Leo Kwarten

Optreden in de media is vooral een hoop gedoe

27 juli 2021

De media te woord staan over gebeurtenissen in het Midden-Oosten is vooral veel gedoe, schrijft Leo Kwarten. Soms moet er midden in de nacht iemand over de vloer komen om een satellietverbinding aan te leggen. Een andere keer wordt tijdens een talkshow een valstrik gezet.

De Man met het Kastje woont in Drenthe. Hij draagt een slobbertrui en ruikt zweterig, omdat hij de hele dag met een koffer vol snoeren en plugjes door het land zeult om arabisten in buitengebieden aan een goed verstaanbare verbinding met de studio in Hilversum te helpen. Meestal komt hij ’s avonds laat, als iedereen al slaapt en droomt van een ongestoorde nachtrust. Die ruw wordt verstoord op het moment dat de Man met het Kastje mijn erf oploopt en ondanks uitdrukkelijke instructies vooraf aanbelt en met luide stem vraagt: ‘Ik zit hier toch goed, hè? Mijn TomTom zegt namelijk iets heel anders.’

Leo Kwarten (1957) is arabist en antropoloog. Als zelfstandig gevestigd adviseur werkt hij voor bedrijven die opereren in het Midden-Oosten. Daarnaast publiceert hij over politiek en religie in de regio.

Ik treed graag op in de media om commentaar te geven als er iets gebeurt in het Midden-Oosten. Een emir sterft, de strijd in Idlib laait  op, het is hommeles in de koninklijke familie van Jordanië. Maar aan die five minutes of fame op televisie of radio, gaan vaak uren aan reistijd, overleg met redacteuren en paniekerig geregel op het laatste moment vooraf.

‘Sorry, meneer Kwarten, u zit al in de auto, maar toch nog een vraagje’, ‘Jammer, maar u krijgt slechts drie minuten in plaats van acht vanwege de voetbalwedstrijd vanavond’, ‘Vervelend, maar we geven toch de voorkeur aan een andere gast’.

Luci was een uitkomst

Als de Man met het Kastje is geweest om een interview in het radioprogramma Met het Oog op Morgen te faciliteren, ben ik nog lang bezig met het terugschuiven van kasten, nablussen van asbakken en kalmeren van de van slaap gedepriveerde huisgenoten en -dieren. Hoe blij was ik dan ook toen op een gegeven moment Luci beschikbaar kwam: een usb-stick die je in je laptop steekt, waardoor er een studiokwaliteitverbinding met Hilversum tot stand komt. De Man met het Kastje was passé.

Mediaverzoeken komen altijd onverwacht. Logisch, want bomaanslagen en staatsgrepen worden meestal niet van tevoren aangekondigd. Als zelfstandige valt er meestal wel wat te plannen. Als je niet naar de studio hoeft, kunnen opnamen vooraf ook worden gemaakt in de koffiepauze van een workshop die je aan het geven bent of onderweg bij McDonald’s.

Hoe anders was dat in de tijd dat ik in dienst was van het grootkapitaal, in casu een multinational in Amstelveen waar mijn carrière zijn dieptepunt had bereikt in een droefgeestig kamertje naast de liftkoker waar ik duistere statistieken bestudeerde.

Politieke intriges zijn interessanter dan winstmaximalisatie

Dat had ik overigens aan mezelf te wijten. Ik was parttime gaan werken omdat ik de politieke intriges in de Arabische wereld interessanter vond dan winstmaximalisatie. Daarmee had ik mijn kansen bij het bedrijf vergooid. Op eenzame momenten meende ik soms stemmen uit de liftkoker te horen van collega’s die ook hun hart hadden gevolgd en me waarschuwden voor ondoordachte stappen. Mijn manager – een opgeblazen ego met een fout kapsel – begreep niets van mijn fascinatie. Later begreep ik dat hij nooit mijn cv had gelezen.

Hij flipte volledig als zich bij de bedrijfspoort een filmploeg meldde om opnamen te maken met de Man naast de Liftkoker in verband met de Iraanse presidentsverkiezingen. ‘Doe dat maar in je eigen tijd,’ donderde hij. Daarop verliet ik bij voorkomende gelegenheid het gebouw via het raam van een bevriende collega die op de begane grond zijn kantoor had en spoedde ik me naar een nabijgelegen park of café waar ik met een filmploeg had afgesproken. Via dezelfde weg vond ik de weg naar de liftkoker terug om me tijdig bij mijn statistieken te voegen.

Sensatie onder een flinterdun journalistiek vernisje

Niet elk media-optreden is leuk. Ik heb een hekel aan talkshows waarin een bont gezelschap bij elkaar wordt gezet om te discussiëren over een bepaald onderwerp. Het doel, zo merkte ik, is vaak helemaal niet dat de kijker er wijzer van wordt, maar dat de kijkcijfers worden opgepept omdat een minister zijn mond voorbijpraat, een gewezen profvoetballer volschiet omdat hij ooit is vreemdgegaan of een politicus boos wegloopt omdat hij door een aangeschoven comedian tot op het bot wordt beledigd. Sensatiezucht onder een flinterdun journalistiek vernisje.

Toen in Libië de burgeroorlog uitbrak, werd ik uitgenodigd door de redactie van Pauw & Witteman. Er waren uren aan voorbesprekingen aan voorafgegaan. Dat had helaas niet opgeleverd dat Paul Witteman mijn naam correct kon uitspreken, maar wel dat hij op de proppen kwam met een artikel dat ik zeven jaar daarvoor had geschreven. ‘Meneer Kwartel, u hebt ooit gepleit om Khaddafi voor te dragen voor de Nobelprijs voor de vrede,’ zei hij beschuldigend. ‘Kunt u dat eens uitleggen?’

Ironie ging volledig teloor door gasten aan tafel

Inderdaad had ik ooit een ironisch artikel voor het Het Financieele Dagblad geschreven waarin ik had voorgesteld een aanmoedigingsprijs uit te loven voor dictators die – zoals Muammar al-Khaddafi had gedaan – uit eigen beweging internationale inspecteurs uitnodigden om hun arsenaal aan massavernietigingswapens te laten ontmantelen. Die ironie ging natuurlijk volledig teloor in de verontwaardiging van de Nederlandse Libiërs aan tafel en in de studio die bezorgd waren om hun familie in hun geboorteland en me bekeken alsof Satan onder hen was verschenen. Jeroen Pauw en Paul Witteman zaten erbij te spinnen als katten.

Dit voorjaar overleed Luci. De usb-stick blijkt ineens te zijn vervangen door een app die je kunt downloaden op je mobiele telefoon. Zó slecht is de verbinding nu dat ik sinds de laatste Gaza-oorlog geen goed te volgen interview meer heb gegeven. ‘Zorg ervoor dat u naast een vaste telefoonverbinding zit, meneer Kwarten,’ raadt de studio me aan. ‘Dan hebben we een alternatief.’ Vaste telefoon, anno 2021, are you kidding? ‘En anders kunnen we altijd nog een Man met een Kastje sturen.’ Argh!

Ingelogde abonnees van EWmagazine kunnen reageren
Bij het plaatsen van een reactie geldt een aantal voorwaarden. Klik hier voor de voorwaarden.

Reacties die anoniem worden geplaatst of met een overduidelijke schuilnaam zullen door de moderator worden verwijderd, evenals reacties die niets met het onderwerp van het artikel te maken hebben. Dit geldt evenzeer voor racistische of antisemitische reacties. De moderator handelt in opdracht van de hoofdredacteur.