Influencers zeggen het, dus dan moet het waar zijn. EW‘s wetenschapsredacteur Laurien Onderwater duikt goed gemutst in de wonderlijke wereld van online gezondheidshypes en scheidt het kaf van het koren. Deze week: met een zonnebril op maak je geen vitamine D aan.
Toen ik op een zonnige februaridag door de duinen van Noordwijk liep, met pasgeboren baby in de draagzak en zonnebril op m’n hoofd, werd ik aangehouden door een oudere dame. Ze vroeg hoe oud de kleine was.
Ik antwoordde, wenste haar een prettige dag toe en wilde alweer doorlopen toen ze vroeg of ze me een gratis tip mocht geven. Mijn ervaring is dat als mensen dat vragen, de tip meestal niet echt top is. Maar de vrouw wachtte mijn antwoord niet af en zei: ‘Zet je zonnebril af, anders maak je niet genoeg vitamine D aan!’
Nog voordat ik kon reageren, zette ze haar wandeling voort. Maar iedereen heeft recht op de waarheid, dus heb ik het alsnog – ook voor haar – grondig onderzocht.
De claim: het dragen van een zonnebril is ongezond
Goed, de zonnebril. Die zou niet alleen slecht zijn voor de ogen, maar voor de algehele gezondheid.
Een zonnebril verduistert, zodat je je ogen niet constant hoeft samen te knijpen tegen de zon. Maar daar raken de hersenen door van slag, want die denken dan dat het nacht is.
En omdat je hersenen denken dat het nacht is, terwijl het dag is, is je biologische klok van streek. En omdat je biologische klok van streek is, ben je minder alert, minder gelukkig én minder beschermd tegen de zon. En omdat je minder beschermd bent tegen de zon, verbrand je sneller.
Een sneeuwbaleffect.
Er is nog meer aan de hand. Een zonnebril zou de ogen verzwakken, omdat ze niet gewend zijn aan fel licht. En tot slot zorgt het dragen van een zonnebril ervoor dat het lichaam minder vitamine D aanmaakt, wat essentieel is voor sterke botten, tanden en een goedwerkend immuunsysteem.
Kortom, doffe ellende. Maar wat zeggen de feiten?
De werkelijkheid: een zonnebril dragen is belangrijk
Er zit wel een kern van waarheid in één punt: licht speelt inderdaad een belangrijke rol in je biologische klok. Lichtgevoelige cellen in het netvlies geven lichtsignalen door aan de hersenen en helpen je slaap-waakritme te reguleren.
Draag je ’s ochtends een donkere zonnebril, dan kan dat effect iets worden afgezwakt met als gevolg dat je minder alert bent. Maar het maakt je niet ineens ongelukkig en je ogen worden er al helemaal niet zwak van.
Wat influencers daarnaast gemakshalve vergeten, is het verschil tussen zichtbaar licht (met een golflengtebereik tussen de 380 tot 780 nanometer) en uv-straling (tussen de 100 en 400 nm).
Je ogen hebben zichtbaar licht nodig om goed te functioneren en om die biologische klok te reguleren, maar geen uv-straling. Die is juist schadelijk.
Zonder oogbescherming loop je meer risico op oogaandoeningen
De vitamine D-claim kan wel direct de prullenbak in. Je lichaam maakt vitamine D aan via je huid (óók als die is ingesmeerd met zonnebrandcrème), niet via je ogen. Een goede zonnebril – dat wil zeggen, met uv-filter – heeft daar dus geen enkele invloed op.
In deze rubriek ‘Gezond verstand’ neemt wetenschapsredacteur Laurien Onderwater gezondheidsclaims onder de loep. Laurien studeerde biomedische wetenschappen aan de Vrije Universiteit Amsterdam, waar ze haar master behaalde in de immunologie en in de wetenschapscommunicatie.
Wat wél vaststaat: zonder oogbescherming loop je meer risico op oogaandoeningen zoals staar en maculadegeneratie (netvliesslijtage), en zelfs op huidkanker. Want een zonnebril beschermt ook de kwetsbare huid rondom de ogen.
Niet voor niets adviseren oogartsen en dermatologen al jaren hetzelfde: bescherm je ogen tegen de zon.
Het is voor hen dan ook doodvermoeiend om steeds dit soort (pardon my French) bullshit beweringen te moeten weerleggen.
En die onzin blijft dus niet beperkt tot het internet, kan ik uit eigen ervaring vertellen.
Maar goed, als u net als ik een zonnige wandeling maakt, en u wordt aangesproken op uw zonnebril, dan bent u vanaf nu gewapend met een weerwoord.
Oordeel van uw wetenschapsredacteur over de zonnebril:
Een zonnebril dragen met uv-filter is juist belangrijk. Bestaan er al zonnebrillen met een kwakzalverfilter?