Zonder verbetering komt er uitzendverbod in vleessector
Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Hans Vijlbrief (D66) heeft de vleessector tot 15 juni gegeven om te bewijzen dat de sector misstanden in de bedrijven aanpakt. Zo niet, dan haalt de minister per die datum een wetsvoorstel van stal dat al een paar jaar boven de markt hangt. De misstanden worden sinds 2010 gesignaleerd.
Dat zei Vijlbrief in een Kamerdebat over arbeidsmigratie. Kamerleden wezen op de onrust in de samenleving als gevolg van uitbuiting van arbeidsmigranten en slechte levensomstandigheden, zoals dakloosheid en overbewoning van huizen.
Schimmige constructies
De vleessector is berucht om schimmige constructies met uitzendbureaus, vaak gevestigd in andere landen, en de vaak slechte behandeling van arbeidsmigranten. Zo wordt vaak loon ingehouden in ruil voor huisvesting. Deze koppeling maakt dat de arbeidsmigrant bij ontslag op staande voet op straat belandt.
De Arbeidsinspectie is recent uitgebreid met een groot aantal arbeidsplaatsen (135fte) met als doel een grotere pakkans van daders van arbeidsuitbuiting.
Geen plannen in coalitieakkoord
Hoewel het kabinet-Jetten meer grip op asiel- en arbeidsmigratie wil, ontbreken in het coalitieakkoord plannen over arbeidsmigratie. Het gelauwerde rapport van de staatscommissie die hierover rapporteerde, wordt niet genoemd.
Vorig jaar kwamen er 48.000 asielzoekers en 70.000 arbeidsmigranten naar Nederland. Van die laatsten gingen er ongeveer 20.000 terug. In totaal zijn er naar schatting 1,7 miljoen arbeidsmigranten. Dit zijn niet langer merendeels Oost-Europeanen, vanwege de gestegen welvaart in landen als Polen.
Tijdens het debat bleek een Kamermeerderheid voorstander van de komst van arbeidsmigranten voor hoogwaardige arbeid en voor beperking van immigranten voor meer laagwaardige arbeid.
Wie zegt wat in het debat over arbeidsmigratie in de Tweede Kamer?
- André Flach (SGP): ‘Nederland is verslaafd aan arbeidsmigratie. Het kabinet lijkt geen prioriteit te geven aan de enorme demografische ontwikkeling in ons land.’
- ‘We moeten naar minder arbeidsmigratie. Vooral het aantal laagbetaalde banen groeit enorm. Waarom moet Nederland distributiecentra bouwen van Luxemburgse eigenaren die de belasting ontwijken, maar wel druk leggen op ruimte,’ klaagde PVV-Kamerlid Maikel Boon.
- ‘Het grote aantal arbeidsmigranten gaat de draagkracht van de samenleving te boven. Het kabinet moet de arbeidsmigratie beperken en automatisering en robotisering stimuleren,’ aldus Tijs van den Brink (CDA).
- ‘Ondernemers die zich wel aan de regels houden, worden nu heel erg benadeeld tegenover partijen die zich niet aan de regels houden,’ vond Jurgen Nobel (VVD).
- Mariëtte Patijn (PRO): ‘Arbeidsmigranten, hun buren en de lokale overheid zijn nu de dupe van de werkgevers die onvoldoende verantwoordelijkheid nemen voor de mensen die ze naar Nederland halen. Als arbeidsmigranten zo nodig zijn, neem ze dan ook in dienst.’
- ‘Innovatie stimuleer je niet als we misstanden in de vleessector op zijn beloop laten. Het ontduiken van regels is het verdienmodel geworden van de uitzendbranche,’ zei D66-Kamerlid Stephan Neijenhuis.
- Femke Wiersma (BBB): ‘De vleesbranche heeft grote stappen gezet. Je moet geen oude schoenen weggooien voor je nieuwe hebt.’
- ‘In beperkte mate hebben we arbeidsmigranten nodig, maar wel gereguleerd en alleen bij aantoonbare arbeidsmarkttekorten,’ aldus Simon Ceulemans (JA21).
- Jimmy Dijk (SP): ‘Mark Rutte sprak twintig jaar geleden over 25.000 arbeidsmigranten. Nu hebben we er tussen de 850.000 en 1,7 miljoen.’
- ‘De discussie over wat voor soort economie we willen hebben, komt maar niet van de grond,’ aldus Don Ceder (ChristenUnie).
- ‘Als je een economie bouwt op laagproductieve arbeid, wat we hebben gedaan, dan ontstaan er ook nadelen doordat er steeds meer druk op de samenleving komt,’ aldus minister Hans Vijlbrief.
EW's visie: Dossier arbeidsmigratie net zo slepend als asiel
Door: Carla Joosten, redacteur politiekDe onstuitbare groei van arbeidsmigratie kwam voor het eerst sinds het aantreden van het kabinet-Jetten, aan de orde in de Tweede Kamer. Het werd een debat met bijna wanhopige Kamerleden die repten over de gevolgen van de massale arbeidsmigratie.
Die gevolgen zijn in heel Nederland te zien. Arbeidsmigranten zijn zo ongeveer een aparte kaste geworden in het land met een van de beste verzorgingsstaten ter wereld. In de berichtgeving gaat het over uitbuiting door werkgevers, uitzendbureaus die zich niet aan de regels houden, arbeidsmigranten die op straat komen te staan, drankmisbruik en gemeenten die niet weten hoe ze de problemen moeten aanpakken.
Overheid negeert maatschappelijke problemen
Net als bij asiel slepen de problemen zich voort. De Tijdelijke Commissie ‘Lessen uit recente arbeidsmigratie’ (onder leiding van CDA-Kamerlid Ger Koopmans) concludeerde in september 2011 dat de overheid te weinig oog had voor de maatschappelijke nadelen, zoals verdringing op de arbeidsmarkt, huisvestingsproblemen en uitbuiting van arbeidsmigranten uit Midden- en Oost-Europa. De Commissie-Roemer kwam in 2020 met aanbevelingen.
Opgeschoten is de politiek sindsdien amper. Druppelsgewijs komen er oplossingen, zoals opvang op kleine schaal van dakloze arbeidsmigranten, die desgewenst worden geholpen met terugkeer naar eigen land.
Branche krijgt tot 15 juni
Voor de aanpak van misstanden in de vleessector – vooral slachthuizen – ligt er in Den Haag al een paar jaar een plan klaar om die sector te verbieden nog langer met uitzendkrachten te werken. Het diende als stok achter de deur.
Vijlbrief haalt die stok tevoorschijn als de branche per 15 juni niet met aantoonbare verbeteringen komt. Als hij daarover geen zekerheid krijgt, stuurt hij het voorstel het wetgevende traject in, te beginnen met een internetconsultatie, zodat iedereen kan reageren.
Dit is goed nieuws. Wie hardleers is, moet maar voelen. Bedrijven klagen vaak terecht over de regeldruk in dit land, maar regels ter voorkoming van uitbuiting van arbeiders, of ze nou migrant zijn of niet, zijn verre van overbodig.
De Arbeidsinspectie is onlangs fors uitgebreid, speciaal om de vleesbranche te controleren. Het kost de gemeenschap geld, maar na jarenlang pappen en nathouden heeft de sector het er zelf naar gemaakt.
Verdere verdieping: Jarenlang misstanden voor lief genomen
Honderdduizenden arbeidsmigranten doen werk dat Nederlanders niet willen doen. De
industrie dijt alsmaar uit, met alle gevolgen van dien, zoals miserabele
arbeidsomstandigheden, huisvesting en uitbuiting.
De werkgevers die hiervoor verantwoordelijk zijn, blijven ten onrechte uit beeld. Er zijn in dit land alleen al zo’n 25.000 uitzendbureaus. Zie die maar eens te controleren.