorlopig niet kwijt, stelt edelmetalenspecialist Reinoud Bogert van Doijer & Kalff tegen onze specialist van Beleggers Belangen.
Edelmetalen zijn sinds 1979 niet zo hard gestegen als in de afgelopen periode. Dat maakt dit het uitgelezen moment om met Reinoud Bogert te spreken. Hij is partner bij Doijer & Kalff, een bedrijf dat zich al sinds 1825 bezighoudt met vermogensbehoud en dat vandaag de dag doet via professionele opslag van goud en zilver in Zwitserland.
Voor veel beleggers is het een bekende grafiek: Jeremy Siegel legt in Stocks for the Long Run uit dat aandelen over 200 jaar enorme reële rendementen opleveren, terwijl goud vooral zijwaarts beweegt. Als aandelen het zo goed doen, waarom zou je dan goud willen?
‘Het hangt er sterk vanaf welke periode je pakt. Tot 1971 was de goudprijs stabiel, omdat goud was gekoppeld aan de dollar. In 1971 is die koppeling losgelaten en kreeg goud een echte marktprijs op basis van vraag en aanbod.
‘Als je vanaf 1971 rekent, krijg je een totaal ander beeld. Dan zie je dat goud over langere periodes ook op hoge enkelcijferige rendementen tot rond de 10 procent per jaar uitkomt, grofweg in dezelfde orde als aandelen.’
Maar het startpunt bepaalt alles. Als je vanaf 1971 rekent zijn de rendementen van goud hetzelfde als aandelen, maar pak je tien jaar later als startpunt, dan zijn aandelenrendementen juist veel beter. Veel mensen zien goud vooral als inflatiebescherming, maar sinds 2000 zijn de prijzen verdubbeld en goud staat inmiddels ruim boven de 1000 procent rendement. Is goud niet duur?
‘Als je het langetermijn-gemiddelde neemt, bijvoorbeeld ongeveer 9 procent per jaar vanaf 1971, en je trekt die lijn door, dan zitten we nu boven dat gemiddelde. Dus ja, op basis van die data is het hard gegaan.
‘Tegelijk kan het macrobeleid wel verklaren waarom goud zo sterk is: verwachtingen over renteverlagingen, schulden en het monetaire beleid spelen mee. Het kan zelfs nog absurder worden. Stel dat het narratief wordt dat we de dollar gaan inflateren of devalueren om van de staatsschuld af te komen, via lagere rentes en meer geldcreatie. Dat zijn precies de ingrediënten die zo’n beweging verder kunnen aanjagen.’
Als iemand nu instapt: moet je dan tien jaar blijven zitten? Wat adviseren jullie als minimale horizon?
‘Wij geven geen beleggingsadvies. Wat we wel zien, is dat er nog steeds veel mensen instappen die nog geen positie hadden en dat bestaande klanten hun posities uitbreiden.
‘Ook is er veel animo voor ons spaarplan: periodiek beleggen, dus elke maand een bedrag in goud of zilver of een combinatie. Zeker na een snelle stijging kiezen veel mensen daarvoor, omdat je dan je instapmoment spreidt.’
Goud heeft het uitzonderlijk goed gedaan de afgelopen 25 jaar. Op lange termijn zouden aandelen toch harder moeten stijgen omdat je winst en cashflow hebt. En goud kan ook heel lang slecht presteren, zoals tussen 1980 en 2000. Is er niet een scenario dat goud de komende 20 jaar tegenvalt?
‘Die kans is er altijd. Tegelijk hoor ik bij klanten vooral dat ze kijken naar de monetaire situatie, het beleid van centrale banken, en de onzekerheid in het systeem. Als dat soort beleid aanhoudt en centrale banken goud blijven kopen om de afhankelijkheid van de dollar af te bouwen, dan kan goud ook langer sterk blijven. Correcties horen daar wel bij, die sluit ik zeker niet uit.’
Bij zilver lijkt de situatie anders te liggen. Wat gebeurt er op dit moment precies in de zilvermarkt? Zijn er structurele tekorten?
‘Ja. In de jaren 2020 tot en met 2025 zien we elk jaar een tekort van grofweg 150 tot 200 miljoen ounces. Dat komt vooral door de sterke groei van de vraag vanuit zonnepanelen en andere industriële toepassingen. De rest van de vraag is redelijk stabiel gebleven, maar het aanbod is nauwelijks meegegroeid. Per saldo stijgt de vraag structureel harder dan het aanbod.’
Waarom kan de zilverproductie niet snel omhoog, zelfs niet bij hogere prijzen?
‘Omdat zilver in de meeste gevallen geen primaire grondstof is. Ongeveer 70 procent van de zilverproductie komt als bijproduct uit andere mijnen, bijvoorbeeld koper-, lood- of goudmijnen. Je kunt dus niet zomaar ‘‘de zilverknop omzetten’’.
Lees ook: Waarheen voor stabiele, hoge rendementen? Dit zijn de 100 best presterende beleggingsfondsen
‘Zelfs als de zilverprijs hard stijgt, duurt het jaren voordat dat zich vertaalt in extra productie. De markt is eigenlijk op zoek naar het prijsniveau waarbij nieuw aanbod of het heropenen van oude mijnen weer rendabel wordt. Kennelijk hebben we dat niveau nog niet overtuigend bereikt.’
Merk je die krapte ook concreet in de praktijk bij jullie?
‘Ja, zeker. Wij verkopen de laatste zes maanden relatief veel meer zilver dan goud. Normaal is de verhouding ongeveer 80 procent goud en 20 procent zilver, maar zilver is duidelijk in opmars, ondanks de sterke prijsstijging. Je ziet ook dat de premies zijn gestegen en de productiekosten omhoog zijn gegaan.
Lees ook: Zo beleggen superrijken hun vermogen
‘Vooral de kleine formaten zijn moeilijker verkrijgbaar; bij de raffinaderijen zijn die voorraden bijna helemaal leeg. Er is geen complete droogte, maar er is wel duidelijk spanning in de keten.’
Even iets concreets voor beleggers: is de goud-zilverratio een nuttige indicator?
‘Ja, die vind ik wel nuttig. Historisch kun je zeggen: boven de 100 is zilver relatief goedkoop, onder de 40 is goud relatief goedkoper.’
Waarom zou je fysiek opslaan in Zwitserland en niet gewoon een beleggingsfonds als een ETF kopen? Dat is goedkoper en makkelijker.
‘Bij een ETF heb je geen directe aanspraak op het goud. Je kunt niet zeggen: lever het nu uit. Je hebt dus tegenpartijrisico. Als zo’n ETF stopt, word je cash afgerekend. Bij fysiek bezit je het product echt op naam. Daar betaal je opslagkosten voor (tussen de 0,5 en 0,6 procent per jaar), maar het verschil met ETF-kosten is niet enorm, terwijl je bij ons echt de juridische eigenaar bent van het metaal.’
Tot slot: waarom specifiek Zwitserland als locatie?
‘Om twee redenen. Ten eerste logistiek en liquiditeit: de grote raffinaderijen zitten in Zwitserland en de opslag ligt dicht bij die keten, waardoor levering en aanvoer heel soepel verlopen. Ten tweede is Zwitserland monetair en institutioneel simpelweg een van de meest stabiele landen ter wereld.’