Wolfgang Ischinger (79) is in München opnieuw de belangrijkste man achter de Veiligheidsconferentie.
Hij bekleedde al eens het voorzitterschap, van 2008 tot 2022. Nu doet hij dat voor het laatst. Voormalig NAVO-chef Jens Stoltenberg, nu nog minister van Financiën in Noorwegen, volgt hem op.
Speech Vance zette veiligheidsconferentie Munchen op de kaart
Oud-diplomaat Ischinger vond het veelbesproken optreden van de Amerikaanse vicepresident JD Vance vorig jaar ‘helemaal niet’ rampzalig. ‘Door zijn toespraak haalde de conferentie wereldwijd de krantenkoppen.
Zelf heeft JD Vance ook bekendheid gekregen, dus het was ook voor hem geweldig,’ aldus de voormalige ambassadeur voor Duitsland in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk.
De ‘kern van de conferentie’ blijft ondanks de gespannen relatie trans-Atlantisch en zal dat ook blijven, verzekert Ischinger. Het heeft volgens hem altijd geschuurd tussen Europa en de Verenigde Staten.
Spanningen tussen Europa en Verenigde Staten blijven terugkeren
Donald Rumsfeld, de buitenlandminister onder president George W. Bush, zorgde voor een rel door de Frans-Duitse as in 2003 het ‘oude Europa’ te noemen. De Amerikaan laakte het gebrek aan Europese steun bij de inval in Irak. Ook rondom Trumps vicepresident Mike Pence was in 2019 de sfeer kil.
Dat de trans-Atlantische relatie onder toenemende druk staat, erkent Ischinger. Tegelijk ziet hij het als taak de Amerikanen – zowel Republikeinen als Democraten – de Europese kant van het verhaal te vertellen.
‘Nergens ter wereld, zelfs niet in het Capitool, krijg je zo veel Amerikaanse senatoren in één ruimte. Als ambassadeur was dat een onmogelijk taak.’
München weerspiegelt een uiteenvallende internationale orde
Bij de eerste Veiligheidsconferentie in 1963 namen slechts dertig regeringsleiders deel aan het kleine evenement. Het was in de tijd van de Koude Oorlog. De conferentie draaide vooral om de vraag: hoe de Sovjet-Unie in toom te houden?
Nu trekken zestig staats- en regeringsleiders en meer dan honderd ministers naar Beieren. De wereld is inmiddels een stuk complexer. ‘Het draait nu om de uiteenvallende internationale orde en de vele onopgeloste oorlogen en conflicten.’
Ischinger constateert dat Trump, ‘zoals hij zelf beweert’, niet alle conflicten heeft opgelost. ‘Sommige van deze conflicten gaan maar door. Denk aan Oekraïne, Gaza en delen van Afrika.’
Gesprekken met Rusland blijven volgens Ischinger noodzakelijk
Ischinger, het geelblauw van Oekraïne op de borst, laat er geen misverstand over bestaan: hij staat ferm aan de zijde van Oekraïne, aan de kant van Europa. Maar het voeren van een dialoog of gesprekken over het beëindigen van de oorlog moet voorop staan.
‘In Abu Dhabi praatten de Oekraïners met de Russen en de Amerikanen. De hoogste NAVO-militair, generaal Alex Grynkewich, was mee met de Amerikaanse delegatie. Hij vertegenwoordigt niet alleen de Verenigde Staten, maar ook het westerse bondgenootschap.’
Ischinger noemt het ‘betreurenswaardig’ dat er weer geen Russische afvaardiging is in München. Des te belangrijker is het dat de rest van de wereld wel samenkomt in München. Hij heeft goede hoop dat dit jaar de oorlog in Oekraïne kan worden beëindigd.
De Russische president Vladimir Poetin kwam in 2007 al eens naar München, zijn hondstrouwe minister van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov, was vaker te gast. ‘Het is niet aan mij of Lavrov in de toekomst weer kan komen.’
Zonder daadkracht dreigt Europa te worden ondermijnd
Voor Europa is het zaak zijn positie in deze sterk veranderende wereldorde dringend te versterken, benadrukt Ischinger. ‘We moeten daadkrachtiger optreden om respect af te dwingen.’
De oud-diplomaat heeft zijn hoop gevestigd op de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, die voor het eerst als regeringsleider zijn opwachting maakt tijdens de Veiligheidsconferentie. ‘Voorheen was hij oppositieleider. Ik verheug mij zeer op zijn persoonlijke engagement in München.’
Anders lopen de Europeanen het risico door anderen, niet alleen Rusland, te worden ondermijnd.
Toch is het niet aan Berlijn, Parijs of Warschau om knopen door te hakken. ‘Ik ben van mening dat Europa grote, fundamentele beslissingen moet nemen. Anders lopen de Europeanen het risico door anderen, niet alleen Rusland, te worden ondermijnd. Met andere woorden: we hebben te maken met zeer, zeer grote vraagstukken.’