Voor wie uit Zeeuws-Vlaanderen komt, is de ‘pluim’ van de kunstmestfabriek een vertrouwd beeld. Al bijna honderd jaar wordt er in Sluiskil, bij Terneuzen, kunstmest gemaakt.
Eerst in een fabriek onder de naam de Nederlandse Stikstof Maatschappij (NSM). Inmiddels onder de vlag van de Noorse multinational Yara. Het terrein beslaat 140 hectare en huisvest de grootste kunstmestfabriek van Europa.
Werknemers in de buurt konden vanuit de achtertuin altijd zien: ah, de nitraatfabriek draait vandaag. Dan kwam er een witte pluim uit één van de twee schoorstenen. Maar dat is sinds begin april verleden tijd. Een gloednieuwe filterinstallatie ‘wast’ de pluim, waardoor nog maar een fractie van de stikstofhoudende stofdeeltjes overblijft.
De uitdagingHet stikstof-houdende stof
dat vrijkomt bij de productie van nitraat voor meststoffen.
De oplossingEen gevaarte van
30 meter hoog dat
de uitstootpluim bijna helemaal ‘schoon’ filtert.
Stikstofuitstoot is flink gereduceerd
De zichtbare pluim is verdwenen en de stikstofuitstoot met meer dan een factor 5 gedaald. Proces-engineer Joris Malcontent (37) werkt sinds 2014 bij Yara en was de afgelopen zes jaar betrokken bij de ontwikkeling van deze WESP-installatie.
Met veiligheidsbril, gehoorbescherming, helm, jas en veiligheidsschoenen gaat hij voor om de installatie van dichtbij te laten zien.
Het is een gevaarte van zo’n 30 meter hoog en sinds een week in bedrijf. ‘Het was echt passen en meten om de installatie hiertussen te krijgen,’ zegt Malcontent. Tussen twee bestaande fabrieken in is de nieuwe installatie als een Tetris-blokje ingepast.
De enorme buizen waarmee de vuile lucht wordt aangevoerd, moeten een aantal bochten maken – maar dan past het precies.
Malcontent: ‘Alle onderdelen zijn hier ter plekke opgebouwd en op maat gemaakt. Dus toen alles in elkaar zat en bij de testronde bleek te functioneren, was dat wel een juichmoment.’
Nieuwe WESP-installatie
In Sluiskil maken ze dus kunstmestkorrels, een complex chemisch proces. De basisgrondstof is ammoniak. Voeg je bij die ammoniak salpeterzuur, dan krijg je ammoniumnitraat. En samen met toegevoegde stoffen als zwavel, calcium, magnesium en zink, wordt dat een korreltje waarvan gewassen beter groeien.
Op de nitraatfabriek in Sluiskil is nu de nieuwe WESP-installatie geplaatst. Want bij het productieproces van ammoniaknitraat komt vieze lucht vrij met stikstofhoudende stofdeeltjes. Die lucht werd altijd al ‘gewassen’. Met de nieuwe installatie is er nóg een wassing van de lucht aan toegevoegd.
Het ‘wassen’ van de lucht
De technologie daarvoor heet WESP – Wet Electrostatic Precipitator – en is supereffectief, zegt Malcontent.
‘Voorheen zaten we rond de 60 milligram stofuitstoot per kubieke meter. Door de WESP-installatie is dat nog maar 10 milligram. Heel veel beter gaan we het niet krijgen.’ Yara berekende dat de stikstofuitstoot van de fabriek met ruim 20 procent daalt door de WESP-installatie.
Maar zet het ‘wassen’ van de lucht wel zoden aan de dijk voor het klimaat? Dat Yara in de top-10 staat van bedrijven die de meeste CO2 uitstoten, komt door de hoeveelheid aardgas die nodig is om ammoniak te maken. Twee miljard kubieke meter aardgas per jaar komt overeen met het gasverbruik van 1,3 miljoen huishoudens. Dát wordt met deze nieuwe filterinstallatie niet aangepakt.
‘Dat klopt; dat is weer een heel ander vraagstuk,’ zegt Malcontent. ‘Je zou in theorie groene stroom kunnen gebruiken voor de productie van waterstof, waarmee je weer ammoniak kunt maken, maar dat gaat om onrealistische hoeveelheden. Je zou de totale zonnestroomopwekking van heel Nederland nodig hebben.’
Yara ziet meer mogelijkheden in het opslaan van uitgestoten CO2 in de grond; dat gebeurt al in Noorwegen.
Planeet schiet niks op met sluiting fabriek
Intussen zeggen klimaatkritische partijen: moeten we een fabriek die zo veel fossiele grondstoffen gebruikt wel willen in Nederland? Van alle kunstmest die Yara produceert, gaat maar 10 procent naar de Nederlandse markt; de rest is voor het buitenland.
Malcontent: ‘Dat vind ik altijd een fascinerende vraag. Want uiteindelijk is kunstmest een wereldeconomie met vraag en aanbod. Als de fabriek hier sluit, popt er in China, Rusland, Amerika eentje op.’
‘Daar zijn de milieuregels veel minder streng. De planeet schiet daar netto niks mee op. Sterker nog: als we dan toch kunstmest maken, dan kan het het beste hier in Sluiskil.’