Leo Kwarten

Arabisten en walrussen zijn geen goede combinatie

03 november 2020

Als arabist wordt Leo Kwarten geregeld gevraagd om groepen te vermaken met verhalen over culturele verschillen, bijvoorbeeld bij Arabisch-Nederlandse huwelijken. Meestal weigert hij, maar voor het feest van een aardappelexporteur in het Dolfinarium in Harderwijk ging hij overstag. Het was geen succes.

Het feest wordt gehouden bij de Nederlandse CEO thuis. Iedereen komt. Alle medewerkers van de vestiging in Dubai zullen er ook zijn. ‘We gaan hé-lé-maal local’, belooft de CEO. ‘Zul jij als arabist prachtig vinden.’ Ik hou mijn hart vast, maar ik kan moeilijk weigeren. Even overweeg ik mujamala, Arabisch voor mooipraterij: je er met een slap excuus als ‘sorry, ik heb hoofdpijn’ vanaf maken. Iedere Arabier doorziet het leugentje maar zal het opvatten als een beleefd ‘nee, bedankt’. Ook lekker local zou je zeggen, maar daar moet je bij Nederlanders niet mee aankomen. Die geven je gewoon een asperientje.

Alles was local, maar de buikdanseres jaagt de Emirati’s weg

Leo Kwarten

Leo Kwarten is arabist en antropoloog. Als zelfstandig gevestigd adviseur werkt hij voor bedrijven die opereren in het Midden-Oosten. Daarnaast publiceert hij over politiek en religie in de regio.

Thuis is een riante villa in een buitenwijk. Local is het copieuze Midden-Oosterse buffet dat wordt opgetuigd door de Filipijnse bedienden. Ook local zijn de waterpijpen waaraan vooral de Egyptische werknemers zich tegoed doen. Niet zo local is de buikdanseres die even na tienen binnenwalst op het woeste getrommel dat nu uit de luidsprekers galmt. Buikdansen is een expressievorm die lang geleden is ontstaan in Egypte en inmiddels is uitgewaaierd over de wereld. Maar hoe liberaal Dubai ook is, de conservatieve Emirati’s jaag je er de tent mee uit. De eerste gasten nemen al haastig afscheid.

De CEO heeft het niet door, want hij danst heupwiegend mee en maakt konijnachtige bewegingen in de richting van de danseres. ‘Hé’, roept hij, ‘Alex!’ De salesmanager kijkt hulpeloos maar beseft dat hij niet tegen zijn chef in kan gaan. Aldus stommelt ook hij sullig de dansvloer op. Even later staat het voltallige managementteam met grote tegenzin te hossen. De Egyptische waterpijprokers generen zich kapot. De CEO is de enige die het naar zijn zin heeft. ‘Jij ook,’ lacht hij naar me. ‘Vergeet het maar,’ zeg ik. ‘Ik ben niet bij je in dienst.’ Hij kijkt me vernietigend aan.

Lees ook deze blog van Leo Kwarten terug: Egyptische meisjes zullen niet snel ‘Me too’ zeggen

Niet alleen bij de overheid wordt vaak geld weggegooid aan zinloze zaken. Ook bedrijven maken zich er schuldig aan. Afdelingen worden gefêteerd in dure hotels voor nog duurdere teambuildingsessies door zelfverklaarde goeroes: niemand steekt iets op, er wordt te veel gezopen en er gaan altijd wel collega’s vreemd waarna de verhoudingen op de werkvloer onherstelbaar verziekt zijn. Managers lopen voor duizenden euro’s over houtskool, of ze zitten te navelstaren bij de profetieën van een trendwatcher van bedenkelijk allooi. En soms weten ze een arabist te strikken.

Ik heb altijd geweigerd als entertainer op te treden. Bijvoorbeeld toen een zakenrelatie, een Nederlandse vrouw, in het huwelijk zou treden met haar Arabische vlam – toevallig ook in Dubai. Zou het niet éénig zijn als ik de bruiloftsgasten zou verrassen met een humoristisch verhaal over cultuurverschillen tussen Oost en West? Omdat ik vreesde dat haar huwelijk daarna geen stand meer zou houden, veinsde ik een te drukke agenda. Maar toen ik werd benaderd door een aardappelexporteur uit de Noordoostpolder die zijn veertigjarige jubileum wilde vieren met zijn Arabische afnemers, zag ik geen enkel probleem.

De opdracht: schets op een luchtige manier de toekomst van de Nederlandse aardappel op de Arabische markt. Leuk onderwerp. Anders dan bij ons zijn piepers bij de Arabieren een luxeproduct. Naast traditionele bereidingen is frites bovendien niet weg te denken bij de fastfoodketens. En die zijn razendpopulair, vooral in de armere Arabische landen. Niet iets voor jengelende kids, maar waar je in je opgepoetste auto naartoe rijdt, zonnebril op en Michael Jackson op vol volume. Na afloop laat je achteloos een McDonalds-wikkel slingeren op de achterbank om morgen je vrienden mee te imponeren.

Er had me een licht moeten opgaan toen de locatie bekend werd: het dolfinarium in Harderwijk. Meer specifiek, het ‘Onder Odiezee Café’, een ondergrondse gelegenheid waar de gasten worden omringd door dolfijnen en walrussen die achter glas voorbij zwemmen. Magnifieke locatie, zeker, maar hoe hou je als arabist die moet praten over aardappelen de aandacht vast, terwijl overal om je heen zeebeesten dartelen die bij de verzamelde Arabische boeren heel wat meer gelach en wallahi’s oproepen dan de presentatie die je hebt voorbereid?

Lees ook deze column van Gerry van der List over het Dolfinarium: Bescherm mens en dolfijn tegen dierenfanaten

Gelukkig heb ik een grappig filmpje achter de hand. Het is opgenomen bij Baik Chicken, een populair Saudisch fastfoodrestaurant in Jeddah, tijdens het middaggebed. Tot voor kort waren Saudische restaurants tijdens de vijf dagelijkse gebeden verplicht om twintig minuten te sluiten. Bidden maakt hongerig, zo blijkt. Want zodra het ijzeren rolluik weer wordt opgetrokken, vult het restaurant zich binnen luttele seconden geheel met gasten. Ze kruipen onder het luik door, rennen, duwen en piepen voor om zo snel mogelijk te kunnen bestellen. Wat wil je als ondernemer nog meer?

Even heb ik gewonnen van de dolfijnen, want de aardappelboeren hikken van het lachen. Behalve de Saudiër dan. Na afloop komt hij naar me toe. ‘Dat was erg beledigend,’ zegt hij. Er valt een ongemakkelijke stilte. Achter hem glijdt een walrus voorbij. Even kijkt het beest me aan met die borstelsnor waarop Jozef Stalin jaloers zou zijn geweest.

Wacht even, zit-ie me nou uit te lachen?

Ingelogde abonnees van EWmagazine kunnen reageren
Bij het plaatsen van een reactie geldt een aantal voorwaarden. Klik hier voor de voorwaarden.