Influencers zeggen het, dus dan moet het waar zijn. EW‘s wetenschapsredacteur Laurien Onderwater duikt goedgemutst in de wonderlijke wereld van online gezondheidshypes en scheidt het kaf van het koren. Deze week: alleen maar dierlijke producten eten zou tal van voordelen hebben.
Inspiratie nodig voor een vullend ontbijt de volgende morgen? Hier volgt een smakelijk idee: bak twee hamburgers à 450 gram per stuk in reuzel, kook vier eieren, snij een paar stukken van verschillende kaassoorten, presenteer het allemaal op een bord en neem bij elke hap ook wat roomboter.
Wedden dat je de rest van de dag verzadigd bent, en dat je hart en vaten zich een ongeluk schrikken?
Dit ontbijt – dat goed is voor 2.500 kilocalorieën, wat een gemiddelde volwassen man in een gehele dag nuttigt – is waarmee influencer Bella Ma haar dag begint. Onder de naam Steak and Butter Gal laat ze haar 600.000 volgers op Instagram en bijna 700.000 abonnees op YouTube zien wat ze dagelijks naar binnen schuift.
De claim: de mens heeft baat bij het carnivoordieet
Ma was lange tijd veganist, maar maakte een draai van 180 graden en besloot carnivoor te worden. Ze had als veganist naar eigen zeggen last van acne, eczeem, psoriasis, een opgeblazen gevoel en een gebrek aan energie.
Dus deed ze iets wat ze had gezworen nooit meer te doen: ze at een biefstuk – en alle klachten verdwenen als sneeuw voor de zon.
Haar maaltijden bestaan nu enkel uit (orgaan)vlees, vis, zeevruchten, eieren, melk, kaas en boter. Heel veel boter. Groenten, granen en fruit vermijdt ze, want ‘plants are toxic’. Ze zouden schadelijke antinutriënten bevatten die de opname van voedingsstoffen belemmeren en darmproblemen kunnen veroorzaken.
Ma is zeker niet de enige aanhanger van het carnivoordieet. De Canadese psycholoog Jordan Peterson (9,2 miljoen volgers op Instagram) en de Amerikaanse zakenman Brian Johnson (alias The Liver King, 2,8 miljoen volgers) zijn bekende voorbeelden. Ze zorgen voor een cultuur waarin een hoge vleesconsumptie wordt gezien als een teken van kracht en mannelijkheid.
In Nederland promoten onder anderen de influencers Meriam Hill, Dutch Carnivore en Meat City het eten van alleen maar vlees.
Aan het carnivoordieet worden heel wat voordelen toegeschreven. Het zou volgens aanhangers ontstekingen terugdringen door suikers, gluten en andere ‘triggers’ te elimineren uit maaltijden. Geen koolhydraten betekent volgens hen ook geen energiedips meer. En omdat je vooral vet en eiwit eet, zou je na een maaltijd zo verzadigd zijn dat afvallen vanzelf volgt.
Bij het aanprijzen van hun leefstijl maken veel carnivoren graag gebruik van een type drogredenering dat de naturalistic fallacy (natuurlijke dwaling) wordt genoemd. Dat is het idee dat alles wat natuurlijk is, goed voor je is.
Rauw vlees, rauwe melk, boter. Echt een oermaaltijd, net zoals de oermensen aten! Die waren hartstikke fit en kregen nooit kanker.
De werkelijkheid: de mens is een omnivoor, geen carnivoor
Om maar meteen de pret te bederven: oermensen werden niet bepaald oud. Bovendien kregen ze wel degelijk kanker. In een 120.000 jaar oude rib van een neanderthaler zijn sporen ontdekt van een bottumor. Er zijn bij meer opgravingen van oermensen gevallen van kanker gevonden. Dus om verre voorouders en neanderthalers aan te halen als argument vóór het carnivoordieet is kul.
Daarnaast is er genoeg onderzoek dat aantoont hoe ongezond een vlees-vlees-zuivel-vis-nog-meer-vlees-dieet is. Mensen zijn geen carnivoren, maar omnivoren. Ze hebben alles nodig.
Vlees, vis en zuivel zijn belangrijke leveranciers van eiwitten, zink, ijzer en vitamine B12. Maar vezels, vitamine C en een hele reeks beschermende plantenstoffen als flavonoïden en carotenoïden ontbreken. Die moeten toch echt uit groenten en fruit worden gehaald.
Daarnaast bevat rood vlees, waar de vlees-zeloten verzot op zijn, heemijzer. Dat is een ijzer dat in de darm de vorming van bepaalde stoffen stimuleert die het DNA kunnen beschadigen. En het carnivoordieet bestaat uit producten met veel verzadigde vetten die bijdragen aan een hoger LDL-cholesterol, een belangrijke risicofactor voor hart- en vaatziekten.
Dat groenten antinutriënten bevatten, klopt overigens wel. Maar dat zijn zulke kleine hoeveelheden – die zijn niet schadelijk. De antinutriënten zijn een verdedigingsmechanisme van planten, bedoeld om hele kleine insecten te weren. Dat heeft op tientallen kilo’s wegende mensen weinig effect.
Dan nog die vermeende voordelen. Voor de ontstekingsremmende werking van het carnivoordieet is geen wetenschappelijk bewijs. Bella Ma spreekt zichzelf bovendien tegen. In een oudere video vertelt ze namelijk dat haar huidproblemen juist erger werden toen ze heel veel vlees begon te eten.
In de rubriek ‘Gezond verstand’ neemt wetenschapsredacteur Laurien Onderwater gezondheidsclaims onder de loep. Onderwater studeerde biomedische wetenschappen aan de Vrije Universiteit Amsterdam, waar ze haar master behaalde in immunologie en wetenschapscommunicatie.
In een ander filmpje probeert Ma’s vriend, die iets meer verstand lijkt te hebben, het carnivoordieet, maar stopt daar na drie maanden mee wegens aanhoudende vermoeidheid. Hij zegt terecht dat spieren het liefst draaien op glycogeen dat je normaal gesproken uit koolhydraten haalt. En waar zitten die in? Juist. In groenten, fruit en graanproducten.
Daarmee is meteen het gewichtsverliesargument onderuit gehaald. Je zal in het begin best wat gewicht verliezen, maar dat komt niet alleen door vetverbranding, maar ook door spierverlies.
Toch jammer dat er zoveel woorden nodig zijn om alle claims rondom zo’n ongezond onzindieet te bestrijden. Dat is ook precies wat de Wet van Brandolini inhoudt: het kost tien keer zoveel energie om bullshit te weerleggen dan om te produceren.
Oordeel van uw wetenschapsredacteur over het carnivoordieet volgen:
Een extreem vleesdieet zonder groenten, fruit en granen is geen wondermiddel, maar een recept voor tekorten.