De feiten: Deze maand is een besluit over de toekomst van het dorp Moerdijk toegezegd
Bron: Rijksoverheid, Gemeente Moerdijk, Provincie Noord-BrabantVlak voor het moment waarop de Rijksoverheid samen met de provincie Noord-Brabant en de regio een heftig besluit over de toekomst van Moerdijk moet nemen, komt het kabinet met een nieuwe variant, waardoor het dorp kan blijven bestaan.
Maar inwoners, agrariërs en de gemeente hebben weinig vertrouwen in de nieuwste plannen van het kabinet, die onduidelijk zijn en volgens de gemeente en de provincie Noord-Brabant niet goed zijn uitgewerkt.
Powerport Moerdijk
De Rijksoverheid wees in 2025 de zeehaven van Moerdijk aan als locatie van nationaal belang voor de energietransitie.
Rond de haven zou zo’n 700 hectare moeten worden vrijgespeeld voor de uitbreiding van de zogenoemde Powerportregio Moerdijk.
Ook was afgesproken dat het kabinet aan het eind van deze maand, juni 2026, een besluit zou nemen over de definitieve locatie van de Powerport.
Leefbaarheid onder druk
Tot nu lagen er twee opties op tafel, waarvan de meest kansrijke variant het einde van het dorp Moerdijk zou betekenen.
In de andere variant zou het dorp kunnen blijven bestaan, maar zou de leefbaarheid in andere dorpen en steden in de regio onder druk komen te staan. Bovendien zou er dan veel hoogproductieve landbouwgrond verloren gaan.
Kabinet komt met nieuwe variant
Maar eind mei, dus vlak voor de deadline, is het kabinet met een nieuwe variant op de proppen gekomen.
Volgens het ministerie van Economische Zaken en Klimaat is er veel minder hectare nodig voor de Powerport: rond het dorp mogelijk niet meer dan zo’n 250 hectare.
Daardoor zou volgens het ministerie het dorp Moerdijk kunnen blijven bestaan.
Geen vertrouwen inwoners Moerdijk
Dat klinkt als het ei van Columbus, maar de inwoners en agrariërs die EW sprak, vertrouwen het niet.
In een maandag 1 juni geopenbaarde raadsinformatiebrief voor de gemeenteraad van Moerdijk noemt het college van burgemeester en wethouders de variant die het ministerie voorstelt niet geloofwaardig, niet ‘toekomstvast’ en niet acceptabel (de gemeente Moerdijk bestaat onder meer uit het dorp Moerdijk, Klundert, Zevenbergen en Willemstad).
Dorpsbewoners en agrariërs vermoeden een truc van het kabinet om onder de schadeloosstelling voor burgers en bedrijven uit te komen.
Donderdagavond 4 juni komt de staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei Jo-Annes de Bat (CDA) tekst en uitleg geven in Moerdijk.
Wie zegt wat? Er komt deze maand een besluit en voor een dubbeltje op de eerste rang
Bron: Rijksoverheid, Gemeente Moerdijk, Provincie Noord-Brabant- ‘Het heeft er alle schijn van dat het kabinet voor een dubbeltje op de eerste rang wil zitten,’ zegt Yvon van Nieuwenhuijzen, voorzitter van de afdeling Moerdijk van land- en tuinbouworganisatie ZLTO tegen EW. ‘ZLTO is voor behoud van de sterke agrarische structuur. Maar de vrees is dat de Powerport zich als een Pac-Man door de landbouwgronden gaat eten.’
- ‘Het college vindt het alternatieve scenario op dit moment niet geloofwaardig en niet toekomstvast. Er is op dit moment niet duidelijk welke opgaven geschrapt worden uit vastgestelde rijksplannen. Daarnaast zijn afspraken over het voorkomen van nieuwe opgaven niet juridisch afdwingbaar.’ VVD-wethouder Danny Dingemans van Moerdijk zet in een brief aan de gemeenteraad zijn bedenkingen uiteen.
- ‘Aan de dorpstafel merkten we al wekenlang dat er iets aan de hand was. Dat bleek dus het derde scenario.’ Pim Meijer, begeleider van de Dorpstafel Moerdijk, vertegenwoordigt de belangen van inwoners van het dorp. In gesprek met EW geeft hij aan dat de nieuwe variant een stap van twee jaar terug in de tijd is en de inwoners alleen maar langer in onzekerheid houdt.
- ‘Het is voor de provincie van belang om een eventuele andere opgave, in een ordentelijk proces met de gezamenlijke overheden, scherp te maken.’ De provincie Noord-Brabant schrijft afgelopen dinsdag in iets andere woorden dat ze geen idee heeft waar het kabinet naartoe wil.
- ‘Ja,’ zegt een woordvoerder van staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei Jo-Annes de Bat (CDA) op de vraag van EW of er deze maand daadwerkelijk een besluit valt.
EW's visie: Kabinet-Jetten begaat een enorme fout
Door: Jeroen van Wensen, redacteur EconomieHet Rijk heeft de regio Moerdijk steeds laten weten geen nieuwe Toeslagenaffaire of ‘Groningen’ te willen.
Het Rijk is besluitvaardig en zal zekerheid bieden, was de belofte toen de regio Moerdijk in 2025 de loodzware opdracht kreeg om ruimte te zoeken voor de energietransitie.
Maar dorpsbewoners, bedrijven en agrariërs verkeren al lange tijd in onzekerheid. Er zou al een besluit door het kabinet moeten zijn genomen in december 2025. Dat werd juni 2026, maar nu, vlak voor het verstrijken van de deadline, lijkt ook dat een loze belofte te worden.
Derde variant
De grote angst in de regio is dat het kabinet aanstuurt op de nieuwste, derde variant, waarbij in eerste instantie minder ruimte nodig is. Het dorp Moerdijk kan blijven bestaan, maar de leefbaarheid die al decennia onder druk staat, loopt dan nog verder achteruit.
In de komende jaren wordt dan stapje bij beetje de resterende honderden hectares rond het dorp gevuld met energieprojecten, waardoor het dorp uiteindelijk leeg zal lopen.
Provincie Noord-Brabant
De gemeente Moerdijk waarschuwt daar ook voor in de raadsinformatiebrief van afgelopen maandag.
Het kabinet lijkt aan te sturen op de derde variant, omdat de inwoners van het dorp daarin niet te hoeven worden uitgekocht. Moerdijk kan immers blijven bestaan.
Uit dinsdag door de provincie Noord-Brabant vrijgegeven stukken blijkt ook dat de variant om Moerdijk op te heffen (de ‘Oost-variant’) erg duur is.
Energietransitie
Dat het kabinet nu lijkt aan te sturen op een koopje is onvergeeflijk. De energietransitie is nodig om ook in de toekomst welvaart te behouden.
Dat vergt, in lijn met het rapport-Wennink, van de overheid soms bikkelharde keuzes die burgers en bedrijven kunnen raken.
Maar dat moet wel gepaard gaan met duidelijkheid en financiële steun. Het kabinet doet bij Moerdijk tot nu toe het tegenovergestelde.
Verdere verdieping: Eerder interview met wethouder Danny Dingemans van de gemeente Moerdijk
- ‘Soms lijkt het in de berichtgeving of de gemeente heeft besloten om het dorp op te heffen. Dat de gemeente kon kiezen tussen industrie en inwoners, en koos voor de industrie. Maar dat is niet ons besluit. Het zit anders, en dat leg ik graag nog een keer uit,’ zei VVD-wethouder Danny Dingemans (48) van de gemeente Moerdijk, in een interview met EW in april van dit jaar.
- De vraag is niet óf, maar op welke locatie in de gemeente het Powerport-project wordt verwezenlijkt. Afgelopen periode keek Moerdijk met het Rijk en de provincie naar diverse plekken. Twee zogenoemde zoekrichtingen bleven over. In november stemde de gemeenteraad tegen de Zuidoost-variant, omdat naast het dorp Moerdijk dan ook andere kernen als Zevenbergen en Zevenbergschen Hoek onleefbaar worden. Nieuwe industrie kan er niet worden aangesloten op het spoor. Dus blijft de Oost-variant over.
- ‘Maar de gemeente is alleen bereid over Oost te praten als het Rijk eerst de verantwoordelijkheid neemt om iedereen die in dat zoekgebied woont volledig te compenseren, en te garanderen dat zij nooit dakloos worden,’ zegt Dingemans. Hij voorziet dat het dorp in dit scenario zal verdwijnen. ‘Onze inschatting is dat er van het dorp Moerdijk geen leefbare kern overblijft.’
- Dingemans begrijpt dat het Rijk en de provincie zorgvuldig willen zijn, maar hoopt ook dat hun besluit over de toekomst van Moerdijk snel volgt. ‘De toezegging is dat zij in juni een keuze maken. In het dorp leven mensen nu al tweeënhalf jaar met dit vraagstuk. Die willen zo snel mogelijk duidelijkheid.’