De feiten: Michiel Lieuwma moet video offline halen
Bron: X, YouTube, Boze Geesten/Open GeestenMichiel Lieuwma besprak in zijn aflevering van zijn online talkshow Boze Geesten/Open Geesten de documentaire Into the Manosphere van de Britse filmmaker Louis Theroux, over de manosfeer waarin jonge mannen online een misogyn gedachtegoed zouden delen. Streamingsdienst Netflix is de producent en heeft dus de rechten over de beelden.
In zijn gesprek met gast Merijn Nijhuis, toonde Lieuwma beelden uit de documentaire. Hij beriep zich op het citaatrecht, het journalistieke recht om ook beelden te laten zien waarop rechten rusten, met een beroep op het algemeen belang.
Netflix wil YouTube-video Lieuwma verwijderen
Netflix ziet het als een inbreuk op het kopierecht en sommeerde YouTube de uitzending te verwijderen. Lieuwma is nog met zijn advocaat in overleg over juridische stappen.
Om te voorkomen dat zijn YouTube-kanaal, waarop hij zijn grootste publiek bereikt, zou worden gesloten, verwijderde hij de gewraakte video. Maar onder protest, Lieuwma maakte inmiddels met Merijn Nijhuis een nieuwe aflevering over het onderwerp: ‘Manosphere deel II – Netflix wil liever niet dat u dit ziet’.
Je kan jouw keuzes op elk moment wijzigen door onderaan de site op "Cookie-instellingen" te klikken."
EW’s visie: Het citaatrecht verdient betere bescherming tegen mediareuzen
Door: Geerten Waling, redacteur RechtsstaatHet publiceren van beelden is in de wet voorbehouden aan de maker. Die heeft het auteursrecht, en daarmee vaak ook het kopierecht (tenzij dit is verkocht aan een derde, zoals een uitgever). Maar het citaatrecht is een belangrijke uitzondering.
Elke publicatie mag worden geciteerd onder voorwaarden, zoals bronvermelding en niet meer beelden (of tekst) dan noodzakelijk voor het maatschappelijk belang: journalistieke waarheidsvinding.
Ontoelaatbare vorm van censuur door machthebbers in de media
Veel andere media die het programma van Theroux bespraken, kregen niet zo’n sommatie van Netflix. Het Amerikaanse bedrijf laadt de verdenking op zich dat het alleen kritische video’s zoals die van Lieuwma ‘aanpakt’.
Dat zou een ontoelaatbare (of ongewenste?) vorm van censuur zijn, en wel door een machtige speler in de media.
Kleine makers zijn het snelst de dupe
Om problemen te voorkomen, wisselen traditionele media vaak beelden uit, of hebben ze een standaardvergoeding. Als bijvoorbeeld een SBS 6-talkshow beelden wil tonen uit een uitzending van omroep BNNVARA, dan worden daarover afspraken gemaakt.
Het citaatrecht is vooral van vitaal belang voor kleinere redacties en journalistieke eenpitters, zoals Lieuwma met zijn podcast Boze Geesten/Open Geesten, die weinig geld verdienen of zelden beelden ‘terugleveren’.
Deze journalisten – of kunstenaars of andere burgers die zich als journalisten opstellen en gedragen – zijn vaak luizen in de pels. Zij hebben meer vrijheid, lef en tegendraadse meningen dan die in de traditionele media te vinden zijn.
Voorkom censuur van kritische stemmen door mediagiganten
Zulke piratenbootjes op de mediazee zijn een gezonde toevoeging aan de democratie. Zij jagen het publieke debat aan of kantelen het helemaal. Voor hen is het des te belangrijker om te mogen citeren uit andermans producties, zonder dat zij daarvoor hoeven te betalen of zelfs moeten vrezen voor sancties.
In theorie kunnen ze de juridische strijd goed winnen, maar welke podcastmaker heeft geld en tijd voor slepende rechtszaken tegen mediagiganten als Netflix en YouTube?
Het citaatrecht verdient ruimere voorwaarden en vooral betere bescherming, om het chilling effect, dat geen mediamaker nog maar een seconde durft te vertonen uit producties van de traditionele media, tegen te gaan.
Reageren? Praat mee op X