Het vertrek van Bas Eickhout (49) als Europees Parlementariër en co-fractieleider van de Groenen, omdat hij relaties heeft gehad die niet passen bij zijn rol, was onvermijdelijk. Met zijn amoureuze escapades binnen zijn fractie heeft hij de eigen partijregels overtreden.
Eerder deze week maakte Eickhout wereldkundig dat hij een relatie heeft met zijn 25-jarige Oostenrijkse fractiegenoot – en dus ondergeschikte – bij de Groenen, Lena Schilling.
Zij was in 2024 onderwerp van een mediarel in Oostenrijk vanwege valse beschuldigingen over seksuele intimidatie en een verzonnen relatie met een Oostenrijkse tv-presentator.
Onhoudbare situatie binnen de Groenen
‘Ik heb in het verleden niet altijd het juiste gedaan,’ schrijft Eickhout in een verklaring. ‘Dat had ik niet mogen doen en daar neem ik mijn verantwoordelijkheid voor.’ Ook noemt hij een gebrek aan energie als reden om te stoppen.
‘Met de oprichting van Pro in het vooruitzicht breekt een nieuw tijdperk aan. Die partij verdient volksvertegenwoordigers die daar met volle energie voor gaan.’
Volgens de Volkskrant vond een andere prominent van de Groenen dat de situatie rond Eickhout onhoudbaar werd.
Waarschijnlijk was dat co-fractieleider Terry Reintke, een Duitse politicus. De Groenen hebben strenge gedragsregels.
Merkwaardige positie van Pro
Eickhouts afgang brengt ook de merkwaardige positie van Pro in het Europees Parlement terug in de schijnwerpers.
De partij deed als GroenLinks-PvdA mee aan de Europese verkiezingen in juni 2024 met (bijna) om en om een groene en een rode politicus.
Eickhout was met zijn toen vijftien jaar ervaring in het Europees Parlement de logische lijsttrekker. Na hem kwamen twee PvdA’ers, daarna twee GroenLinksers, dan weer twee PvdA’ers en vervolgens ging het om en om.
GroenLinks-PvdA kreeg acht leden verkozen, van wie de vier PvdA’ers zich daarna aansloten bij de sociaal-democratische S&D en de vier GL’ers bij de Groenen.
Wegen in Brussel nog altijd gescheiden
Toen GroenLinks-PvdA zich eerder dit jaar omdoopte tot Pro werd het helemaal ingewikkeld. Terwijl de club in Nederland echt gezamenlijk opereert, waren de wegen in Brussel nog altijd gescheiden.
Op sommige dossiers stemden deze Nederlandse delegaties de afgelopen anderhalf jaar verschillend, terwijl ze op papier tot één partij (in oprichting) behoren.
De vraag bij welke fractie Pro zich uiteindelijk zou aansluiten, S&D of de Groenen, hangt nog altijd boven de markt. De partij wilde dat besluit uitstellen tot de volgende Europese verkiezingen in 2029. Dat leidde in Brussel tot steeds meer gefronste wenkbrauwen en verzwakte de positie van Eickhout als co-fractieleider.
Met het vertrek van co-fractieleider Eickhout en daarmee het verlies van een machtspositie in het Europees Parlement, is de kans dat Pro kiest voor de Groenen in elk geval flink afgenomen.
Volgt een PvdA’er Eickhout op?
Zaterdag 13 juni 2026 beslissen de leden van GroenLinks en PvdA definitief over de oprichting van hun nieuwe partij Progressief Nederland. De Europese kwestie stond niet echt op de agenda, maar zal na de deconfiture van Eickhout zeker ter sprake komen, in elk geval in de groen-rode wandelgangen.
Wie Eickhout in het Europees Parlement opvolgt, is nog onduidelijk. Het is niet uitgesloten dat het de PvdA’er Elmar Smid zal zijn, nummer 9 op de kieslijst van 2024. Het kan ook nummer 8 Ufuk Kahya van GroenLinks worden, die in 2024 met voorkeurstemmen werd gepasseerd door nummer 10 Catarina Vieira.
Het zou een wel heel zure afdronk zijn voor de Groenen die al gehavend uit de verkiezingen van 2024 kwamen, als Eickhouts vertrek leidt tot één zetel minder, die dan naar S&D gaat.